• هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

دستورالعمل بخش نمونه برداری

1-  هدف:

هدف از تدوین این دستورالعمل مطلع ساختن مسئول نمونه گیری از نحوه انجام درست نمونه گیری وآگاه ساختن مراجعین از شرایط نمونه گیری جهت جلوگیری از بروز هر گونه پیش آمد در هنگام نمونه گیری

2- دامنه کاربرد :        

دامنه این روش ، بخش نمونه گیری   آزمایشگاه را در برمی گیرد.

3- تعاريف :

  اصطلاحات بکار برده ،مربوط به اصطلاحات پزشکی وآزمایشگاهی می باشد.

4- مسئولیت   :

    مسئولیت  اجرای این روش مسئول نمونه گیری می باشد.

    مسئولیت  نظارت بر حسن اجرای این ر وش بر عهده مسئول کنترل کیفی و مدیر فنی آزمایشگاه می باشد.

5 – مدارك مرتبط:

   کليه مدارک سيستم مديريت کيفيت .

6- مراجع :

ماهنامه اخبار آزمایشگاهی                

کتاب جامع علوم آزمایشگاهی

مجموعه ای از مستندات سیستم مدیریت کیفیت در آزمایشگاه پزشکی

توجه : همکار گرامی لطفا” توجه فرمایید ; این دستورالعمل با فرمت استاندار15189  ISO و بر اساس روشهای

معمول نگارش شده است ، لذا هر آزمایشگاه میبایست با الگو برداری از این متن اقدام به تکمیل کردن و یا اصلاح

کردن آن بر اساس روش ، کیت و دستگاه مورد استفاده  در آزمایشگاه خویش ، آن را شخصی سازی کند .

7- شرح عمليات:

حتی در صورت انجام صحیح و بادقت روش های تجزیه ای(   (analyticمتغیرهایی نتایج آزمایش ها را تحت تاثیر قرار میدهند . شناسایی این متغیرها وبدنبال آن استاندارد نمودن روش های آزمایشگاهی جهت تفسیر صحیح واستفاده بهینه از داده های آزمایشگاهی ضروری می باشد.

بیشترین خطاهای آزمایشگاهی می تواند وابسته به عوامل غیر تجزیه ایی نظیر جمع آوری نمونه :جابجایی و نقل وانتقال آن باشد . عوامل غیر بیولوژیک نظیرشناسایی نادرست بیمار وعوامل بیولوژیک نظیر وضعیت بیمار در طی نمونه گیری ، زمان نمونه گیری ،همه این عوامل سبب بروز خطاهای  آزمایشگاهی می گردند .

عوامل فیزیولوژیک نیز می تواند نتایج را تحت تاثیر قرار دهند که شامل : سن ، فعالیت ، در بستر بودن ، نوع غذای مصرفی  ، مصرف الکل ، سیکل ماهیانه،  چاقی ، داروهای ضد بارداری  خوراکی ، وضعیت قرارگیری بیمار،  حاملگی،  نژاد، جنس،  سیگار کشیدن وزمان نمونه گیری می باشند.

 تمام پدیده های بیولوژیک  دارای نظم می باشند ،  نمونه آن ریتم سیر کادین ( تغییر غلظت مواد در طی24 ساعت )است که نیز می تواند در نتایج آزمایش تاثیرگذار باشد .

نمونه گیری باید در یک محل مجزا ، تمیز وساکت صورت گیرد . این اتاق باید مجهز به محل شستشو دست باشد در صورت دسترسی به آب باید محلو ل های تمیز کننده دست ها موجود باشد.

تجهیزات لازم جهت اتاق نمونه برداری:

-1صندلی نمونه برداری :

باید دارای دسته قابل تنظیم باشد بطوری که بیمار بتواند در راحت ترین وضعیت جهت نمونه گیری روی صندلی بنشیند . همچنین باید دارای حفاظ ایمنی جهت جلوگیری از افتادن بیمار باشد

2 – ظرف مخصوص  جمع آوری نمونه

-3 دستکش :

می تواند از نوع لاتکس ، وینیل یا نیتریل باشد . در صورت حساسیت نسبت به دستکش لاتکس ، می تواند از نوع نیتریل ، پلی اتیلن یا انواع دیگر وآنهایی که فاقد پودر هستند استفاده نمود . همچنین می توان از دستکش نخی در زیر دستکش لاتکس یا پلاستیکی استفاده نمود.

دستکش در صورت آلودگی و یا در فواصل نمونه گیری ها باید تعویض گردد.

 -4سوزن ((19-23G 

 – 5سرنگ یا نگه دارنده مخصوص ( ( holder جهت استفاده ازلوله های خلاء(evacuated tube )  

-6  لانست یکبار مصرف

7 –   انواع لوله ها و ظروف در پیچ دار یا لوله های خلاء

8  -یخچال یا یخ باید در دسترس باشد .

-9 ضد عفونی کننده ها :

                – ایزوپروپیل الکل یا اتیل الکل    %70

               – محلول  1-10% Povidone – iodine  (کلر هگزیدین گلوکونات) و اتیل الکل    %70 جهت کشت  خون  

  -10گاز پارچه ایی در ابعاد 5*5 cm یا 7/5*7/5 cm ، پنبه پیشنهاد نمی گردد. در ضمن باند و گاز جهت پانسمان باید در دسترس باشد  .

 -11وسیله دفع سر سوزنهای آلوده (puncture Resistant Disposal container )

-12فهرست انواع آزمایش ها ودرج مقدار خون لازم برای هر آزمایش و نوع لوله مورد استفاده

مراحل نمونه گیری:

خون گیری صحیح نیاز به دانش و مهارت توام دارد . جهت جمع آوری نمونه خون وریدی  خون گیر کار آزموده باید مراحل زیر را پی گیری نماید .

-1 انطباق مشخصات برگه درخواست آزمایش با مشخصات بیمار

-2 اطمینان از محدودیت غذایی وعدم حساسیت به دستکش لاتکس

بعضی از آزمایشها نیاز به ناشتا بودن وحذف بعضی مواد از رژیم غذایی قبل از خون گیری دارند .

در صورتیکه بیمار به لاتکس حساسیت داشته باشد باید از دستکش وتورنیکت مناسب استفاده نمود .

3- نمونه گیری وریدی : به دوروش صورت می گیرد .

1- استفاده از سرنگ                         2- استفاده از لوله خلاء

لوله های خلا ء : این لوله ها  که بفرم تجاری تهیه شده است بر اساس نوع کاربرد و ماده ضد انعقاد ، رنگ درپوش آنها متفاوت است .

انواع لوله های متداول در ایران در جدول زیر خلاصه شده است :

رنگ درپوشنوع افزودنی / ضد انعقادکاربرد
زرد/ قرمز*دارای ژل جدا کننده یا ماده فعال کننده لختهبیوشیمی ایمونولوژی سرولوژی
بنفشنمکهای EDTAهماتولوژی
آبی روشنسیترات سدیمتست های انقادی
سیاهسیترات سدیمESR

*ژل های جدا کننده حاوی یک ماده خنثی است که سبب تغییر موقتی ویسکوزیته خون در طی سانتریفوژ می شوند . دانسیته این   ژلها سبب

می شود که مابین سلول و سرم یا پلاسما قرار میگیرند .

     قابل ذکر است که لوله های حاوی ضد انعقاد باید تا خاتمه مکش پر از خون شوند .

براساس نوع آزمایش ، سرنگ وسر سوزن مناسب یا لوله خلا ء انتخاب شود .

در صورت استفاده از سرنگ باید بر اساس نوع وریدانتخابی ، محل ورید وحجم خون مورد نیاز سر سوزن مناسب انتخاب شود و نوک آن از نظر باز بودن سوراخ ورود خون در ابتدا بازبینی شود . هم چنین پیستون سرنگ نیز از جهت سهولت حرکت کنترل گردد .

*بطور کلی بهتر است بدلیل رعایت اصول ایمنی از سرنگ و سر سوزن استفاده نشود ولوله های خلا ء جایگزین آن گردد .

– بر اساس نوع آزمایش لوله مناسب از نظر اندازه و نوع ماده ضد انعقاد انتخاب گردد 

– نمونه گیر باید از دستکش استفاده نماید .

– بیمار بر روی صندلی نمونه گیر نشسته و با مشت کردن (به منظور برجسته شدن وریدها) دست خود را بصورت کشیده روی دسته صندلی نمونه برداری قرار می دهد به گونه ایی که بازو تا مچ دست در یک خط مستقیم قرار گیرند . باید توجه داشت که بیمار نباید مشت خود را باز و بسته نماید زیرا باعث تغییر بعضی موارد در خون می شود .

* در هنگام نمونه گیری بیمار نباید غذا ، مایعات ، آدامس یا ترمومتر(دماسنج) در دهان خود داشته باشد .

– به منظور افزایش پر شدن ورید از خون و برجسته شدن رگ مورد نظر ، جهت تسهیل ورود خون بداخل سرنگ یا لوله های خلاء از بازوبند یا تورنیکت استفاده می شود. بازوبند باید7/5-10    سانتیمتربالای ناحیه نمونه گیری بسته شودونباید بیش از یک دقیقه بر روی بازوی بیمار بسته بماند. در غیر انصورت توقف موضعی به همراه تغلیظ خون و بدنبال آن هماتوم ناشی از انتشار خون بداخل بافت ایجاد می گردد که می تواند سبب افزایش کاذب تمام ترکیبات پیوند شده با پروتئین ، هماتوکریت و سایر اجزای داخل سلولی گردد .در صورتی که بیمار مشکل پوستی داشته باشدبازوبند باید بر روی لباس بیمار یا گاز بسته شود بطوری که پوست او مورد فشار قرار نگیرد .

در مواردی که وریدهای سطحی کاملا مشخص نباشند می توان با ماساژدادن از مچ تا آرنج بیمار ویا به کمک وسیله گرم کننده موضع نمونه گیری باعث اتساع وریدها گردید.

  • انتخاب ورید مناسب

اغلب موارد از وریدهای median cubital و Cephalic نمونه گیری صورت می گیرد.

ورید median cubital  بدلیل سطحی بودن آن ، بهتر ثابت شدن ، کمتر دردناک بودن نسبت به ورود سوزن و احتمال کمتر آسیب رسیدن به عصب (در صورت قرارگیری نارست سوزن در رگ ) ارجحیت دارد.

بدلیل نزدیکی ورید بازیلیک به شریان براکیال و عصب مدین ، فقط در صورت عدم دسترسی به سایر وریدها باید مورد استفاده قرارگیرد .

وریدهای نواحی دیگر نظیر قوزک پا یا اندام تحتانی ، بدون اجازه پزشک نباید مورد استفاده قرارگیرد ( بدلیل احتمال ایجاد عوارضی نظیر فلبیت ، ترومبوز ، نکروز بافت…)

اگردر طی خون گیری مشکوک به نمونه گیری شریانی شدیم ( بدلیل عبور شریان براکیال از ناحیه   (antecubitalباید برای

 حد اقل   5دقیقه وتا بند آمدن خون ریزی روی موضع فشار مستقیم وارد گردد. وسریعا به پزشک و پرستار مسئول اطلاع داده شود .

در نهایت نمونه گیر باید با انتخاب مناسب ترین ورید ، باعث راحتی بیمار گردیده و کمترین  خطر آسیب رساندن به اعصاب و شریان ناحیه خون گیری را فراهم سازد  .

* موارد زیر باید در انتخاب ورید مناسب در نظر گرفته شوند :

– نواحی سوخته التیام یافته نباید انتخاب شوند .

– ماستکتومی : قبل از خونگیری از دستی که در طرف ناحیه ایی که ماستکتومی شده است حتما باید با پزشک مشورت گردد ( بدلیل خطر مشکلات ناشی از لنفواستاز )

-هماتوم : از ناحیه هماتوم ( بدلیل ایجاد خطا در نتایج آزمایش ) نباید نمونه گیری صورت گیرد .

قابل ذکر است که لمس ورید مورد نظر و تعیین مسیر آن توسط انگشت سبابه جهت تعیین محل خونگیری ضروری است . برخلاف وریدها ، شریانها دارای نبض بوده دارای دیواره ضخیم و خاصیت ارتجاعی بیشتری میباشند . از وریدهای ترومبوزه که حالت ارتجاعی خود را از دست داده اند و طنابی شکل شده و به راحتی می لغزند نباید خون گیری صورت گیرد .

  • تمیز کردن محل نمونه گیری

ناحیه نمونه گیری به کمک گاز آغشته به ایزوپروپیل الکل یا اتیل الکل 70% بصورت حرکت دورانی از داخل به خارج تمیز می شود . پس از خشک شدن موضع در هوا  ( به منظور جلوگیری از همو لیز  و سوزش ناشی از تماس نوک سوزن با الکل و پوست ) نمونه گیری صورت می گیرد .

جهت کشت خون ضروری است دقت بیشتری جهت ضد عفونی کردن محل نمونه گیری صورت گیرد.) کلر هگزیدین گلو کونات جهت نوزادان دو ماهه و بزرگتر ، بزرگسالان دارای حساسیت  نسبت به ید پیشنهاد می گردد(. ابتدا موضع با  الکل  70% تمیز شده سپس با محلول 10%-  Povidne-iodine 1یا کلر هگزیدین تمیز گلوکونات ضد عفونی شده پس از خشک شدن مجدد ، موضع با الکل موضع با الکل جهت حذف ید و کلر هگزیدین تمیزمی گردد . بدنبال خون گیری درب شیشهای کشت خون نیز باید برطبق دستو رالعمل سازنده آن نیزضدعفونی گردد .

* در صورت نیاز به تماس مجدد پوست جهت لمس ورید مناسب ، باید مجددا موضع ضد عفونی گردد .

– با زاویه 30 درجه یا کمتر در حالی که قسمت مورب نوک سوزن به سمت بالا است ، سوزن لوله های خلاء ( به همراه نگه دارنده ) یا سرنگ باید وارد ورید شود .

* به محض ورود خون بداخل سرنگ یا لوله خلاء باید بازو بند باز گردد .

در صورت استفاده از لوله خلاء باید تمهیدات زیر صورت گیرد :

* باید حتی الامکان سوزن در رگ ثابت نگه داشته شده و اولین لوله با فشار  به سوزن مرتبط شود

* لوله ها باید تا خاتمه مکش  پر از خون شوند . پس از وقفه جریان خون اولین لوله از سوزن جدا شده و لوله های بعدی با سوزن مرتبط  می شوند .

* لوله های حاوی ماده ضد انعقاد خون باید بلافاصله پس از پر شدن مخلوط شوند ( 5-10 مرتبه سروته نمودن ) جهت جلوگیری از همولیز نباید به شدت مخلوط گردند .

* در صورت عدم ورود خون به سرنگ یا لوله خلاء ، ابتدا سوزن را کمی جابجا می نماییم  تا بدرستی درون ورید قرار گیرد  . جابجایی بیش از حد سوزن پیشنهاد نمی گردد ، چون برای بیمار ناخوشایند و درد ناک است .

در بیشتر موارد نمونه گیری مجدد در محل زیرنمونه گیری اولیه یا استفاده از بازوی دیگر بیمار پیشنهاد می گردد.

در صورت عدم موفقیت بیش از دو بار بهتر است از فرد دیگری جهت خون گیری استفاده شود ود رصورت نیاز پزشک را مطلع نمود .

       – پس از جاری شدن روان خون به داخل سرنگ یا لوله های خلاء باید مشت بیمار باز شود .

بعد از پایان نمونه گیری سر سوزن به آرامی از رگ بیمار خارج گریده و گاز تمیز با فشار کم بر روی موضع قرار داده شود.

– بدون گذاشتن در پوش سر سوزن باید بوسیله ابزار لازم دفع سر سوزنهای آلوده از سرنگ جدا شده و نمونه خون به آرامی در ظروف مربوطه تخلیه شود .

– پس از خاتمه نمونه گیری ، باید موضع از نظر بند آمدن خون ریزی ویا بوجود آمدن هماتوم کنترل گردد .

 در صورتی که خون ریزی بیش از 5 دقیقه ادامه یابد ، باید بر روی گاز در محل نمو نه گیری تا بند آمدن خون فشار وارد آورده سپس روی آن بانداژ مجدد صورت گیرد وبه بیمار توصیه شود برای مدت حداقل 15 دقیقه بانداژ را روی محل نگه داری کند .

در صورت نیاز به پرستار یا پزشک نیز اطلاع داده شود.

* بلافاصله پس از اتمام نمونه گیری باید برچسب حاوی اطلاعات زیر بر روی لوله ها و ظروف حاوی نمونه خون بیمار قرار داده شود :

– نام ، نام خانوادگی بیمار

– شماره پذیرش

– تاریخ

– زمان ( در صورت نیاز مثلا در ردیابی دوز درمانی داروها TDM  )

* جهت خون گیری از اطفال باید از سر سوزنهای ظریف (22-23g ) همراه با ست بال پروانه ایی (اسکال وین ) استفاده گردد.

* هنگامیکه طی یکبار نمونه گیری از لوله های متعدد خلا  پلاستیکی یا شیشه ایی جهت آزمایش های مختلف استفاده می شود نمونه خون باید ( به منظور جلوگیری از تداخل ضد انعقادهای مختلف) بر طبق اولویت های زیر در لوله ها جمع آوری شود :

1– ویال کشت خون

2- لوله حاوی ضد انعقاد سیترات سدیم جهت آزمایش های انعقادی ( در پوش آبی در لوله های خلاء )

3- لوله جهت سرم ( بدون ضد انعقاد ) با یا بدون فعال کننده لخته ، با یا بدون ژل ( در پوش قرمز رنگ در لوله های خلا ء)

5- لوله حاوی ضد انعقاد EDTA  ( در پوش بنفش در لوله های خلاء )

 * در صورتی که از ست بال پروانهایی ( اسکال وین ) استفاده میگرددجهت آزمونهای انعقادی ابتدا می بایست قسمت اول نمونه در لوله ایی دیگر ( جهت حذف فضای مرده )تخلیه شده ونمونه مورد نیاز در لوله دوم جمع آوری گردد .

نحوه نمونه گیری، نوع و مقدار نمونه تست های غربالگری سلامت جنین  اضافه نماید که باید شامل موارد ذیل باشد:

•  برای انجام این آزمایشات ازنمونه خون وریدی مادر باردار استفاده می شود. ترجیحا از سرم خون مادر استفاده شده و از پلاسما استفاده نمی شود.

•  آزمایشات مورد نظر در دو بازه زمانی سه ماهه اول (10 هفته + 0 روز تا 13 هفته + 6 روز ) و سه ماهه دوم (15 هفته + 0 روز تا 22 هفته +6 روز ) قابل انجام می باشد.

•  مارکر های قابل انجام در سه ماهه اول PAPP-A و  Free Beta HCG بوده و در سه ماهه دوم مارکر های AFP,THCG,UE3,INHIBIN-A می باشند.

•  ارسال برگه سونوگرافی مادر (جهت دریافت نتیجه دقیق تر و محاسبه سن بارداری) الزامی است.

نکته: نیازی به همزمان بودن زمان سونوگرافی و زمان خونگیری نیست. به عنوان مثال می توان از سونوگرافی سه ماهه اول برای انجام تست کواد مارکر استفاده نمود.(جهت آزمایش دابل مارکر ترجیحا سونوگرافی NT  انجام شود.)

•  این تست ها پس از انجام وارد نرم افزار غربالگری جنین شده و محاسبات مربوط به مدین و MOM انجام میگردد.

روش های جلوگیری از هماتوم :

– تنها دیواره بالائی ورید باید سوراخ شود . در صورت عبور سر سوزن از جدار زیری رگ ، خون به بافت اطراف نفوذ کرده سبب هماتوم در ناحیه می شود .

– قبل از خارج ساختن سوزن حتما باید بازوبند باز شود .

-از وریدهای سطحی اصلی باید استفاده شود .

– پس از نمونه گیری باید به محل بانداژ یا گاز نمونه گیری فشار اندکی وارد آید .

روش  جلوگیری از همولیز :

– تنها دیواره بالائی ورید باید سوراخ شود . در صورت عبور سر سوزن از جدار زیری رگ ، خون به بافت اطراف نفوذ کرده  سبب هماتوم در ناحیه می شود .

– قبل از خارج ساختن سوزن حتما باید بازوبند باز شود .

– از وریدهای سطحی اصلی باید استفاده شود .

– پس از نمونه گیری باید به محل بانداژ یا گاز نمونه گیری فشار اندکی وارد آید .

روش های جلوگیری از همولیز :

– موضع نمونه گیری باید پس از ضدعفونی کردن د رمجاورت هوای محیط خشک شود .

– بهتر است از سوزن با اندازه کوچک استفاده نشود .

– از محل هماتوم نمونه گیری نشود .

– نمونه هایی که در لوله های حاوی ماده ضد انعقاد ریخته می شود باید بلافاصله وبه آرامی 5 تا 10 بار مخلوط شوند. در صورتیکه نمونه در لوله بدون ماده ضد ریخته می شود باید به آرامی به جدار داخلی لوله منتقل وتخلیه گردد.

* بعضی از نمونه ها باید به دلیل درمان داروئی ، نیاز به ناشتا بودن ویا تغییرات طی روز ( ریتم سیر کادیان )در فواصل زمانی مشخص گرفته شود و لذا نمونه گیر باید آگاهی لازم را در این  خصوص داشته باشد. بطور مثال می توان از آزمایشهای تحمل گلوکز ( قند 2و3ساعته) ، کورتیزول وردیابی سطح داروئی نام برد.

قابل ذکر است که در ردیابی سطح  داروئی ، مقدار تعیین شده دارو ، زمان آخرین مقدار مصرف شده و زمان نمونه گیری باید در درخواست آزمایش ثبت گردد.

* در جمع آوری ، انتقال و نگه داری نمونه ها جهت کشت خون باید الزامات زمان نمونه گیری و دما رعایت و درج گردد .

* عناصر کمیاب : جمع آوری خون جهت عناصر کمیاب باید در ظروف بدون آهن صورت گیرد.

* نمونه های ایمونو هماتولوژی : برای جمع آوری خون جهت آزمایشهای ایمونولوژی نباید از لوله های خلاء دار حاوی ژل به منظور جمع آوری سرم یا پلا سما استفاده گردد.

نمونه گیری در منزل : در برنامه کاری آزمایشگاه نمونه گیری در منزل نیز قرار دارد.

      ضمائم :    جدول کنترل رد یا قبول نمونه های بالینی  

        تعریف معیارهای رد و قبول نمونه های مختلف بویژه در مورد نمونه های پذیرش شده از خارج آزمایشگاه . رد نمونه میتواند بعنوان مثال بدلیل        

         ناکافی بودن نمونه – اشکال در کیفیت نمونه (وجود همولیز – لیپمی و…)و یا عدم وجود مشخصات مربوط به بیمار و نوع نمونه باشد .

ESR   ( سرعت رسوب گلبولهاي قرمز يا سديمانتاسيون )

روش آزمايش : دستگاهی

مراحل آزمايش:

1- 6/1 ميلي ليتر خون را و 4% ميلي ليتر سيترات سديم  ، پس از نمونه گيري مخلوط مي‌كنيم.

2- لوله حاوی خون سیتراته را درون دستگاه ESR Reader   ، در دماي آزمايشگاه و به دور از هر گونه از تماس و تابش مستقيم خورشيد قرار مي دهيم .

3- بسته به نمونه بیمار بین نیم ساعت تا یک ساعت ،دستگاه  نتيجه را قرائت مي‌كند.

4- آزمايش بايد حداكثر تا 2 ساعت پس از نمونه گيري انجام شود .

مقادير طبيعي :

مقادير طبيعي ESR براي زنان بين 1 الي 15 ميلي متر در ساعت .

مقادير طبيعي ESR براي مردان  بين 1 الي 10 ميلي متر در ساعت .

آزمایش CT  (Whole Blood Clotting Time)  :

هدف:  

بررسی مدت زمانی که لازم تا خون به صورت لخته در آید .

 موارد کاربرد:

زمان انعقاد، نشان دهنده نحوه­ی عملکرد کلیه فاکتورهای سیستم­های داخلی و مشترک است فعال کننده پروسه انعقاد در این آزمایش، تماس فاکتور 12 با شیشه بوده و مسیر داخلی و سپس مشترک است. می­توان برای پیگیری درمان با هپارین از آن استفاده کرد میزان هپارین در بیمار طوری تنظیم می­شود که زمان انعقاد کامل 2-5 را برابر مقدار پایه یا بیش از آغاز درمان باشد.

 نمونه:

خون کامل وریدی یا مویرگی

 تجهیزات، مواد، لوازم و آماده­سازی­های مورد نیاز قبل از انجام کار:

آماده کردن کونومتر، لوله، جالوله­ای، لام

آماده سازی دفتر مربوطه جهت ثبت نتایج

شرح عملیات :

آزمایش بر روی لام:

2 تا 3 قطره خون مویرگی را بر روی لام بریزید، کرنومتر را روش کنید و با یک نیدل یالانست تشکیل رشته­های فیبرین را بررسی کنید به نحوی که هر  چند ثانیه یک بار نیدل را به داخل خون برده و آن را به سمت بالا بکشید تا در صورت تشکیل رشته­ی فیبرین به راحتی مشخص شود و این زمان برابر است با زمان تشکیل رشته­های فیبرین

محدودیت ها و عوامل مداخله گر در آزمایش:

روش بررسی زمان انعقاد روی لام به دلیل استاندارد نبودن درجه حرارت و خشک شدن لام ارزش چندانی ندارد.

روش لوله موئینه هم به علت فشار دادن محل نمونه گیری و احتمال ورود و عصاره بافتی زمان انعقاد دقیق نخواهد بود.

 استفاده از آزمایش CT در غربال وضعیت انعقادی ارزشی ندارد.

کالیبر نبودن کرنومتر

تفسیر ( علل تکرار، چگونگی و نحوه گزارش آن):

هرگونه مواردی که سوپروایزر یا مسئول فنی تکرار آن را گوشزد کند.

به هر دلیلی که تکرار اتفاق می­افتد، نتایج حاصله مربوطه به قبل و بعد از تکرار و نتیجه گزارش نهایی و نیز علت تکرار در فرم ثبت نتایج علل تکرار تست­ها ثبت و مرقوم می­گردد.

هرگونه مواردی که با علائم بالینی بیمار تطابق ندارد تکرار شود.

آزمایش BT   :

هدف:

 بررسی زمان سیلان که کمترین آزمایش Single Screening برای اختلالات عملکرد پلاکت و یکی از آزمایشات غربالی اولیه برای اختلالات انعقادی است.

 موارد کاربرد:

موارد کاربرد اصلی این آزمایش امروز در تشخیص بیماری ویبراند است.

زمان سیلان طولانی، به طور کلی نشانه یکی از این اختلالات است.

تروبوسیتوپنی شدید تا متوسط

وجود اختلال در اعمال طبیعی پلاکت­ها

اشکال در جدار مویرگ­ها و ……

 تجهیزات، مواد، لوازم و آماده­سازی­های مورد نیاز قبل از انجام کار:

آماده سازی پنبه، کاغذ صافی، لانست، کرنومتر

شرح عملیات :

زمان سیلان (Bleeding Time) در آزمایشگاه کبیر به روش Duke  انجام می­شود.

روش Duke:

در این روش از لاله گوش استفاده می­شود ابتدا محل مورد آزمایش را با الکل تمیز کنید.

محل مورد نظر را با یک ضربه لانست یک بار مصرف سوراخ کنید.

با جریان یافتن آزادانه خون کرنومتر را به کار بیاندازید.

هر 30” یک بار قطره­های خون را با کاغذ خشک کن تماس داده و این کار را آن قدر ادامه دهید تا خون بند بیاید.

سپس کرنومتر را خاموش کنید و زمان به دست آمده گزارش کنید.

مراحل انجام پذیرش و نمونه گیری :

1- ورود بیمار به آزمایشگاه

2-فراخوان بیمار

3-پس از طی پروسه پذیرش ، بیمار  به همراه قبض و لیبل جهت نمونه گیری به اتاق نمونه گیری مراجعه می کند.

CBC-HbA1C-Hb Elec درون ویال دارای ضد انعقاد EDTA

Vit B12-Vit E-Folic Acid درون لوله های لخته با پوشش فویل

PT-PTT – فاکتورهای انعقادی درون لوله حاوی ضد انعقاد سیترات سدیم (لوله PT )

و در صورت لزوم دستورالعمل نمونه های خاص (توضیحات شفاهی ، کتبی) به بیمار داده می شود.( آزمایش پرولاکتین ، U/A ، U/C و….)

آماده کردن  بیمار جهت نمونه گیری :

پس از نشستن بیمار بر روی صندلی مخصوص نمونه گیری توسط نمونه گیر ابتدا گارو بسته می شود سپس محل گرفتن نمونه بطور دورانی از داخل به خارج با پنبه آغشته به الکل ضدعفونی می شود.

پس از اتمام خونگیری خون بیمار در لوله های مخصوص ریخته می شود و از بیمار خواسته می شود محل نمونه گیری را با پنبه به مدت 5 دقیقه نگه دارد .

پس از گرفتن نمونه های CBC  و ESR ویال های این نمونه ها را  چند بار با دست سروته کرده  و روی روتاتور گذاشته می شود.

نمونه لخته را چندبار به آرامی سروته کرده سپس نیم ساعت در محیط مانده تا کاملا لخته شود سپس به مدت 8 دقیقه سانتریفوژ کرده.

نمونه PT  و PTT را چند بار سروته کرده داخل سانتریفوژ گذاشته( به مدت 5 دقیقه ).

نکته : جهت انجام تست های Cell Free DNA / HLA Typing / Jck-2 PCR / Double marker / Quad marker /   GP20210  HBV PCR/HCV PCR/ Urine Organic Acid/ MS MS قبل از انجام حتما باید فرم مخصوص به تست  تکمیل شود .

.

الف آزمایشهایی که انجام آنها الزاما نیاز به ناشتا بودن بیمار دارد:

ACTH,plasma

Alkaline Phosphatase,Serum

A1- Acid Glycoprotein

Amino Acidsm,Plasma

Ascorbic ,Serum or plasma

Calcitonhn,Serum or Plasma

Ceruloplasmin,Serum or Plasma

FBS  

Folic Acid,Serum

LDL  و HDL

Iron,Serum

Lactose Tilerance Test

(12ساعت ناشتایی) Leptin,Serum

Lipase,Serum

 ( ولی آب می تواند بنوشد ) PTH,Serum

Schilling Test

Transthyretin,Serum

 (10 تا 14 ساعت ) Triglycerides,Serum or Plasma

Vitamin A,Serum or Plasma

 ب آزمایشهایی که بیمار باید ترجیحا ناشتا باشد :

Acid Phosphatase,Serum

A1-Antiirypsin,Serum

 (قبل ا زجمع آوری ،ناشتایی ا زساعت 10 شب تا 6 صبح توصیه می شود) Amylase,Urine  

Androstenedione,Serum

ApoA-I ,Serum

Apolipoprotein B-100,Serum

Calcium, Serum

Cholesterol,Total, Serum or Plasma

Cobalamin,Serum

C-Peptide,Serum

Cryoglobulin,Qualitative, Serum

FTA-ABS, Serum

GGT, Serum

Homocystine,Plasma

IGF-1, Serumor Plasma

Insulin, Serum

5-Nucleotidase, Serum

Osmolality,Calculated, Serum or Plasma

Phosphorus, Serum

PSA, Serum

پ – آزمایشهایی که انجام آنها نیازمند رعایت رژیم غذایی خاصی است :

Fat ,Semiquantitative,Stool: یک فرد بزرگسال باید تحت رژیم حاوی حدود 100 تا 150 گرم چربی 60g/mL  در روز برای حدودیک هفته قبل و در طی انجام آزمایش باشد و از مصرف غذاهای پر فیبر برای چند روز قبل ا ز انجام آزمایش پرهیز نماید .پیش از جمع آوری نمونه نیز بیمار نباید از شیاف یا مواد روغنی استفاده کرده باشد .از یک هفته قبل بیمار نباید بیسموت ، روغن کرچک یا  روغن معدنی مصرف کرده باشد .

Fecal Fat,Quantitative,72Hour Collection: رعایت رژیم حاوی چربی به میزان 150-100 گرم در روز از سه روز قبل و در طی 72 ساعت جمع آوری نمونه.

LDL,HDL: جهت حصول بهترین نتیجه ، بیمار باید به مدت سه هفته یک رژیم ثابت غذایی و وزن بدن ثابت داشته باشد و حداقل ده ساعت ناشتا باشد .

5-HIAA,Urine: برای حداقل 72-48 ساعت قبل از نمونه گیری و در طی جمع آوری نمونه ، بیمار باید از مصرف انبه ، موز، گریپ فروت ، گردو ، کیوی ، هندوانه ، خربز ه، آجیل ، آناناس ، بارهنگ ، گوجه سبز، و گوجه فرنگی منع شود.

Hydroxyproline,Total ,Urine: بیمار باید از مصرف غذاهای حاوی ژلاتین ( کلاژن پخته) و گوشت و داروهای حاوی آسپرین 24 ساعت قبل و در طی جمع آوری ادرار منع شود .

Metanephrines,Urine or plasma: بیمارن از مصرف تمامی غذاهای متیل گزانتین نظیر شکلات ، قهوه ، چای و نوشابه ها به مدت 24 ساعت منع شوند .

Newborn Screen For Phenylkwtonuria: نوزاد باید تغذیه مطلوب با شیر(پروتئین) به مدت 48 ساعت قبل از آزمایش داشته باشد نمونه باید حتی المقدور زمان ترخیص نوزاد از بیمارستان گرفته شود .

Phenylalanine,Blood:: نوزاد باید تغذیه مطلوب با شیر(پروتئین) به مدت 48 ساعت قبل از آزمایش داشته باشد نمونه باید حتی المقدور زمان ترخیص نوزاد از بیمارستان گرفته شود . برای نوزادن LBW نمونه گیری در روزهای چهارم تا دهم پس از تولد پیشنهاد می شود.

Triglycerides,Serum or Plasma: بیمار باید ا زسه هفته قبل رژیم غذایی ثابت داشته باشد و از سه روز قبل از نمونه گیری الکل مصرف نکرده و حداقل از24 ساعت قبل نیز ورزش سنگین انجام نداده باشد.

ت- آزمایشهایی که انجام آنها نیازمند رعایت رژیم دارویی است :

Aldosterone.Serum or Urine: قبل از انجام آزمایش باید هیپوکالمی اصلاح گردد و در صورت استفاده از داروهای ضد فشار خون و دیورتیک ، حداقل از دو هفته قبل (ترجیحا چهار تا شش هفته قبل) از انجام آزمایش با نظر پزشک قطع گردند.

Aluminium ,Serun or Urine: بیمار نبایداز 24 ساعت قبل از آنتی اسیدهای حاوی آلومینیوم مانند آمفوژل یا سوکرالفیت  استفاده نماید .ACE, Serum:کاپتوپریل و انالاپریل باعث کاهش مقادیر سرمی ACE می گردند .

ADH, Serum: بیمار باید از مصرف موادی مانند نیکوتین ، الکل ، کافئین و دیورتیک ها که با ترشح ADH تداخل می نمایند خودداری نماید.

Bleeding Time:بیمار باید از مصرف آسپرین و داروهای مشابه در طی هفته قبل از انجام آزمایش منع گردد.

Catecholamines,Fractionation,Plasma: مصرف داروهایی مانند متیل دوپا و پروپرانولول که شبیه اپی نفرین و نوراپی نفرین هستند باید یک هفته قبل ا زانجام آزمایش قطع گردند .

Cortisol, Serum or Urine:بیمار باید ا زمصرف اسپیرونولاکتون یا کیناکرین اجتناب کرده و بدون استرس باشد.

Ferritin, Serum:هنگامی که بیمار تحت درمان با آهن است ، تعیین فریتین سرم چندان قابل اعتماد نخواهد بود .

GTT,Plasma: بسیاری از داروها مثل استروئیدها ، دیورتیک ها ، داروهای ضد تشنج ، داروهای سایکواکتیو، داروهای ضدسل و ضد التهاب تداخل ایجاد می کنند.

5-HIAA,Urine: برای حداقل 72-48 ساعت قبل از نمونه گیری و در طی جمع آوری نمونه،بیمار باید ازمصرف داروهای استامینوفن ،سالیسیلات ها ، فناستین،شربت سرفه حاوی گلیکولات گلیسیرین ،ناپروکسن ،متوکاربامول ، ایمی پرامین ،ایزونیازید، مهار کننده های منوآمین اکسیداز(MAOI) ، متنامین ، متیل دوپا، رزرپین و فنوتیازین منع شود .

Homovanillic Acid(HVA),Urine: بیمار باید حتی المقدور 48 ساعت پیش از جمع آوری نمونه آسپرین ، دی سولفیرام ، رزرپین و پیریدوکسین مصرف نکرده باشد .لودوپا هم باید تا دو هفته قبل مصرف نشده باشد .

Intrinsic Factor Blocking Antibody: بیمار از یک هفته قبل ازانجام آزمایش نباید ویتامین B12 تزریق کرده باشد .

Oxalate,Urine: از24 ساعت قبل از جمع آوری نمونه از مصرف ویتامین C اجتناب شود .

PH,Stool: روش های تشخیص با باریم و استفاده از مسهل تا یک هفته قبل نباید انجام شده باشند.

Platelet Aggregation:بیمار از هفت روز قبل ا زانجام آزمایش نباید آسپرین دریافت کرده باشد و باید از مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) یا سایر عوامل مهار کننده پلاکت هم اجتناب کند.

Protein C: مصرف ضد انعقاد خوراکی توسط بیمار سوال شود چرا که سطوح پروتئین C با مصرف وارفارین کاهش می یابد و تا زمانی که بیمار حداقل به مدت 10 روز مصرف وارفاین را متوقف نکرده نباید آزمایش انجام شود .

Protein S: سطوح پروتئین S با مصرف استروژن یا وارافارین و در طی حاملگی کاهش می یابد و تا زمانی که بیمار حداقل به مدت 10 روز مصرف وارافارین را متوقف نکرده نباید آزمایش انجام شود .

PT وPTT: هرچند که هپارین PTT را طولانی می کند ولی به مقادیر کمتر می تواند PT را هم طولانی کند هیرودین و آرگاتروبان PT و PTT را طولانی می کنند .بنابراین بهترین حالت این است که نمونه مربوط به آزمایش های انعقادی مستقیما از یک ورید  محیطی گرفته شود و از بازویی که هپارین ،هیرودین یا آرگاتروبان تزریق می شود ،خون گیری صورت نگیرد .

Protoporphyrin,Free Erythrocyte(FEP) : بیمار باید در 24 ساعت گذشته الکل مصرف نکرده باشد و حالت مطلوب این است که در یک هفته گذشته هیچ دارویی مصرف نکرده باشد.

Schilling Test: بیمار از سه روز قبل ار انجام آزمایش نباید ویتامین های گروه B را دریافت کرده باشد

Vasoactive Intestinal Peptide(VIP),Plasma: بیمار باید ا ز24 ساعت قبل آنتی اسید مصرف نکرده باشد و تمامی درمان ها باید از24تا48 ساعت قبل قطع شوند.

ث-آزمایش هایی که انجام آنها نیاز به رعایت زمان بندی خاص دارد:

aPTT:در بیماران تحت درمان با هپارین بهترین زمان نمونه گیری 30 دقیقه تا یک ساعت قبل ا زدوز بعدی هپارین است.

ACTH,Plasma: جهت اندازه گیری های متوالی لازم است نمونه گیری در روزهای مختلف در یک ساعت ثابت انجام شود همچنین نمونه هایی که برای اثبات وجود ریتم شبانه روزی طبیعی گرفته می شوند باید بین 6و10 صبح و بین 9 شب تا نیمه شب باشند .

AFP, Serum: جهت غربالگری نشانگان داون زمان مطلوب ،هفته 16 تا 18 حاملگی است .

Androstenedione, Serum:در زنان نمونه باید یک هفته قبل یابعد از دوره قاعدگی گرفته شود .

Estriol,unconjugated, Serum or Urine: جهت غربالگری نشانگان داون و نشانگان ادوارد، زمان مطلوب هفته 16 تا18 حاملگی است .

GTT,Plasma:بیمار باید فعالیت داشته باشد و از سه روز قبل دریافت غذای کافی با کربوهیدرات کافی ( حداقل150 گرم کربوهیدرات در روز) داشته و از 12 ساعت قبل ا زانجام آزمایش نیز ناشتا باشد .

Glycated Hemogolobin(HbA1C),Blood: در بیماران مبتلابه دیابت نوع اول آزمایش با فاصله سه ماه توصیه می شود .در مبتلایان به دیابت نوع دوم در هنگام تشخیص بیماری و هر 6 ماه یا هر گاه که نظارت خوب بر بیماری مورد نیاز باشد درخواست می شود .

Inhibin A, Serum:اندازه گیری فقط بعد از هفته 14 حاملگی انجام می شود .

Iron, Serum:به علت تاثیرات ریتم شبانه روزی آهن و اینکه سطح آهن سرم در عصر پایین تر است .نمونه باید در حالت ناشتا و صبح گرفته شود .

Lithium , Serum: نمونه را 12 ساعت پس از مصرف آخرین دوز دارو بگیرید.

Urobilinogen,2Hour Urine: از آنجایی که یک پیک واضح در طی روز در دفع آن وجود دارد ، بنابراین حالت مطلوب ، یک نمونه عصرگاهی خواهد بود .

ج-آزمایش هایی که انجام آنها به رعایت مواردی خاص نیاز دارد:

Acid Phosphatase, Serum or Plasma: نمونه گیری بلافاصله پس ازمعاینه رکتال (RED) ، بافت برداری سوزنی پروستات و ماساژ پروستات نباید انجام گردد.

AST,ALT: فعالیت بدنی شدید سبب افزایش می گردد و باید اجتناب شود.

Albumin, Serum: بستن تورنیکه به مدت طولانی می تواند سبب افزایش آلبومین سرم به صورت تصنعی گردد.

Calcium,Ionized, Serum: بیمار باید برای مدت 30 دقیقه قبل از نمونه گیری دراز بکشد.

GSF,Urine: برای اندازه گیری گلوکز CSF نیاز به انجام آزمایش گلوکز پلاسما نیز هست و حالت مطلوب آن است که دو ساعت قبل ازانجام آزمایش بر روی CSF انجام گرد.د

Fat,Urine: ازآلودگی نمونه ها با روغن ها و لوبریکانت ها، صابون ها و پودر دست کش اجتناب شود.

Occult Blood,Stool: این مبحث در مجموعه راهنمای آماده سازی مراجعان آزمایشگاه شرح داده شده است .

Oxalate,Urine: بیمار باید ترجیحا در منزل بوده و مایعات و غذای معمولی مصرف کند.

PSA, Serum: بیمار نباید اخیرا معاینه رکتال (RED) و یا بافت برداری سوزنی پروستات شده باشد .انزال ممکن است سبب افزایش موقت و جزیی شود.

Renin Plasma Activity(RPA) :متغیر های قبل از آزمایش(pre-examination) که باید تحت نظارت باشند عبارتند از تعادل سدیم ، وضعیت قرارگیری بیمار ، داروهای ضد فشار خون و زمان نمونه گیری.

Semen Analysis: دو تا سه روز قبل از نمونه گیری نباید انزال رخ داده باشد (ولی نه بیشتر ا زهفت روز) .

Thyroglobin, Serum:آزمایش نباید خیلی زود پس از انجام بافت برداری سوزنی ، جراحی تیروئید یا درمان باید رادیواکتیو انجام شود.

چ-آزمایش هایی که انجام آنها در ادرار حتما نیاز به جمع آوری ادرار24 ساعته دارد:

 (برای تشخیص فئوکروموسیتوم جمع آوری شانه ادرار توصیه می شود) . Catecholamines

Cirtrate – Cortisol,Free – Schilling test

Delta(5)-Aminolevulinic Acid(ALA)

17-Hydroxycorticosteroids

5-HIAA

Hydroxyproline

17-Ketosteroids

LH – Zn – Transthyretin

Magnesium

Metanephrine        /     Protein Electrophoresis

Protein.Quantitative

 ح- آزمایشهایی که انجام آنها در ادرار ترجیحا نیاز به جمع آوری ادرار 24  ساعته دارد:

  • Calcium
  • Creatinin Clearance: (استفاده از دو کلیرانس متوالی دو ساعته هم قابل قبول است )
  • Homovanillic Acid(جمع آوری های کمتر از 24 ساعت هم قابل قبول است  )
  • Manganese(ادرار راندوم  هم قابل قبول است )
  • Microalbuminuria

(از نمونه ای که در مدت شب (12 ساعت ) جمع آوری شده و نیز نمونه راندوم برای تعیین نسبت به کراتی نین می توان استفاده کرد )

  • Mucopolysaccharides
  • Oxalate (غلظت اگزالات ادرار در ابتدای صبح هم ممکن است مشابه نمونه 24 ساعته باشد )
  • نکته :برای اندازه گیری آمیلاز ادرار ، نمونه ادرار دو ساعته بدون اضافه کردن نگهدارنده ارجح است .

الف مواردی كه میتوان نمونه رادر یخچال (8-2°C) نگه­داری كرد:

Amylase, Urine      

C1 Esterase Inhibitor, Serum

Calcium, Serum

Catecholamines, Fractionation, Urine

Chloride, Serum or Plasma

Cortisol,Serum (تا هفت روز)

Creatine Kinase, Serum

CK-MB

Creatinine Clearance, Urine

Digoxin, Serum

Drugs of Abuse Testing, Urine

Erythrocyte Sedimentation Rate  (حداکثر ۱۲ ساعت)

Ferritin, Serum

HbA1C(تا هفت روز) 

TIBC & Iron(تا هفت روز)

Jo-1 Antibody

Leukocyte Esterase, Urine

Lithium, Serum

Magnesium,Serum or Urine

Metanephrines, Urine

Methadone, Serum or Urine

Methamphetamine, Qualitative, Urine

Morphine, Urine

Mycobacteria by DNA Probe

Mycobacterial Culture, Sputum

Myoglobin, Serum or Plasma

Opiates, Qualitative, Urine

Osmolality, Serum

Osmotic Fragility

 ب مواردی كه باید نمونه را در فریزرC°) ۲۰ ( نگه­داری نمود:

α- Fetoprotein (AFP), Serum

B-Type Natriuretic Peptide (BNP)

CA19-9

Calcitonin,Serum

Ceruloplasmin, Serum or Plasma

Coagulation Assays, Plasma  (حداکثر دو هفته)

Cobalamin, Serum

C-Peptide, Serum

Dihydrotesterone, Serum

Glucagon, Plasma

Hemoglobin, Plasma

Hepatitis A, B, C, D, Serology

Insulin, Serum

Metanephrines, Plasma

Mucopolysaccharides, Urine

PTH, Serum

Prolactin, Serum

Renin Plasma Activity (RPA)

Testosterone, Serum or Plasma

Thyroglobulin, Serum

پعمده آزمایش­های انعقادی خصوصا PT و aPTT میبایست در عرض ۴ ساعت پس از جداشدن پلاسما انجام شوند.

در غیر این‌صورت می‌توان، پلاسما را در دمای Cº۲۰- تا دو هفته و یا Cº۷۰- تا شش ماه نگه­داری نمود. (بهتر است پلاسما از سلول‌های خونی در عرض یک ساعت جدا شود.

Antiplasmin

Antithrombin

Factor XIII

HMWK

Mixing Studies

Plasminogen and PAI-1

Prekallikrein

Protein C & Protein S

Thrombin Time

Von Willebrand Factor

ت- سایر موارد:

  • Acid Phosphatase, Serum or Plasma: به علت حساسیت آنزیم به حرارت و pH، حداكثر یك ساعت فرصت دارید تا آزمایش را انجام دهید.
  • aPTT: در صورت تاخیر در جدا كردن پلاسما و انجام آزمایش، تخریب سریع فاكتور هشت ممكن است به طور كاذب PTT را بالاتر از حد واقعی نشان دهد. هم­چنین در بیماران تحت درمان با هپارین، به دلیل آزاد شدن فاكتور چهار پلاكتی كه هپارین را خنثی می‌كند، ممكن است PTT به طور كاذب پایین‌تر از حد واقعی سنجیده شود. پلاسما را می‌توان پیش از آزمایش به‌مدت چهار ساعت در لوله در بسته در دمای اتاق یا °C4-2 نگه­داری نمود. در صورت عدم امکان آزمایش در زمان یادشده پلاسما به‌مدت دو هفته در فریزر°C 20- قابل نگه­داری است.
  • Activated protein C Resistance (APCR): در مورد كاوش بر اساس زمان تشكیل لخته و در صورتی كه آزمایش ظرف مدت چهار ساعت پس از خون­گیری انجام شود، می‌توان پلاسما را در حرارتC°۴ یا دمای اتاق نگه­داری نمود در غیر این‌صورت باید نمونه را منجمد نمود. در مورد كاوش بر اساس DNA، نمونه را در دمای اتاق یا C°۴ نگه­داری نمایید.
  • ADA, Body Fluids: نمونه را در دمای محیط سانتریفیوژ نموده و مایع رویی آن را تا زمان آنالیز در°C 20- نگه­داری نمایید.
  • ACTH: پلاسما در دمایC°۷۰- و در لوله‌‌‌‌‌های پلاستیكی منجمد شود. جهت نگه­داری طولانی مدت به نمونه، آپروتی‌نین به میزان ku/ml500 اضافه شود.
  • ALT: در نمونه خون كامل به‌مدت ۱۲ تا ۲۴ ساعت پایدار است اما بعد از آن به علت آزاد شدن آنزیم از گلبول‌های قرمز به تدریج افزایش پیدا می‌كند. ALT در سرم و در درجه حرارت یخچال تا سه هفته پایدار است ولی در صورت منجمد كردن كاهش قابل ملاحظه‌ای می‌یابد.
  • Aldolase: سرم را تا زمان انجام آزمایش در °C20- نگه­داری كنید. اضافه نمودن اسیدبوریك باعث ثبات آلدولاز می­گردد.
  • Alkaline Phosphatase: نمونه باید در یخچال نگه­داری شود. به هنگام ذخیره‌سازی، آلكالن فسفاتاز سرم به آهستگی افزایش می‌یابد، به­طوری كه افزایش ۱۰-۵ درصد در كمتر از چهار ساعت در حرارت C°۴ قابل انتظار است. به همین علت بهتر است آزمایش هر چه سریع­تر انجام گردد.
  • α۲–Macroglobulin: نمونه را می‌توان به‌مدت ۷۲ ساعت در°C4 ذخیره نمود و پس از این زمان باید در C°۲۰- ذخیره گردد و فقط یك­بار قبل از انجام آزمایش ذوب گردد.
  • Amylase, Serum: آمیلاز به‌مدت یك هفته در درجه حرارت ‍°۲۵ و حداقل شش ماه در درجه حرارتC °۴ پایدار باقی می‌ماند.
  • Anticardiolipin Antibody: از منجمد و ذوب كردن مكرر سرم اجتناب نمایید چرا كه پایداری آن را تغییر می‌دهد.
  • ADH: پلاسما را داخل لوله پلاستیكی ریخته و در درجه حرارتC °۲۰- منجمد نمایید و به آزمایشگاه مرجع ارسال كنید.
  • Anti-DNA: نمونه باید هر چه سریع­تر داخل یخچال قرار گیرد. نمونه را می‌توان به‌مدت ۷۲ ساعت در یخچال° ۴ و به‌مدت طولانی در‍°۲۰- یا سردتر نگه­داری نمود.
  • ANA: نمونه سرم را می‌توان در دمایC °۴ یا C°۲۰- به‌مدت ۷۲ ساعت بدون انجام انجماد و ذوب نگه­داری كرد. هم­چنین می‌توان نمونه را درC °۷۰- به‌مدت طولانی‌تر نگه­داری كرد.
  • Antiphospholipid Antibody: سرم را در صورت قرار دادن روی یخ می‌توان به‌مدت چهار ساعت نگه­داری كرد در غیر این‌صورت باید منجمد گردد.
  • AST: نمونه به‌مدت سه روز در درجه حرارت°C 25، سه هفته درC °۴ و به‌مدت طولانی‌تر در فریزر قابل نگه­داری است.
  • β۲-Microglobulin,Urine: در صورت كاهش pH ادرار به كم­تر از ۵/۵ ناپایدار می‌گردد.
  • Bilirubin, Serum: نمونه باید دور از نور نگه­داری گردد.
  • Calcium, Ionized, Serum: نمونه را در شـرایط بی‌هوازی می‌توان به‌مدت ۴۸ ساعت در
    C °۴ و ۲ ساعت در دمای اتاق نگه­داری نمود.
  • CEA: نمونه سرم به‌مدت ۲۴ ساعت در یخچال و در صورت نگه­داری به ­‌مدت طولانی‌‌تـر در
    C °۲۰- قابل نگه­داری است.
  • Cobalamin, Serum: نمونه باید دور از نور نگه­داری گردد.
  • HCG–β: سرم به‌مدت ۲۴ ساعت در دمای اتاق، چهار روز درC °۴ و به‌مدت طولانی‌تر در
    C °۲۰- پایدار باقی می‌ماند.
  • Complement Components: اجزا كمپلمان نسبت به حرارت حساس هستند و نمونه باید به‌مدت ۳۰-۱۵ دقیقه در حرارت اتاق و سپس به‌مدت ۶۰-۳۰ دقیقه درC °۴ نگه­داری گردد. برای نگه­داری طولانی مدت نیز باید در حرارتC °۷۰- قرار داده شود.
  • CBC: نمونه‌‌‌‌‌ها حداكثر ظرف مدت چهار ساعت پس از نمونه­گیری و نگه­داری در دمای اتاق باید مورد آزمایش قرار گیرند. در صورتی كه در دمایC °۴ نگه­داری گردند حداكثر به‌مدت ۲۴ ساعت انجام آزمایش امكان‌پذیر است. گستره خونی می‌بایست بلافاصله پس از خون­گیری تهیه شود.
  • CRP: سرم باید تازه بوده یا حداكثر ۷۲ ساعت درC °۴ نگه­داری شده باشد. نمونه درC °۲۰- به‌مدت شش ماه پایدار خواهد بود.
  • Cryoglobulin: خون را به‌مدت ۳۰ تا ۶۰ دقیقه در دمایC °۳۷ نگه­دارید تا لخته تشكیل شود. جدا كردن لخته باید در دمایC °۳۷ صورت گیرد و در صورت امكان انجام سانتریفیوژ نیز در دمایC °۳۷ باشد. نمونه را در یخچال قرار نداده و منجمد نكنید.
  • D-Dimer و FDP: پلاسما در دمای اتاق تا هشت ساعت و روی یخ تا ۲۴ ساعت قابل
    نگه­داری است. در غیر این‌صورت منجمد شود. در صورت استفاده از سرم برای انجام آزمایش FDP می‌توان آن را تا یك هفته در یخچال نگه­داری كرد.
  • DHEA و DHEA-S: سرم یا پلاسما به‌مدت ۲۴ساعت درC °۴ قابل نگه­داری است و بیش­تر از این زمان باید منجمد شود.
  • Estradiol, Serum: نمونه سرم در یخچال تا ۲۴ ساعت و درC °۲۰- تا دو ماه پایدار خواهد بود.
  • Estriol, Unconjugated: نمونه در یخچال تا ۲۴ ساعت و درC °۲۰- به‌مدت طولانی پایدار خواهد بود.
  • Fibrinogen: پلاسما در دمای اتاق تا دو ساعت و درC °۸-۲ تا چهار ساعت قابل نگه­داری است. در غیر این‌صورت به شكل منجمد نگه­داری شود.
  • Folic Acid: در صورت نگه­داری سرم در دمای اتاق و در معرض نور حدود ۱۹- ۱۲% فولات از بین می‌رود. سرم در دمایC°۴ برای ۲۴ ساعت پایدار است در غیر این‌صورت منجمد نمایید و نمونه دور از نور نگه­داری شود.
  • FSH: سرم درC °۲۵-۴ به‌مدت چهار ساعت، درC °۲۰- به‌مدت دو هفته و درC °۷۰- به‌مدت سه ماه پایدار خواهد بود. در ادرار نیز به‌مدت سه ماه درC °۲۰- پایدار می‌ماند. از چرخه‌‌‌‌‌های انجماد/ ذوب مكرر اجتناب شود.
  • GGT,Serum: نمونه به‌مدت یك ماه درC °۴ و یكسال در C °۲۰- پایدار خواهد بود.
  • Gastrin: سرم به‌مدت چهار ساعت درC °۴ و یك ماه در C°۲۰- پایدار خواهد بود. سرم‌هایی كه ۴۸ ساعت در دمایC°۴ بوده‌اند تا ۵۰% كاهش فعالیت را نشان می‌دهند.
  • G6PD: با استفاده از ضدانعقادهای مناسب، آنزیم گلبول‌های قرمز درC °۴ حداقل شش روز و درC °۲۵ حداقل ۲۴ ساعت پایدار خواهد بود.
  • GTT, 2hpp, BS, FBS: گلوكز در خون تام در هر ساعتmg/dl 10-5 كاهش می‌یابد مگر این­که در لوله با درب خاکستری (حاوی فلوراید) نگه­داری شده باشد. در صورتی که لازم است سرم به‌مدت بیش­تر از ۳۰ دقیقه در مجاورت سلول‌ها باشد باید یك ماده نگه­دارنده مانند فلورید سدیم كه از گلیكولیز جلوگیری می‌كند به نمونه اضافه شود. گلوكز سرم یا پلاسما تا ۴۸ ساعت در یخچال پایدار است ولی نگه­داری نمونه به‌مدت طولانی‌تر حتی درC °۲۰- سبب كاهش واضح و پیشرونده میزان گلوكز خواهد شد.
  • GH: نمونه سرم چهار ساعت در دمای اتاق و یك سال در C °۲۰- پایدار خواهد بود.
  • Hematocrit: در صورتی كه بیشتر از چهار ساعت تاخیر در انجام آزمایش باشد نمونه در یخچال نگه­داری شود. روش دستی باید در عرض شش ساعت پس از جمع­آوری خون انجام شود. اگر خون در حرارت اتاق نگه­داری شود تورم گلبول‌های قرمز در عرض ۲۴-۶ ساعت سبب بالا رفتن كاذب هماتوكریت و MCV خواهد شد.
  • HBeAg: سرم باید در عرض سه ساعت از لخته جدا شده و در یخچال و یا به‌صورت منجمد نگه­داری شود چرا كه HBeAg به گرما حساس است.
  • Hepatitis B DNA Detection: سرم باید درC °۲۰- و بافت‌ها درC °۷۰- منجمد بمانند.
  • Hepatitis C RNA Detection: سرم باید درC °۲۰- و بافت‌ها درC °۷۰- منجمد بمانند.
  • HDL: بهترین حالت، اندازه‌گیری بلافاصله پس از نمونه‌گیری است. نمونه سرم یا پلاسما به‌مدت ۷-۱ روز درC°۴ یا هفته‌‌‌‌‌ها به‌صورت منجمد نگه­داری شود.
  • HLA-Typing: جهت آزمایش سرولوژی نمونه در دمای اتاق نگه­داری شود. جهت آزمایش‌های مبتنی بر DNA، نمونه در یخچال نگه­داری گردد.
  • Homocysteine, Plasma: در صورتی كه جدا كردن سلول‌ها از پلاسما یا سرم به تاخیر بیافتد، Homocysteine پلاسما به علت رهایی از گلبول‌های قرمز افزایش می‌یابد. نگه­داری نمونه در دمای اتاق به‌مدت یك ساعت، حدود ۱۰% Homocysteine پلاسما را افزایش می‌دهد و در صورتی كه نمونه روی یخ قرار داده شود این روند آهسته می‌شود.
  • HVA, Urine: حجم ادرار ۲۴ ساعته را اندازه‌گیری نموده، حدود ml100 از نمونه را با PH بین دو تا چهار برداشته و در یخچال قرار دهید. نمونه تا هفت روز درC °۴ پایدار خواهد بود.
  • ۱۷-Hydroxycorticosteroids, Urine: در طی زمان جمع­آوری نمونه در یخچال نگه­داری شود. پس از جمع­آوری نیز در یخچال قرار داده یا منجمدکنید. در صورتی که نمونه اسیدی (با اضافه کردن ۱۵ میلی­لیتر اسیداستیک گلاسیال) و در یخچال قرار داده شود تا ۴۵ روز پایدار خواهد ماند.
  • ۵-HIAA, Urine: در صورتی که نمونه اسیدی شود تا ۱۴ روز در یخچال پایدار خواهد بود. اسیدی شدن با اسید هیدروکلریک یا اسید بوریک انجام می‌شود. بهتر است از اسید استیک به علت این که بازیافت ۵-HIAA را پایین می‌آورد استفاده نشود.
  • ۱۷-Hydroxyprogesterone: سرم یا پلاسما برای چهار روز درC °۴ و برای یک ماه درC °۲۰- پایدار خواهد بود.
  • Immunoglobulins, Serum: اگر شک بالینی به کرایوگلوبولینمی یا وجود ماکروگلوبولین‌ها وجود دارد نمونه باید درC °۳۷ قرار داده شود. این گونه نمونه‌‌‌‌‌ها تا پیش از جدا کردن سرم از لخته نمی‌بایست در یخچال گذاشته شوند. نمونه‌‌‌‌‌های سرم ممکن است تا پنـج روز در دمای C°۸-۲ قابل نگه­داری باشند. در صورت نگه­داری طولانی‌تر نمونه‌ها باید در دمایC °۲۰- منجمد شوند.
  • LDH, Serum: سرم در دمای اتاق به‌مدت دو تا سه روز پایدار است. منجمد کردن نمونه ممنوع است.
  • Leukocyte Alkaline Phosphatase (LAP): لام­ها را باید با متانول فرمالین سرد ۱۰% یا استون بافرسیترات، ثابت، و سپس در هوا خشک کرده و در عرض هشت ساعت (ترجیحا ۳۰ دقیقه) بعد از گرفتن خون منجمد شوند. می‌توان بعد از ثابت کردن، گستره‌ها را تا هشت هفته قبل از رنگ­آمیزی نگه­داری کرد. در بعضی موارد ممکن است فعالیت آنزیمی‌تا یک سال در دمای ºC20- پایدار بماند.
  • Lipase: در سرم تا هشت روز در ºC25 (دمای اتاق) و دو هفته درºC4 پایدار است.
  • LH: در سرم در دمای ºC25-4 تا دو هفته پایدار خواهد بود.
  • Microalbuminuria: در یخچال قرار دادن و منجمد کردن معمولا قابل قبول است ولی قبل از انجام آزمایش باید به دمای اتاق رسانده شود.
  • Myoglobin, Qualitative, Urine: اگر PH ادرار به ۵/۹-۸ رسانده شود به‌مدت ۱۲روز پایدار خواهد بود.
  • Neisseria Gonorrhea Culture: نمونه‌‌‌‌‌ها نباید در یخچال قرارداده شوند یا در معرض محیط سرد قرار گیرند.
  • Newborn Screening For Phenylketonuria or Galactosemia: از قرار دادن کارت‌های خونی درجریان هوای آلوده به دود و گرد و غبار و هم­چنین از گذاشتن آن‌ها در معرض حرارت و تابش مستقیم خورشید جدا خودداری نمایید. کارت‌های خونی را می‌توان به‌مدت یک هفته در پاکت‌های مقاوم به رطوبت نگه­داری کرد. لکه‌‌‌‌‌های خون در پاکت‌های پلاستکی زیپ­دار حاوی سیلیکاژل در دمای ºC8-4 یخچال تا دو ماه و در حالت انجماد (ºC20-) به‌مدت طولانی پایدار خواهد ماند.
  • Occult Blood,Stool: تاخیر در آزمایش می‌تواند تاثیر منفی بر نتایج آزمایش گایاک داشته باشد.
  • Platelet Aggregation: نمونه را در دمای اتاق نگه­داشته و آزمایش را بلافاصله یا در عرض دو ساعت انجام دهید. نمونه را در یخچال قرار نداده و یا منجمد نکنید.
  • PNH Test by Flow Cytometry: برای حاصل شدن نتایج مطلوب، آنالیز باید در عرض ۲۴ ساعت پس از گرفتن نمونه انجام شود. آزمایش ممکن است بر روی نمونه‌‌‌‌‌های ۴۸ تا ۷۲ ساعت قبل هم قابل انجام باشد. نمونه را در دمای اتاق نگه­داری کنید. در یخچال قرار دادن نمونه ممکن است موجب از دست رفتن آنتی­ژن سطحی سلول شود.
  • Progesterone: سرم در دمای C °۴ به‌مدت ۴ روز و در C °۲۰- به‌مدت سه ماه پایدار است.
  • PSA: سرم در یخچال تا ۴۸-۲۴ ساعت پایدار است. برای نگه­داری بیشتر از این زمان درºC20- نگه­داری شود.
  • PT: پلاسما یا نمونه سانتریفیوژ نشده در لوله دربسته، در دمای اتاق یا دمایC °۴-۲ تا ۲۴ ساعت قابل نگه­داری است، در غیر این‌صورت به شكل منجمد نگه­داری شود.
  • Red Blood Cell Indices: در صورتی كه نمونه بیشتر از ده ساعت در دمای اتاق یا بیشتر از ۱۸ ساعت درC °۴ نگه­داری شده باشد نمی‌توان از آن استفاده كرد. نمونه نباید منجمد شود.
  • Reticulocyte: خون حاوی EDTA در دمای اتاق تا شش ساعت و در دمایC °۴ تا ۷۲ ساعت قابل نگه­داری است.
  • Synovial Fluid Analysis: در اکثر موارد به فاصله کوتاهی پس از دریافت نمونه، آزمایش‌ها باید آغاز گردند. در عرض شش ساعت پس از دریافت نمونه، حدود ۴۰% کاهش در شمارش گلبول سفید محتمل خواهد بود. کریستال‌های کلسیم پیروفسفات در عرض چند روز کاهش می‌یابند، در حالی‌که تعداد، اندازه و birefringence کریستال‌های منوسدیم اورات (MSU) در روزهای اول ثابت مانده و پس از چند هفته افت می‌کند.
  • Tartarate Resistant Acid Phosphatase (TRAP): در صورتی که لام­های شیشه‌ای بلافاصله پس از تهیه ثابت شده باشند حداقل تا یک هفته قابل نگه­داری هستند.
  • TSH: در سرم تا چهار روز درC °۴ پایدار خواهد بود.
  • Thyroid Peroxidase Antobody (TPO): در سرم تا ۷۲ ساعت درC °۴ پایدار خواهد بود.
  • Thyroxin, Free, Serum: سرم تا دو هفته درC °‌۴ پایدار خواهد بود.
  • Thyroxin, Serum: سرم تا یک هفته درC °۲۵ پایدار خواهد بود.
  • (T3), SerumTriidothyronine: سرم را در عرض ۴۸ ساعت جدا نمایید. سرم درC °۲۵ تا یک هفته و درC °۲۰- حداقل تا یک ماه پایدار خواهد ماند.
  • Troponins: در سرم درC °۴ تا چهار روز پایدار خواهد بود.
  • Blood Urea Nitrogen (BUN): در سرم یا پلاسما یک روز در دمای اتاق، سه روز در
    C °۸-۴ و سه ماه درC °۲۰- پایدار است.
  • Urinalysis: در صورتی که بلافاصله برروی نمونه آزمایش نمی‌شود، باید در یخچال گذاشته شود. نگه­داری در یخچال از المان­های تشکیل شده در ادرار محافظت می‌کند ولی ممکن است کریستال‌هایی رسوب کنند که به‌صورت واقعی وجود ندارند. بهترین حالت آزمایش بر روی نمونه تازه و گرم است.
  • Uric Acid, Serum: اورات در سرم برای سه روز در دمای اتاق، ۷-۳ روز در دمایC °۴ و ۱۲-۶ ماه درC °۲۰- پایدار خواهد ماند.
  • Uric Acid, Urine: نمونه را در یخچال قرار ندهید. تا حدود سه روز در دمای اتاق پایدار خواهد بود.
  • VMA: پس از اسیدی کردن نمونه جمع‌آوری شده، تا دو هفته در یخچال پایدار خواهد بود.
  • Vitamin D: سه روز درC °۲۵-۴ پایدار است. سرم تا ماه‌‌‌‌‌ها درC °۲۰- پایدار بوده و نسبتا به چرخه‌‌‌‌‌های انجماد / ذوب مقاوم است.

 وسایل و مواد مورد نیاز جهت نمونه گیری و ویژگی های مربوط به ظروف جمع آوری نمونه:

وسایل و مواد مورد نیاز جهت نمونه گیری و ویژگی های مربوط به ظروف جمع آوری نمونه بسته به نوع نمونه و آزمایش مورد نظر متفاوت بوده و دارای تنوع فراوان است که در این بخش به نکات مهم در رابطه با هر آزمایش اشاره می گردد:

Activated Clotting Time (ACT): یک لوله محتوی فعال کننده تماسی انعقادی مانند سلیت (celite)، کائولین یا پارتیکل های شیشه ای مورد نیاز است .در روش هایی که به جای لوله ا زکارتریج استفاده می شود می توان خون کامل را داخل یک لوله یا سرنگ پلاستیکی جمع آوری نمود و سپس سریعا آن را به کارتریج منتقل کرد .

ACTH,Plasma:از سرنگ سرد شده (chilled) و دو لوله پلاستیکی درب بنفش (EDTA) که از قبل در یخ سرد شده اند استفاده            نمایید .ACTH  جذب شیشه می شود.

Alminium, Serum or Urine:نمونه سرم در لوله های عاری ازفلز جمع آوری گردد.نمونه ادرار در ظرف هایی که  با اسید شسته شده اند جمع آوری شود .

ADH,Plasma:از لوله درب بنفش (EDTA) از قبل سرد شده استفاده نمایید.

Brucellosis,Culture:بهتر است خون در بطری های بای فازیک کشت خون جمع آوری گردد.

Calcium,urine:از ظروف جمع آوری پلاستیکی یا بطری شیشه ای شسته شده بااسید استفاده نمایید.

CSF: از لوله های سترون استفاده شود.

Copper, Serum,Urine,CSF,Liver:از لوله های فاقد عناصر کمیاب و بدون ضد انعقاد استفاده نمایید .برای ادرار ظرف پلاستیکی و ترجیحا پلی اتیلن شسته شده با اسید استفاده شود.

Cryofibrinogen,Plasma:در صورت لزوم ممکن است لوله ها قبل از نمونه گیری تا 37 درجه سانتی گراد گرم شوند .

Cryoglobulin, Serum:لوله ها باید قبل ازنمونه گیری تا 37 درجه سانتی گراد گرم شده باشند .

Delta(5)-Aminolevulinic Acid,Urine:جمع آوری ادرار باید در ظرف تیره رنگ انجام شود.

Fecal fat,Quantitative.72 Hour Collection:از ظروف پلاستیکی که از قبل وزن آن تعیین شده استفاده گردد.

Glucagon,Plasma:خون را درون لوله درب بنفش (EDTA) از قبل سرد شده بریزید و بلافاصله به آزمایشگاه ارسال نمایید .

Hemosideric Stain,Urine:در صورتی که بررسی ابتدایی جهت تفسیر با مشکل روبرو شود از ظرف و لوله های سانتریفیوژ عاری از آهن استفاده شود .

Homovanillic Acid,Urine:از ظرف پلاستیکی استفاده شود .

Iron,Serum: از لوله درب قرمز (لخته ) شسته شده با اسید استفاده شود.

Lead,Blood:از لوله های مخصوص فاقد سرب(lead-free) استفاده شود .

Lead ,Urine: از ظرف ادرار پلاستیکی (ترجیحا پلی اتیلن ) شسته شده با اسید (نیتریک ) که با آب دیونیزه به قدر کافی شسته شده باشد استفاده گردد.

Magnesium,Manganese,Mercury,Urine: از ظرف ادرار پلاستیکی شسته شده با اسید استفاده نمایید .

Manganese.Serum or Blood : از لوله های مخصوص فاقد فلز (metal-free) استفاده شود .

Myoglobin,Qualitative,Urine:از ظرف ادرار تمیز و فاقد مواد شیمیایی و ترجیحا پلاستیکی استفاده شود .

Porphyrinse, Quantitative,Urine:از ظرف تیره رنگ یا فویل پیچ شده استفاده نمایید .

Pulminary Surfactant.Amniotic Fluid: از لوله های سیلیکونی استفاده نکنید.

Schilhing Test: از ظرف بزرگ ترجیحا پلاستیکی که قابل اندازه گیری بوده و فاقد آلودگی با مواد رادیواکتیو باشد استفاده نمایید

Semen Analysis:از ظرف شیشه ای یا پلاستیکی تمیز ،خشک و با دهانه گشاد استفاده کنید که دردمای 40-20 درجه سانتی گراد گرم شده باشد و ضمنا فاقد ترکیبات دترجنت یا سایر مواد سمی باشد.

Zn,Serum or Plasma: از لوله های فاقد فلز استفاده نمایید.

Zn,Urine:از ظرف پلاستیکی شسته شده با اسید استفاده نمایید.

4– نحوه جمع آوری نمونه با در نظر گرفتن محل آناتوکیک نمونه گیری ، نوع نمونه، سن و غیره:

دستورالعمل نمونه گیری آزمایش های انعقادی شامل :

Activated PTT,Activted Protein C Resistance (APCR),Antiplasmin,Antithrombin,D-Dimers   ,FDP ,FactorXLLL,Fibrinogen,Heparin Neutralization,HMWK,Mixing Studies,P lasminogen,PAI-1,Prekallikrein , Protein C, Protein S,PT,ReptilaseTime,Thrombin Time,von Willebrand Factor

به شرح زیر است :

روش نمونه گیری به صورت خون گیری وریدی معمولی است و اگرآزمایشهای متعددی درخواست شده باشند ، ابتدا لوله با درب آبی و سپس لوله با درب قرمز و نهایتا لوله های با درب سبز (هپارین ) ، درب  بنفش(EDTA) و درب خاکستری(  اگزالات /فلوراید) پر می شوند .بلافاصله پس از خون گیری لوله را باید به آرامی و حداقل چهار مرتبه سروته نمود .لوله ها باید به اندازه مناسب و تعیین شده پر و بلافاصله به آزمایشگاه ارسال شوند .

Acid Fast,Stain:بیمار ابتدا دهان خود را با آب شسته و سرفه های عمیق انجام دهد .خلط صبحگاهی که با تحریک سرم نمکی فیزیولوژیک و از طریق بخور تهیه می گردد برای آزمایش مناسب تر است .از آسپیره معده ،برونکیال یا نای نیز می توان به عنوان نمونه استفاده نمود .بهتر است نمونه خلط در سه ظرف جداگانه و در سه روز متوالی (صبح ها) جمع آوری گردد.این مبحث، در مجموعه راهنمای آماده سازی بیماران به طور کامل جمع آوری خلط  بیان شده است .

ACTH,Plasm:نمونه هایی که برای اثبات وجود ریتم شبانه روزی گرفته می شوند باید بین 6و10 صبح و بین 9 شب تا نیمه شب باشند .سطوح همزمان کورتیزول هم ممکن است کمک کننده باشد .

Amino Acids,Plasma:به دلیل اینکه میزان اسیدهای آمینه پس از یک وعده غذایی پرپروتئین بالا می رود ،نمونه های ناشتا ارجح هستند ،البته در مواقع غربالگری آمینواسیدمی نمونه هایی که بلافاصله پس از صرف غذا گرفته می شوند ارجحیت دارند . زیرا افزایش اسیدهای آمینه در این هنگام در حد بالایی است .

 Bilirubin,Serum:نمونه را در اطفال می توان از پاشنه پا گرفت .اگر نمونه با روش خون گیری  مویرگی  (cspillary puncture) گرفت      می شود باید ازچلاندن (squeeze) بیش از حد اجتناب شود چرا که موجب همولیز و رقیق شدن با مایعات بافتی می شود.

Brucellosis,Culture: در صورت امکان نمونه گیری پیش از شروع درمان آنتی میکروبیال صورت گیرد .

Calcium,Ionized,Serum: بهتر است نمونه در شرایط بی هوازی جمع آوری گردد و از تورنیکه استفاده نشود .

Catecholamines,Fractionation,Plasma: بیمار باید ناشتا بوده و حداقل به مدت چهار ساعت سیگار نکشد و به مدت 30 دقیقه قبل ازگرفتن نمونه روی تخت دراز بکشد.

 Clonidin  Suppression Test(برای کاتکول آمین های پلاسما) : شب قبل از آزمایش  بیمار ناشتا می ماند و در صبح روز آزمایش در حالی که حالت دراز کش دارد یک نمونه پایه جهت اندازه گیری میزان کاتکول آمین پلاسما گرفته می شود و پس ا زآن 4/3µg/kg   کلونیدین خوراکی به بیمارداده و پس از سه ساعت نمونه مجدد گرفته می شود .در طول این مدت بیمار به آرامی روی تخت دراز می کشد.

Cold Hemolysin Test: دو لوله لخته 7 میلی متری را تا 37  درجه سانتی گراد گرم نموده و دیگری را تا 4 درجه سانتی گراد سرد کرده و از یک بیمار دو نمونه تهیه نمایید .برای کنترل منفی نیز دو نمونه مشابه از یک فرد سالم تهیه کنید.

Cortisol,Free,Urine:هنگام ارزیابی کامل بودن جمع آوری ادرار باید کمتر از 10% اختلاف در غلظت های کراتی نین هر نمونه 24 ساعته وجود داشته باشد اختلاف بیشتر از 10 % بیانگر جمع آوری ناقص است .

Cortisol,Serum or Plasma:

  • کورتیزول منفرد نیمه شب و هنگام خواب : در این پروتکل که برای بیماران بستری در بیمارستان استفاده می شود بیمار در ساعت 11 شب خوابیده و یک ساعت بعد به آرامی بیدار می شود تا خون گیری صورت گیرد
  • آزمایش سرکوب دگزامتازون در طی شب: به بیمار 1 میلی گرم دگزامتازون خوراکی در ساعت 11 شب داده می شود و نمونه خون در 8 صبح فردای آن روز گرفته می شود .
  • آزمایش سرکوب دگزامتازون با دوز کم: نمونه ادرار24 ساعته در چهار روز متوالی جمع آوری می شود .از 8 صبح روز دوم به بیمار 5/0 %میلی گرم دگزامتازون خوراکی هر 6 ساعت داده می شود (در مجموع 8 دوز) .نمونه های خون در 8 صبح و 8 شب روز اول و مجددا 8 صبح روز پنجم برای اندازه گیری کورتیزول گرفته می شوند . هرنمونه ادرارهم برای کورتیزول و هم کراتی نین اندازه گیری می شود .
  • آزمایش سرکوب دگزامتازون با دوز بالا : نمونه ادرار 24 ساعته در چهار روز متوالی جمع آوری می شود . ا ز8 صبح روز دوم به بیماردو میلی گرم دگزامتازون خوراکی  هر 6 ساعت داده می شود (در مجموع 8 دوز) نمونه های خون در 8 صبح و 8 شب روز اول و مجددا 8 صبح روز پنجم برای اندازه گیری کورتیزول گرفته می شوند .هر نمونه ادرار هم برای کورتیزول و هم کراتی نین اندازه گیری می شود .

Creatinine Clearance ,Urine: به بیمار آموزش دهید تا ادرار خود را ساعت 8 صبح تخلیه کرده و دور بریزد .سپس تمامی ادرار از جمله نمونه آخر که 8 صبح فردای آن روز می شود را داخل ظرف تخلیه کند .در طی دوره جمع آوری ، نمونه درون یخچال قرار داده شود .

Cryofibrinogen,Plasma:بلافاصله پس ازنمونه گیری ، نمونه ها را داخل آب گرم قرار دهید.

 :Cryoglobulin ,serum بلافاصله پس ازنمونه گیری ، نمونه ها را داخل آب گرم قرار دهید.

Digoxin Serum:نمونه خون باید حداقل شش ساعت پس از تجویز آخرین دوز گرفته شود .معمولا 5 روز پس از شروع درمان ، دارو به وضعیت ثابت (steady state) می رسد پس از این زمان بهترین ارزیابی وضعیت ثابت انجام نمونه گیری درست قبل از دوز بعدی دارو است .

Estriol,Unconjugated,Serum or Plasma: از آنجا که استریول دارای ریتم شبانه روزی است ، نمونه گیری متعدد باید در یک ساعت ثابت از شبانه روز انجام شوند.

Gastrin,Serum و پروتکل Secretin Challenge Test:به دنبال تزریق سکرتین پورسین (porcine) به میزان 2units /kg  نمونه ها بعد از 2،5،10،15،20،30،دقیقه گرفته می شوند .

FBS: برای تمامی گروه های سنی نمونه های وریدی توصیه می شود به غیر از نوزادان که نمونه عمدتا از پاشنه پا گرفته می شود .

GTT:

بیماران حامله : نیازی به ناشتایی ندارند .50 گرم گلوکز به صورت خوراکی مصرف و بعد ا زیک ساعت نمونه خون گرفته می شود و در صورتی که نتیجه بیشتر از 140mg/dl  باشد آزمایش غربالگری دیابت حاملگی مثبت تلقی می گردد و آزمایش اضافه تر

 ( Load,Plasma,Glucose,Post glucose) انجام می شود (100g load و نمونه گیری های ناشتا ، یک ،دو و سه ساعت پس از بلع گلوکز)

بیماران غیر حامله : بعد از یک نمونه گیری ناشتا محلول گلوکز مصرف می شود (75 گرم در بالغین و 1/75g/kg   در اطفال) و دو ساعت بعد نمونه گیری صورت می گیرد .بیمار باید در وضعیت نشسته قرار گیرد و به غیر از آ ب چیزی مصرف نکند .فعالیت فیزیکی باید حداقل باشد و بعضی پیشنهاد می دهند بیمار در حالت خوابیده بماند .استفراغ یا اسهال ممکن است نتایج آزمایش را تغییر دهد.

Growth Hormone ,Serum (GH):

آزمایش سرکوب گلوکز(شک به GH بالا) : بیمار در طول شب ناشتا بوده و در رختخواب برای انجام ازمایش باقی میماند .ابتدا یک نمونه خون گرفته می شود و بعد از بلع محلول حاوی 100 گرم گلوکز نیز نمونه گیری صورت می گیرد. 

شک به فقدان GH

  • ورزش:  ورزش شدید به مدت 20 دقیقه و سپس نمونه گیری
  • خواب: بیمار در وقت معمول به رختخواب می رود و یک ساعت پس از شروع خواب عمیق (اثبات با EEG  ) نمونه گیری صورت   می گیرد .
  • آرژی نین:تزریق آرژی نین هیدروکلراید داخل  وریدی به میزان  0/03mg/kg  (نه بیشتر از 1mg) و نمونه گیری بعد ا زدو تا سه ساعت.
  • ال –دوپا: مصرف خوراکی ال-دوپا به میزان  0/5g/ 1/73m2   همراه با نهار و نمونه گیری بعد از نیم تا دو ساعت .
  • کلونیدین:مصرف کلونیدین به صورت خوراکی به میزان  0/15mg/m2   و نمونه گیری بعد ا ز90 دقیقه .
  • دیازپام: مصرف دیازپام به صورت خوراکی به میزان   0/15mg/m2   و نمونه گیری بعد ا ز60 دقیقه .
  • پنتا گاسترین : تجویز پنتاگاسترین داخل وریدی به میزان  1/5mg/kg/hour  در عرض 75 دقیقه و سپس نمونه گیری.

Hemoglobin ,Plasma : از سوزن درجه -18 که لوله القای تزریق به آن متصل است استفاده کنید .تورنیکه را به آرامی به بالای بازو ببندید .با حداقل ترومای ممکن ورید antecubital  را سوراخ نمایید .به محض دیدن جریان خون تورنیکه را آزاد کنید. ابتدا3ml خون در لوله درب قرمز و سپس 5ml  در لوله درب سبز (هپارین ) جمع آوری نمایید .در ب لوله سبز ر اگذاشته و به آرامی 3 تا5 مرتبه مخلوط نمایید و از آن برای تعیین Hb  پلاسما استفاده کنید .

Kidney Stone Analysis: نمونه باید از خون و بافت پاک و در یک ظرف خشک و تمیز قرار داده شود .در صورت لزوم می توان ادرار را جهت پیدا کردن سنگریزه ها یا سنگ از فیلتر عبور داد .برای تمیز کردن هیچگاه ازپارچه یا دستمال استفاده نکنید چرا که الیاف موجود د رآنها در روش اسپکتروسکوپی مادون قرمز تداخل ایجاد میکند.

Lactic Acid,Blood or Plasma : بیمار مشت خود را گره نکند و در صورت امکان ازتورنیکه استفاده نشود.استفاده از تورنیکه و مشت کردن و باز کردن آن منجر به تولید پتاسیم و لاکتات در عضلات دست می شود.

Lactose Tolerance Test: برای بزرگسالان 50 گرم لاکتوز در 200ml آب با طعم لیمو و برای اطفال 2g/kg  تا نهایتا 50 گرم .بیمار تشویق شود تا د ر مدت انجام آزمایش مقادیر متوسطی (یک تا دو لیوان آب بنوشد ) .بیمار باید خوابیده یا نشسته باقی بماند .نمونه خون را در حالت ناشتا و 15 دقیقه ، 30 دقیقه ، 45 دقیقه ، 60 دقیقه و 90 دقیقه پس از دوز لاکتوز در لوله درب خاکستری (فلوراید ) بگیرید .علایم بیمار به خصوص کرامپ ها، تهوع و اسهال آبکی را یادداشت کنید .

Leukocyte Alkaline Phosphatase: شش عدد گستره (اسمیر)  بر روی لام (اسلاید) از خون نوک سر انگشت تهیه نمایید. لام ها را در هوا خشک کرده   ودر عرض 30 دقیقه به آزمایشگاه خون شناسی ارسال نمایید .

Metanephrines,Plasma: بیمار حداقل 20 دقیقه در حالت خوابیده به پشت استراحت کرده و سپس اقدام به خون گیری شود .خون گرفته شده به لوله حاوی EDTA که از قبل سرد شده منتقل و در عرض 30 دقیقه سانتریفیوژ شود .

Methamphetamine,Morphine,Opiates,Urine: در صورتی که انجام آزمایش جنبه پزشکی قانونی دارد این نمونه گیری با احتیاط و مراقبت های ویژه انجام گیرد.

Methionine Loading Test: بیمار پس از 10 تا 12 ساعت ناشتا بودن ،100mg/kg  ال-متیونین بلع کرده و یک نمونه خون گرفته می شود.نمونه های خون  2و 4و8و12و24 ساعت بعد تکرار می گردند تا سطوح ویتامین های B و اسیدهای آمینه در پلاسما مقایسه گردند .

Mycobacterial Culture,Sputum: در روش های غربالگری جدید دو نمونه ابتدای صبح در دو روز متوالی پیشنهاد میشود. باید به بیمار آموزش داده شود تا دندانهای خود را مسواک کرده و دندان های مصنوعی خود را بردارد و سپس دهان خود را با آب به خوبی بشوید تا احتمال آلودگی نمونه کاهش یابد و بعد عمیقا سرفه نماید .بعد ازگرفتن نمونه باید آن را بررسی کرد تا مطمئن شد که مقدار آن کافی (حداقل 5ml) و موکوس ضخیم (و نه بزاق) باشد .

Neisseria Gonorrhea Culture &Smear:

ترشحات پیشابراه مرد :جمع آوری پیشابراه مرد توسط سواب  داخل پیشابراهی پس ا زحرکت دادن به سمت سوراخ خروجی جهت ظاهر شدن اگزودا صورت می گیرد .

سواب رکتال : نمونه های آنورکتال از کریپتها درست بعد ا زحلقه مقعدی و توسط سواب گرفته می شود .مشاهده مستقیم از طریق آنوسکوپی مفید خواهد بود .بعد ا زداخل شدن سواب آن را چرخانده و30-15 ثانیه خارج نمایید .

کشت پیشابراه یا واژن : در زنانی که انجام کشت اندوسرویکس امکان پذیر نیست اندیکاسیون دارد.

پیشابراه: در زنان با فشار بر دهانه پیشابراه ترشحات نمایان می شود.همچنین می توان ا زسواب داخل پیشابراهی استفاده نمود.

واژن: نمونه از vaginal vaylt  گرفته شود .سواب را 30-15 ثانیه نگه داشته و سپس خارج گردد.

اندوسرویکی/سرویکال : سرویکس را به آرامی بین لبه های اسپکولوم فشار داده تا اگزودای اندوسرویکس نمایان شود .سپس با سواب و حالت چرخش دادن نمونه برداشته شود.

غده بارتولن : اگزدا ا ز مجرای غده بارتولن خارج گردد.آبسه ها نیز باید توسط سرنگ و سوزن آسپیره شود .

نمونه های اوروفارنژیال و لوزه ای : از طریق سواب و ترجیحا با دید مستقیم گرفته می شوند .

Newborn Screen for Phenylketonuria or Galactosemia: خون گیری معمولا در فاصله 72-24 ساعت بعد ا زتولید و از حاشیه کناری پاشنه پای نوزاد به ترتیب زیر انجام می گیرد .پاشنه پا را با یک دستمال یا حوله گرم (40-41C) گرم کنید تا جریان خون در محل افزایش یابد محل فرو کردن لانست (نیشتر) و اطراف آن را با ایزوپروپانول 70% به خوبی پاک کرده و صبر کنید تا توسط جریان هوا کاملا خشک شودبا استفاده از دستکش سترون شده یکبار مصرف و به کمک لانست که طول سوزن آن حداکثر4/2 میلی متر باشد ، ضربه یکنواخت وآرامی به محل خون گیری وارد کنید تا خون به راحتی جریان یابد.قطره اول را با گاز سترون شده تمیز کرده و سپس با فشارهای متناوب و مختصری که به پاشنه وارد می کنید قطره بزرگی شکل میگیرد .کاغذ صافی را به قطره خون نزدیک کرده و آن را به مرکز دایره بچکانید .با یک تکنیک صحیح می توان چهار دایره موجود بر روی کاغذ صافی را پر نمود .توجه کنید سطح دوایر خونی به هیچ وجه با دست ، حتی دستکش لمس نشود .هم چنین مراقب باشید تا درهنگام خون گیری هیچ گونه خراش یا پارگی روی کاغذ به وجود نیاید .کارت خونی را به صورت افقی روی پایه ای مسطح قرار دهید به طوری که خون با جایی تماس پیدا نکند .تقریبا سه ساعت وقت لازم است تا لکه های خون در دمای 15-25C اتاق کاملا خشک شود.

Occult Blood ,Stool (FOBT) :از آنجا که گرفتن مدفوع کار ناخوشایندی است وبعضی بیماران تمایلی به انجام این آزمایش ندارند یا قادر به همکاری نیستند .که باید آنها را اهنمایی نمود .باید مراقب بود تا خون احتمالی ا دراریا قاعدگی موجب آلوده شدن مدفوع نشود .

PH,Blood: برای نمونه وریدی حتی المقدور  از تورنیکه استفاده نشود .اجازه ندهید بیمار مشت خود را  گره وباز کند چرا که موجب تولید لاکتات می شود .نمونه ای  که با سرنگ هپارینه گرفته شده را فاقد حباب کرده و بلافاصله سر آن را  کاملا مسدود نمایید . برای نمونه گیری وریدی پوست منطقه مورد نظر باید به مدت 15-10 دقیقه گرم شده باشد و سوراخ کردن باید به قدری عمقی باشد که جریان آزادخون برقرار شود .

Potassium,Serum or Plasma: در صورت امکان از سوزن های خیلی کوچک استفاده نشود .از استاز و در صورت امکان از تورنیکه اجتناب شود .بیمار مشت خود را گره نکند چرا که باعث افزایش پتاسیم می شود .اگر تورنیکه استفاده می شود نمونه خون را یک تا دو دقیقه بعد از اینکه دست آزاد شد و تورنیکه برداشته شد بگیرید .

Prlactin,Serum:نمونه را در لوله های از قبل سرد شده و بین 8 تا 10 صبح بگیرید .

Protein ,Semiquantitative,Urine:برای به دست آوردن حداکثر غلظت ادرار هنگامی که ردیابی زنجیره سبک ایمونوگلوبولین ( پروتئین بنس جونز) اهمیت دارد و هنگامی که پروتئینوری ارتواستاتیک باید رد شود نمونه اول صبح پیشنهاد می شود .برای سایر بیماری های کلیوی ، ادرار طی روز مطلوب و حتی ترجیح داده می شود .

Renin Plasma Activity (RPA):نمونه را با سرنگی که از قبل سرد شده گرفته و در لوله درب بنفش (  EDTA دار) از قبل سرد شده بریزید .در بلوله را بسته ، مخلوط کرده و بلافاصله روی یخ قرار داده و به آزمایشگاه ارسال نمایید .وضعیت قرار گیری بیمار حین نمونه گیری حتما ثبت گردد.

Schilling Test:بیمار یک دوز ویتامین B12 نشاندار شده با ید رادیواکتیو را بلع نموده و یک تزریق عضلانی B12 را نیز دریافت می کند سپس ادرار بیمار به مدت 24 ساعت جمع آوری می گردد.

Semen Analysis: کیفیت نمونه هایی که در مطب یا آزمایشگاه گرفته می شوند بهتر است .به صورت آلترناتیو می توان نمونه را در منزل توسط masturbationگرفت و در عرض یک ساعت به آزمایشگاه رساند .نمونه گیری در طی مقاربت و با استفاده از یک وسیله جمع آوری منی ممکن است سبب کیفیت بالاتر آن شود ( Silastic condom-type seminal pouch) از کاندوم های معمولی لاتکس به علت تداخل احتمالی با قابلیت حیات اسپرم ها نباید استفاده کرد .از مقاربت وقفه ای                 (interruptus   coitus) هم نباید استفاده شود .بخش ابتدایی انزال معمولا شامل بیشترین اسپرم است .نمونه مایع منی باید کامل گرفته شود.دستورالعمل تهیه نمونه مایع منی در مجموعه راهنمای آماده سازی مراجعان بیان گردیده .

Urinalysis:معمولا یک نمونه voided  مناسب خواهد بود .اگر احتمال می رود نمونه با ترشح (  Discharge ) یا خونریزی واژینال آلوده شده باشد یک نمونه  clean cathمطلوب است .زمان نمونه گیری با مقصود آزمایش فرق می کند .اگر cast  یا توانایی تغلیظ کلیه را بررسی می کنید یا اهداف غربالگری را دارید یک نمونه ابتدای صبح ارجح است .

Uribilinogen,2 Hour Urine:بیمار در ساعت 2 بعدازظهر ادرار خود را دور می ریزد .به بیمار 500ml  آب داده تا یک جا بنوشد .تمامی ادرار را از ساعت 2 تا 4  بعدازظهر جمع کرده و سریع به آزمایشگاه بفرستید .اوروبیلی نوژن به دمای اتاق و نور حساس است .

5-حجم نمونه مورد نیاز برای انجام هر آزمایش

به طور کلی حجم مورد نیاز برای انجام آزمایش باید به اندازه ای باشد که انجام آزمایش و تکرار احتمالی آن به راحتی امکان پذیر باشد .این حجم برای نمونه های سرم یا پلاسما حداقل 2-3ml  است .

برای سایر نمونه ها وهمچنین موارد خاص نکات زیر را باید در نظر داشت :

Body Fluid Chemical Analysis: از آنجایی که آزمایش مایعات بدن معمولا در بخش های مختلف آزمایشگاه انجام می گیرد ، یک اشتباه شایع فرستادن مقادیر ناکافی از مایع بدن به آزمایشگاه است .برای این منظور حجم 50ml  مطلوب خواهد بود که باید به صورت منقسم در ظرف های مناسب باشد .

CSF Analysis:معمولا 1-3 ml  کفایت میکند

CSF I Gg/Albumin Ratio: حداقل 0/1- 0/5 ml  و ترجیحا 3ml  مورد نیاز است

Chloride,Sweat: در صورت جمع آوری نمونه با گاز یا کاغذ صافی حداقل 75 میلی گرم عرق مورد نیاز خواهد بود .در صورت استفاده از میکروتیوب حداقل حجم قابل قبول 15 میکرولیتر است .

Cold Hemolysin Test: دولوله لخته 7 میلی لیتری مورد نیاز خواهد بود.

Cryoglobulin..Serum: حداقل 5ml  سرم (15ml  خون وریدی) .

Endomysial Antibodies:برای نمونه های اطفال حداقل  025ml  سرم مورد نیاز خواهد بود.

Gliadin IgG,IgA A ntibodies:برای نمونه های اطفال  حداقل  025ml  سرم مورد نیاز خواهد بود.

HPV DNA Test:اندازه نمونه بیوپسی باید بین 2/0 تا 5/0 سانتی متر باشد .

:Hypertonic Cryohemolsis Testحداقل 3ml  خون کامل تازه مورد نیاز خواهد بود .

Mycobacterial Culture ,Ascitis Fluid: برای تامین حساسیت 80%، حدود یک لیتر نمونه مورد نیاز است .

Mycobacterial Culture,CSF:حداقل حجم قابل قبول 5ml بوده ولی حجم مطلوب10ml  است .

: Mycobacterial Culture,Sputum حداقل حجم قابل قبول 5ml است .

: Mycobacterial Culture,Urine حداقل حجم قابل قبول  40ml  ادرار ابتدای صبح است .

:Osmolality,Urineحداقل  1ml ادرار مورد نیاز است .

Pulmonary Surfactant,Amniotic Fluid:حداقل یک میلی متر مایع آمینوتیک مورد نیاز است .

Rubella Culture,Urine:10ml  ادرار مورد نیاز است .

Skin Biopsy ,IF: سه میلی متر مکعب  از بافت برداری منگنه ای (پانچ بیوپسی) پوست مورد نیاز است .

Specific Gravity,Urine:رفراکتومتر فقط احتیاج به چند قطره ادرار دارد ،در حالی که سایر روش ها به میزان ادرار بیشتری نیاز دارند .

6- نوع ضد انعقاد یا نگهدارنده مورد نیاز :

الف- ضد انعقادEDTA

ACT

ADH

APOE

B-Type Natriuretic Peptide

C1 Esterase Inhibitor

K2-EDTA) به میزان CBC (1/5-2/2 mg/ml

Cyclosporine

Glucagon

HbA1C

Ham Test

Hb electrophoresis,HbA2

HbF

Hb Unstable

Hct-Hb

Hypertonic Cryohemolysis Test

Kleihaure- Betke

Mercury

Metanephrines

PTH Related Protein

Peripheral Blood :Differential Leukocyte Count

Plateler Count

RBC Indices

RPA

Sickle Cell Tests

WBC count

ب-ضد انعقاد سیترات

aPTT

APCR

Anti plasmin

Antitithrombin

D-Dimer

Erythrocyte  sedimentation rate(ESR)

FDP

Factor XIII

Fibrinogen

Heparin Neutralization

HM WK

Lupus Anticoagulant

Moxing Studies

Plasminogen

PAI-1

Platelet Aggregation

Prekallikrein

Protein C

Protein S

PT

Reptilase Time

Sugar Water Test

Thrombin Time

von Willebrand Factor

ج-ضد انعقاد هپارین :

Amino Acids,Plasma

Chromosome Analysis

Hb,plasma

Methemoglobin

NBT

PCO2 Blood

Phenylalanine

Tartrate Resistant leukocyte Acid Phosphatase

ت-ضد انعقاد هپارین یا EDTA:

Body Fluid

Catecholamaines,Fractionation Plasma

Lead

Osmotic Fragility

PNH Test by Flow Cytometry

Reticulocyte Count

ث- نمونه لخته یا ضد انعقاد EDTA:

Apo –I

Apo B

CEA

Cholesterol

DHEA

HDL

HIV Serology

17-Hydroxyprogesterone

IGF-1

LDL

Platelet Antibodies

Rh Genotype

Testosterone Total &Free

TG

VIP

Vitamin B6

Warafin

ج-نمونه لخته یا ضد انعقاد هپارین :

Aldolase

ALT

Amylase

Anion Gap

AST

Body Fluid Analysis

Calcitonin

Calcium Ionized

Chloride ,Serum or Plasma

Cortisol

CK-MB

Creatinine

Estriol,Unconjugated,Serum or plasma

Ethylelene Glycol,Serum or Plasma

Follicle Stimulating Hormone (FSH)

Keton Bodies,Blood

Lactate Dehydrogenase(LDH)

Leptin,Serum or Plasma

Myoglobin

Osmolality Calculated

Phosphorus

Potassium

Protein ,Total,Serum

Sodium,(لیتیم هپارین و نه سدیم هپارین )

Urea nITROGEN(BUN)

Valproic Acid

Vitamin A

Vitamin D

Vitamin E

  • سایر موارد :
  •  aPTT وPT:از لوله های درب آبی حاوی سیترات سدیم ،غلظت 2/3% سیترات سدیم بر 8/3% ارجحیت دارد .

Acid Phosphatase:استفاده از ضد انعقاد EDTA ارجح است اما می توان از لوله لخته نیز استفاده نمود .

Aldosterone:در صورت انجام آزمایش رنین و آلدوسترون فقط میتوان از لوله درب بنفش (EDTA) استفاده کرد ولی در صورتی که فقط سنجش آلدوسترون مد نظر باشد می توان ا ز لوله های حاوی هپارین ،EDTA ،سیترات و یا لخته استفاده نمود .

Antitrypsin:لوله لخته جهت جمع آوری سرم و لوله درب بنفش (EDTA) برای آزمایش مولکولی مورد استفاده قرار می گیرد .

Antibody Detection /Identification Red Cell:یک لوله درب قرمز (لخته) و یک لوله درب بنفش ( EDTA) موردنیاز است .

Cryofibrinogen:دو لوله درب آبی (سدیم سیترات) یا درب بنفش (EDTA) موردنیاز است .

G6PD: لوله درب بنفش(EDTA) یا درب سبز(هپارین ) یا درب زرد (اسید سیترات – دکستروز- ACD) موردنیاز است .

2HPP,BS,FBS:لوله درب خاکستری (فلورید سدیم یا یدواستات) ترجیح داده می شود ، استفاده از لوله درب سبز (هپارین ) و درب قرمز به شرط جدا کردن سریع گلبول های قرمز بررسی سریع قابل قبول خواهد بود .

GTTلوله درب خاکستری(سدیم فلوراید یا یدواستات)

HLA- Typing:لوله درب بنفش (EDTA) برای  DNA Testing  ، لوله درب زرد (ACD) برای سرولوژی و DNA Testing  مورد استفاده قرار می گیرد .

Homocysteine:بهترین ضد انعقاد  EDTA  است ولی استفاده از سیترات و هپارین هم قابل قبول است .

Lactic Acid: لوله درب خاکستری (سدیم فلوراید) ، سرنگ هپارینه ، لوله حاوی هپارین مورد نیاز است .

Lactose Tolorance Test: لوله درب خاکستری(سدیم فلوراید) قابل قبول است .

Sedimentation Rate,Erythrocyte(ESR): لوله درب بنفش حاوی EDTA یا لوله درب مشکی حاوی سیترات سدیم پلاسمای به نسبت چهار به یک  (چهار حجم خون به یک حجم تری سدیم سیترات 109 mmol/L) مورد نیاز است .

T3 Uptake:لوله لخته ولی ضد انعقاد  EDTA و هپارین هم قابل قبول است

مواد نگهدارنده ادرار

  1. Aldostrone:از اسید بوریک یا اسید استیک 50% به عنوان نگهدارنده استفاده می گردد تا PH=2-4  باشد .
  2. Catecholamines,Fractionation,Urine:25 میلی لیتر اسید استیک 50% برای بالغین و 15 میلی لیتر برای بچه های زیر پنج سال مورد نیاز است تا PH بین دو تا چهار حفظ شود .
  3. Cortisol,Free, Urine: قبل از شروع به جمع آوری نمونه ،25 ml  اسیداستیک 50% یا 10g  اسید بوریک به ظرف اضافه نمایید .در صورت عدم استفاده از ماده نگهدارنده ، نگهداری نمونه در یخچال در طی جمع آوری آن ضروری خواهد بود
  4. Cyctine:20mlتولوئن قبل از شروع به جمع آوری یا اسیدی کردن نمونه تا PH=2-3 پس از جمع آوری آن مورد نیاز است .

5-HIAA:معمولا بدون ماده نگهدارنده ولی می توان از 15-10 گرم اسید بوریک یا 15ml  اسید استیک یا اسید هیدروکلریک استفاده کرد تا PH  مناسب نمونه حفظ گردد

  • Hydroxyproline:30ml  اسید کلریدریک شش نرمال یا 15-10 گرم اسید بوریک به ظرف اضافه  نمایید .

15ml :17-Ketosteroids اسید استیک گلاسیال

20ml:Lead اسید کلریدریک شش نرمال (بر اساس  بعضی منابع احتیاج به ماده نگهدارنده ندارد )

Luteinizing Hormone(LH): 10 تا 15 گرم اسید بوریک

Metanephrines: 25ml  اسید استیک 50% درابتدای جمع آوری به ظرف اضافه شود ولی  برای کودکان زیر پنج سال 15 mlکفایت می کند .

20ml:Oxalate اسیدکلریدریک شش نرمال برای جلوگیری از کریستالیزه شدن اگزالات و جلوگیری از تبدیل اسکوربات به اگزالات .

Prophyrinse: معمولا پنج گرم سدیم کربنات پیش از جمع آوری به ظرف  اضافه می شود .

Pregnanetriol:15-10 گرم اسید بوریک یا 15ml  اسید استیک گلاسیال .

10ml:Uric Acid محلول هیدروکسید سدیم (12/5M) برای جلوگیری از رسوب پیش از جمع آوری به ظرف اضافه شود.

VMA:اسید هیدروکلریک یا اسیداستیک قبل از جمع آوری به ظرف اضافه شود .

Zn:10ml  اسید هیدروکلریک غلیظ .

خ مواردی که جمع آوری ادرار نیاز به نگهدارنده ندارند :

Amino Acid

Amylase

Chliride(بعضی پروتگل ها براستفاده ماده نگهدارنده تاکید دارند )

Citrate

FSH

Immunofixation Electrophoresis

Magnesium

Manganese

Mercury

Microalbumin

Micopolysaccharides

Potassium

Protein Electrophoresis

Protein,Quantitative

Schilling Test

Sodium

7- الزامات مربوط به نحوه انتقال نمونه از نظر درجه حرارت ، زمان ، ظرف ، فاصله و …

الف  نمونه هایی که باید بلافاصله به آزمایشگاه ارسال شده و مورد  آزمایش قرار گیرند

Acid Phosphatase,Serum or Plasma

Activated Clotting Time(ACT)

Ammonia,Urine

Bilirubin, Urine

CSF

Ketones,Urine

Nitrite,Urine

NBT(Nitro blue Tetrazolium Test)

PCO2,Blood

Ph,Urine

Synovial Fluid Analysis

ب- نمونه هایی که باید در اولین فرصت ممکن سرم و یا پلاسما جدا گردند :

Aptt,PT

Aldolase,Plasma or Serum

Angiotensin Converting  Enzyme (ACE)

Antidiuretic Hormone(ADH)

Antiphosphlipid Antibody

Antiplasmin

Antithrombin

Apolipoprotein A-I

Apolipoprotein B-100

Calcitonin

D-Dimer

DHEA,DHEA-S

Factor XIII

FDP

Fibrinogen

FSH

Hemoglobin,plasma

Heparin Neutralization

HMWK

Insulin,Serum

Luteinizing Hormone(LH)

Mixing Studies

PTH

Phosphorus,Serum

PAI-1 ,Plasminogen

Potassium

Prekallikrein

Protein C

Protein S

Reptilase Time

Thrombin Time

Vosactive Intestinal Peptide(VIP)

Von Willebrand Factor

پ-نمونه هایی که برای جدا کردن هرچه سریعتر سرم یا پلاسما نیاز به سانتریفیوژ یخچال دار است :

Antidiuretic Hirmone(ADH)

ACTH

Calcitonin

C-Peptide

Gastrin

IGF-1

Lecithin:Sphingomyelin Ratio,Amniotic Fluid

Prolactin

Renin plasma Activity (RPA)

ت- مواردی که حمل و جابجایی نمونه حتما باید بر روی یخ صورت گیرد :

Aldolase,Plasma or Serum

Carcinoembryonic Antigen (CEA)

Methemoglobin, Whole Blood

    PCO2&PH Blood(در مخلوط آب و یخ)

ث- مواردی که باید انتقال نمونه به صورت فریز (منجمد) شده صورت گیرد :

ADH

CA19-9

Hepatitis B,C&D,Serology

ج- سایر موارد :

Calcium,Ionized,Serum: انتقال نمونه باید در شرایط بی هوازی صورت گیرد .

Cryoglobulin&Cryofibrinogen: بلافاصله نمونه ها را در آب گرم قرار داده وبه آزمایشگاه ارسال نمایید.

Semen Analysis: به بیمار آموزش دهید که نمونه را در عرض 60-30 دقیقه پس از گرفتن و با حفظ در دمای 37 درجه به آزمایشگاه برساند که راحت ترین کا رچسباندن نمونه به بدن است .دمای پایین در حین انتقال به آزمایشگاه ممکن است میزان حرکت اسپرم را کاهش دهد.

8-الزامات مربوط به شرایط نگهداری نمونه قبل از انجام آزمایش

الف مواردی که می توان نمونه را در یخچال (2-8 درجه سانتیگراد) نگهداری کرد:

Amylase,Urine

C1 Esterase Inhibitor,Serum

Calcium,Serum

 (حداکثر24 ساعت)CBC

Chloride, Serum or Plasma

 (تا هفت روز Cortisol, Serum

Creatine Kinase,Serum

 CK-MB

Creatinine Clearance, Urine

Digoxin,Serum

Drugs of Abuse Testing ,Urine

(حداکثر 12 ساعت ) Erythrocyte Sedimentation Rate

HbA1c

Iron&TIBC

Jo-1 Antibody

Leukocyte Esterase, Urine

Lithium,Serum

Magnesium, Serum or Urine

Metanephrines, Urine

Methadone, Serum or Urine

Methamphetamine,Qualitative,Urine

Morphine,Urine

Mycobacteria by DNA Probe

Mycobacterial Culture,Sputum

Myoglobin, Serum or Plasma

Opiates,Qualitative,Urine

Osmolaliti,Serum

Osmolaliti Fragility

Peripheral Blood,Red Blood Cell Morphology

Phosphorus ,Serum

Porphyrins,Quantitative ,Urine

Potassium, Urine

Pregnacy Aaaociated Protein A ,Serum (PAPP)                                                                                          

Protein Electrophoresis,Serum or Urine

Protein,Quantitative, Serum or Urine

Reducing Substances,Urine

Schilling Test

Specific Gravuty,Urine

T3 Uptake

Triglycerides,Serum or Plasma

Zn, Urine

Hb Electrophoresis,Hb A2(تا 8 روز)

ب- مواردی که باید نمونه را در فریزر( -20درجه سانتیگراد) نگهداری نمود :

α-Fetoprotein(AFP)

B-Type Natriuretic Peptide

CA19-9 ,Serum

Calcitonion ,Serum

Ceruloplasmin,Serum or Plasma

 ( حداکثر دو هفته ) Coagulation Assays,Plasma

Cobalamin,Serum(B12)

C-Peptide,Serum

Dihydrotestosterone,Serum

Glucagon,Plasma

Hemoglobin, Plasma

HepatitisA,B,C, D,Serology

Insulin,Serum

Inhibin A ,Serum

Metanephrines, Plasma

Mucopolysaccharides,Urine

Renin ,Plasma Activity (RPA)

Testosterone,Total&Free,Serum or Plasma

Thyroglobulin,Serum

  • پ -عمده آزمایش های انعقادی خصوصا PTو a PTT باید پس از جدا شدن پلاسما در عرض چهار ساعت انجام شوند :

در غیر این صورت می توان ، پلاسما را در دمای -20درجه سانتیگراد (تادوهفته) و یا -70درجه سانتیگراد (تا شش ماه ) نگهداری نمود (بهتر است  پلاسما از  سلول های خونی در عرض یک ساعت جدا شود.)

Antiplasmin

Antithrombin

Factor XIII

Mixing Studies

PAI- &Plasminogen

Prekallikrein

Protein C& Protein S

Thrombin Time

Von Willebrand Factor

ت- سایر موارد :

Acid Phosphatase,Serum or Plasma: به علت  حساسیت آنزیم به حرارت و PH ، حداکثر یک ساعت فرصت دارید تا آزمایش را انجام دهید

:aPTTدر صورت تاخیر در جدا کردن پلاسما و انجام آزمایش ،تخریب سریع فاکتور8 ممکن است به طور کاذب PTT را بالاتر از حد واقعی نشان دهد .همچنین در بیماران تحت درمان با هپارین به دلیل آزاد شدن فاکتور چهار پلاکتی که هپارین را خنثی می کند ، ممکن است PTT  به طور کاذب پایین تر از حد واقعی سنجیده شود .پلاسما را می توان پیش از آزمایش به مدت چهار ساعت در لوله در بسته دردمای اتاق یا 2-4 درجه سانتیگراد  نگهداری نمود .در صورت عدم امکان آزمایش در زمان یاد شده پلاسما به مدت دو هفته در فریزر -20C  قابل نگهداری است .

Activated Protein C Resistance(APCR): در مورد کاوش بر اساس زمان تشکیل لخته و در صورتی که آزمایش ظرف مدت چهار ساعت پس ا زخون گیری انجام شود می توان پلاسما را در حرارت 4C  یا دمای اتاق نگهداری نمود در غیر این صورت باید نمونه را منجمد نمود .در مورد کاوش براساس DNA  ،  نمونه را در دمای اتاق یا  4C نگهداری نمایید .

ADA.body Fluids: نمونه را در دمای محیط سانتریفیوژ نموده و مایع رویی آن را تا زمان آنالیز در  -20C  نگهداری نمایید .

ACTH: پلاسما در دمای -70C و در لوله های پلاستیکی منجمد شود .جهت نگهداری طولانی مدت به نمونه ،آپروتی نین به میزان  500ku/ml  اضافه  شود

ALT: نمونه خون کامل به مدت 12 تا 24 ساعت پایدار است اما بعد از آن به علت آزاد شدن آنزیم از گلبولهای قرمز به تدریج افزایش پیدا می کند .ALT  در سرم و در درجه حرارت یخچال تا سه هفته پایدار است ولی در صورت منجمد کردن کاهش قابل ملاحظه ای می یابد

Aldolase: سرم را تا زمان انجام آزمایش در  -20C نگهداری کنید .اضافه نمودن اسید بوریک باعث ثبات آلدولاز می گردد .

Alkaline Phosphatase: نمونه باید در یخچال نگهداری شود .به هنگام ذخیره سازی ،آلکالن فسفاتاز سرم به آهستگی افزایش می یابد به طور یکه افزایش 10-5 درصد کمتر از چهار ساعت در حرارت 4C  قابل انتظار است .به همین علت بهتر است آزمایش هرچه سریعتر انجام گردد.

a2-Macroglobulin: نمونه را می توان به مدت 72 ساعت در 4C ذخیره نمود و پس از این زمان باید در -20C ذخیره گردد و فقط  یکبار قبل از انجام آزمایش ذوب گردد

Amylase,Serum: آمیلاز به مدت یک هفته در درجه حرارت 25C و حداقل شش ماه دردرجه حرارت 4C پایدار باقی می ماند

Anticardiolipin Antibody: از منجمد و ذوب کردن مکرر سرم اجتناب نمایید چرا که پایداری آن را تغییر می دهد

ADH: پلاسما را داخل لوله پلاستیکی ریخته و درجه حرارت -20C منجمد نمایید و به آزمایشگاه مرجع ارسال نمایید .

Anti-DNA: نمونه باید هرچه سریعتر داخل یخچال قرار گیرد . نمونه را می توان به مدت 72 ساعت در یخچال 4C و به مدت طولانی در

– 20C یا سردتر نگهداری نمود .

ANA: نمونه سرم رامی توان در دمای 4C  یا  -20C به مدت 72 ساعت بدون انجام انجماد و ذوب نگهداری کرد ، همچنین می توان نمونه را در -70C به مدت طولانی تر نگهداری کرد .

Antiphospholipid Antibody: سرم را در صورت قرار دادن روی یخ می توان به مدت چهار ساعت نگهداری کرد در غیر این صورت باید منجمد گردد.

AST: نمونه به مدت سه روز در درجه حرارت 25C ، سه هفته در 4C و به مدت طولانی تر در فریزر قابل نگهداری است .

2-Microglobulin,Urineβ:درصورت کاهش PH ادرار به کمتراز 5/5 ناپایدار می گردد.

Bilirubin,Serum: نمونه باید دور از نور نگهداری گردد

Calcium Ionized,Serum: نمونه رادر شرایط بی هوازی می توان به مدت 48 ساعت در 4C و دو ساعت در دمای اتاق نگهداری نمود .

CEA: نمونه سرم به مدت 24 ساعت در یخچال و در صورت نگهداری به مدت طولانی تر در -20C قابل نگه داری است .

Cobalamin,Serum: نمونه باید دور از نور نگهداری گردد

-hCGβ: سرم به مدت 24 ساعت در دمای اتاق ، چهار روز در 4C و به مدت طولانی تر  در -20C پایدار باقی میماند

Complement Components: اجزاکمپلمان نسبت به حرارت حساس هستند و نمونه باید به مدت 30-15 دقیقه در حرارت اتاق و سپس به مدت 60-30 دقیقه در 4C نگهداری گردد.برای نگهداری طولانی مدت نیز باید در حرارت -70C قرار داده شود .

CBC:نمونه ها حداکثر ظرف مدت چهار ساعت پس از نمونه گیری و نگهداری در دمای اتاق باید مورد آزمایش قرار گیرند .در صورتی که در دمای 4C نگهداری گردند حداکثر به مدت 24 ساعت انجام آزمایش امکان پذیر است .گستره خونی باید بلافاصله پس از خون گیری تهیه شود

CRP: سرم باید تازه بوده یا حداکثر 72 ساعت در4درجه سانتیگراد نگهداری شده باشد . نمونه در -20C به مدت شش ماه پایدار خواهد بود .

Cryoglobulin: خون را به مدت 30 تا 60 دقیقه دردمای 37C نگهدارید تا لخته تشکیل شود .جدا کردن لخته باید در دمای  نگهدارید تا لخته تشکیل شود .جدا کردن لخته باید در دمای 37Cصورت گیرد و در صورت امکان انجام سانتریفیوژ نیز در دمای 37C باشد .نمونه را در یخچال قرار نداده و منجمد نکنید .

  D- Dimer و FDP  :پلاسما در دمای اتاق تا 8 ساعت و روی یخ تا 24 ساعت قابل نگهداری است در غیر این صورت منجمد شود .در صورت استفاده از سرم برای انجام آزمایش FDP می توان آن را تا یک هفته در یخچال نگهداری کرد

DHEA-S,DHEA: سرم یا پلاسما به مدت 24 ساعت در 4C قابل نگهداری است و بیشتر از این زمان باید منجمد شود.

 Serum, Etriol : نمونه سرم در یخچال تا 24 ساعتو در -20C  تا دو ماه پایدار خواهد بود

Estriol,Unconjugated:نمونه در یخچال تا 24 ساعت و در -20Cبه مدت طولانی پایدار خواهد بود

Fibrinogen:پلاسما در دمای اتاق تا دو ساعت و در 2-8C تا چها ر ساعت قابل نگهداری است در غیر این صورت به شکل منجمد نگهداری شود

Folic Acid: در صورت نگهداری سرم در دمای اتاق و در معرض نور حدود 19-12% فولات از بینمی رود .سرم در دمای 4C برای 24 ساعت پایدار است ، در غیراین صورت منجمد نمایید ونمونه دور از نور نگهداری شود .

FSH: سرم در 4-25C به مدت چهار ساعت ، در -20C به مدت دو هفته و در -70C به مدت سه ماه پایدار خواهد بود .ادرار نیز به مدت سه ماه در -20C پایدار می ماند .از چرخه های انجماد/ذوب مکرر اجتناب شود

GGT,Serum: نمونه به مدت یک ماه در 4C و یکسال در -20C پایدار خواهد بود

Gastrin: سرم  به مدت چهار ساعت  در 4C و یکماه در -20C پایدار خواهد بود.سرم هایی که 48 ساعت در دمای 4C بوده اند تا 50% کاهش فعالیت را نشان می دهند .

G6PD: با استفاده از ضد انعقادهای مناسب ، آنزیم گلبول ها ی قرمز در 4C حداقل 6 روز و در 25C حداقل 24 ساعت پایدار خواهد بود

GTT,2HPP,BS,FBS:گلوکز در خون تام در هر ساعت  5-10mg/dl  کاهش می یابد مگر اینکه در لوله با درب خاکستری (حاوی فلوراید) نگهداری شده باشد .در صورتی که لازم است سرم به مدت بیشتر از 30 دقیقه در ماورت سلول ها باشد باید یک ماده نگهدارنده مانند فلورید سدیم که از گلیکولیز جلوگیری می کند به نمونه اضافه شود .گلوکز سرم یا پلاسما تا 48 ساعت در یخچال پایدار است ولی نگهداری نمونه به مدت طولانی تر حتی در -20C سبب کاهش واضح و پیشرونده میزان گلوکز خواهد شد

GH: نمونه سرم چهار ساعت در دمای اتاق و یکسال در-20C پایدار خواهد بود

Hematocrit: در صورتی که بیشترا ز4 ساعت تاخیر در انجام آزمایش باشد نمونه دریخچال نگهداری شود .روش دستی باید در عرض 6 ساعت پس از جمع آوری خون انجام شود .اگر خون در حرارت اتاق نگهداری شود تورم گلبول های قرمز در عرض 24-6 ساعت سبب  بالا رفتن کاذب هماتوکریت و MCV خواهد شد.

HBeAg: سرم باید در عرض 3 ساعت از لخته جدا شده و دریخچال و یا به صورت منجمد نگهداری شود چرا که HBeAg  به گرما حساس است .

Hepatitis B DNA Detection: سرم باید در -20 C و بافت ها در -70 C منجمد بمانند

Hepatitis C DNA Detection: سرم باید در -20 C و بافت ها در -70 C منجمد بمانند

HDL:بهترین حالت ، اندازه گیری بلافاصله پس از نمونه گیری است .نمونه سرم یا پلاسما به مدت 7-1 روز در 4 C  یا هفته ها به صورت منجمد نگهداری شود .

HLA-Typing:جهت آزمایش سرولوژی نمونه در دمای اتاق نگهداری شود .جهت آزمایش های مبتنی بر DNA  ، نمونه در یخچال نگهداری گردد.

Homocystein,Serum: در صورتی که جدا کردن سلولها از پلاسما یا سرم به تاخیر بیافتد ،Homocysteine پلاسما به علت رهایی از گلبول های قرمز افزایش می یابد .نگهداری نمونه در دمای اتاق به مدت یک ساعت ، حدود 10%Homocystein پلاسما را افزایش می دهد و در صورتی که نمونه روی یخ قرار داده شود این روند آهسته می شود .

HVA,Urine:حجم ادرار 24 ساعته را اندازه گیری نموده ، حدود 100ml  از نمونه ها را با PH بین 2 تا 4 برداشته و در یخچال قرار دهید .نمونه تا هفت روز در  4C  پایدار خواهد بود .

17-Hydroxycorticosteroids,Urine:در طی جمع آوری نمونه در یخچال نگهداری شود .پس از جمع آوری نیز در یخچال قرار داده یا منجمد کنید .در صورتی که نمونه اسیدی (با اضافه کردن 15ml اسید استیک گلاسیال ) و در یخچال قرار داده شود تا 45 روز پایدار خواهد    ماند .

5-HIAA,Urine:در صورتی که نمونه اسیدی شود تا 14 روز در یخچال خواهد بود .اسیدی شدن با اسیدهیدروکلریک یا اسید بوریک انجام می شود .اسیداستیک به علت این که بازیافت5-HIAA  را پایین می آورد بهتر است استفاده نشود .

17-Hydroxyprogesterone:سرم یا پلاسما برای چهار روز در  4C و برای یک ماه در -20 C پایدار خواهد بود .

Immunglobulins,Serum: اگر شک بالینی به کرایوگلوبولینمی یا وجود ماکروگلوبولین ها وجود دارد نمونه باید در 37C قرار داده شود .این گونه نمونه ها تا پیش از جدا کردن سرم از لخته نباید در یخچال گذاشته شوند .نمونه های سرم ممکن است تا پنج روز دردمای 2-8 C قابل نگهداری باشند .در صورت نگهداری طولانی تر نمونه ها باید در دمای  -20 C منجمد شوند .

LDH,Serum: سرم در دمای اتاق به مدت دو تا سه روز پایدار است .منجمد کردن نمونه ها ممنوع است .

Leukocyte Alkalin Phosphatase: لام ها را باید با متانول سرد 10% یا استون بافر سیترات ،به ترتیب ثابت ، آب کشی و درهوا خشک کرده و در عرض 8 ساعت (ترجیحا 30 دقیقه ) بعد ا زگرفتن خون منجمد شوند .می توان بعد ا زثابت کردن ، گستره ها را تا 8 هفته قبل از رنگ آمیزی نگهداری کرد .در بعضی موارد ممکن است فعالیت آنزیمی تا یک سال در دمای  -20 C پایدار بماند .

Lipase: سرم تا 8 روز در 25 C ( دمای اتاق) و دو هفته در 4 C پایدار است .

LH: سرم در دمای4-25 C تا دو هفته پایدار خواهد بود .

Microalbuminuria: در یخچال قراردادن و منجمد کردن معمولا قابل قبول است ولی قبل از انجام آزمایش باید به دمای اتاق رسانده شود

Myoglobin,Qualitative,Urine:اگرPH  ادرار به 5/9-8 رسانده شود به مدت 12 روز پایدار خواهد بود .

Neisseria Gonorrhea Culture: نمونه ها نباید در یخچال قرار داده شوندیا در معرض محیط سرد قرار گیرند .

Newborn Screening For Phenylketonuria or Galactosemia: از قرار دادن کارت های خونی در جریان هوای آلوده به دود و گرد وغبار و همچنین از گذاشتن آن ها در معرض حرارت و تابش مستقیم خورشید جدا خودداری نماید .کارت های خونی را می توان به مدت یک هفته در پاکتهای مقاوم به رطوبت نگهداری کرد .لکه های خون در پاکت های پلاستیکی زیپ دار حاوی سیلیکاژل در دمای 4-8 C یخچال تا دو ماه و در حالت انجماد (-20 C) به مدت طولانی پایدار خواهد ماند .

Occuit Blood,Stool: تاخیر در آزمایش می تواند تاثیر منفی بر نتایج آزمایش گایاک داشته باشد .

Platele Aggregation: نمونه را در دمای اتاق نگه داشته و آزمایش را بلافاصله یا نهایتا در عرض دو ساعت انجام دهید . نمونه را در یخچال قرار نداده و یا منجمد نکنید .

PNH Test by flow Cytometry: برای حاصل شدن نتایج مطلوب ، آنالیز باید در عرض 24 ساعت پس از گرفتن نمونه انجام شود .آزمایش ممکن است بر روی نمونه ها 48 تا 72 ساعت قبل هم قابل انجام باشد .نمونه را در دمای اتاق نگهداری کنید .در یخچال قرار دادن نمونه ممکناست موجب از دست رفتن آنتی ژن سطحی سلول شود.

Progesterone: سرم در دمای 4 C به مدت 4 روز و در -20 C به مدت سه ماه پایدار است

PSA: سرم در یخچال تا 48-24 ساعت پایدار است .برای نگهداری بیشتراز این زمان در  -20 C نگهداری شود

PT: پلاسما یا نمونه سانتریفیوژ نشده در لوله در بسته ، در دمای اتاق یا دمای 2-4 C تا 24 ساعت قابل نگهداری است ، در غیر این صورت به شکل منجمد نگهداری شود

Red Blood Cell Indices: در صورتی که نمونه بیشتراز 10 ساعت در دمای اتاق یا بیشتر از 18 ساعت در 4 C نگهداری شده باشد نمی توان استفاده کرد .نمونه باید منجمد شود .

Reticulocyte Count: خون حاوی EDTA در دمای اتاق تا 6 ساعت و در دمای 4 C تا 72 ساعت قابل نگهداری است

Synovial Fluid Analysis: در اکثر مواردبه فاصله کوتاهی پس از دریافت نمونه ، آزمایش ها باید آغاز گردند .در عرض 6  ساعت پس از دریافت نمونه ، حدود 40% کاهش در شمارش گلبول سفید محتمل خواهد بود.کریستال های کلسیم پیروفسفات در عرض چند روز کاهش می یابند، درحالی که کریستال های منوسدیم اورات (MSU) تعداد، اندازه و birefringence خود را در روزهای اول حفظ کرده و پس از چند هفته افت می کند .

TRAP: در صورتیکه لام های شیشه ای بلافاصله پس از تهیه ثابت شده باشند حداقل تا یک هفته قابل نگهداری هستند

TSH: سرم تا چهار روز در 4 C پایدار خواهد بود

:TPO سرم تا 72 ساعت  در 4 C پایدار خواهد بود.

Thyroxin,Free,Serum: سرم تا دو هفته در 4 C پایدار خواهد بود.

:Tyroxin,Serum سرم تا یک هفته  در C ⁰ 25 پایدار خواهد بود

: Tiridothyronine(T3),Serumسرم را د رعرض 48 ساعت جدا نمایید .سرم در 25C تا یک هفته و در  -20 C حداقل تا یک ماه پایدار خواهد ماند .

Troponins: سرم در 4 C تا چهار روز پایدار خواهد بود

Urea Nitrogen (BUN): سرم یا پلاسما یک روز در دمای اتاق ، سه روز در   4-8 C و سه ماه در  -20 C پایدار است .

Urinalysis: در صورتی که بلافاصله بر روی نمونه آزمایش نمی شود ، باید دریخچال گذاشته شود . نگهداری در یخچال از المانهای تشکیل شده در ادرار محافظت می کند ولی ممکن است کریستال هایی رسوب کنند که به صورت واقعی وجود ندارند .بهترین حالت آزمایش بر روی  نمونه تازه و گرماست .

Uric Acid,Serum: اورات در سرم برای سه روز در دمای اتاق ،7-3 روز در دمای 4 C  و 12-6 ماه در -20 C پایدار خواهد ماند

Uric Acid,Urine: نمونه را د ریخچال قرار ندهید ، تا حدود سه روز در دمایاتاق پایدار خواهد بود

VMA: پس از اسیدی کردن نمونه جمع آوری شده ، تا دوهفته در یخچال پایدار خواهد بود

Vitamin D: سه روز در  4-25 C پایدار است .سرم تا ماهها در  -20 C پایدار بوده و نسبتا به چرخه های انجماد /ذوب مقاوم است

9- ملاحظات ایمنی حین جمع آوری و انتقال نمونه

جمع آوری نمونه در مواردی که احتمال آلایندگی بیمار یا نمونه وجود دارد مثل خلط بیمار مشکوک به TB یا خون فرد مبتلا به هپاتیت و ایدز باید با رعایت کامل اصول ایمنی و پیشگیرانه انجام پذیرد و هنگام جابجایی و انتقال نمونه نیز باید این موارد رعایت کاملاگردند .

10- ثبت نحوه انجام کارو مسئول مربوطه در زمان نمونه گیری بر بالین بیمار

چنانچه نمونه گیری در بالین بیمار انجام می شود باید علت آن ذکر شده و فرد نمونه گیر پس از احراز هویت بیمار نسبت به نمونه گیری اقدام نماید

11-معیارهای رد نمونه های مختلف به ویژه در مورد نمونه های پذیرش شده از خارج از آزمایشگاه

به طور کلی در صورتی که ا زضد انعقاد صحیح استفاده نشده باشد یا بیمار آمادگی های لازم را نداشته باشد و یا پروتکل نمونه گیری  و یا طریقه نگهداری نمونه گیری رعایت نشده باشد نمونه نباید پذیرش شود .همچنین اگر روش RIA  برای انجام آزمایش استفاده می شود بیمارنباید در یک هفته اخیر در معرض رادیوایزوتوپ قرار گ Cرفته باشد یا آن را به هر شکلی دریافت کرده باشد

سایر علل به این شرح است :

الف مواردی که همولیز نمونه موجب رد شدن آن می گردد:

Alkaline Phosphatase,Serum

Antibody Detection /Identification Red Cell

Antiglobulin Test,Direct&Indirect(Coombs)

Bilirubin, ,Serum

Creatinine, Serum or Plasma

Digoxin,Serum

Ham Test

Haptoglobin, Plasma

Hemoglobin,Plasma

Hypertonic Cryohemolysis

Keton Bodies,Blood

LDH,Serum

Magnesium,Serum

Osmolaliti,Calculated,Serum or Plasma

Phosphorus ,Serum

Pseudocholinesterase,Serum

Rh Genotype

Sugar Water Test Screen

ب- مواردی که همولیز یا لخته بودن نمونه سبب عدم پذیرش آن خواهد شد:

CBC

Hematocrit

Hemoglobin

Kleihauer-Betke

Peripheral Blood,Red Blood Cell Morphology

ReninPlasma Activity (RPA)

Reticulocyte Count

Sickle Cell Tests

پ-مواردی که همولیز یا لیپمیک بودن نمونه موجب عدم پذیرش آن می گردد:

α1-Acid Glycoprotein,Serum

α2-Macroglobulin,Serum

Transthyretin,Serum,CSF,Urine

ت- مواردی که استفاده از لوله یا ظرف معمولی به جای ظروف metal –free  و شسته شده با اسید موجب عدم پذیرش می گردد:

Aluminium,Serum or Urine

Iron,Serum

Lead,Serum or Urine

Magnesium,Urine    &      Zn,Serum or Urine

ج آزمایش های انعقادی

در عمده آزمایش های انعقادی علت عدم پذیرش نمونه عبارتند ا زنمونه ای که بیشتر از چهار ساعت پس از جمع آوری به آزمایشگاه رسانده شده باشد ، ظرف حاوی نمونه که تا حد مشخص پر نشده باشد و نمونه هایی که حاوی لخته باشند .این آزمایشها به این شرح می باشند :

                                                               ProtinC    Activated Protein C Resistance(APCR)

                                                               Protin S                                           Antiplasmin

                                                         Reptilase Time                                    Antithrombin

                                                       Thrombin Time                                          Factor XIII

                                                    Von Willebrand Factor                                  Fibrinogen

Heparin Neutralization

                                                                                                                            HM WK

Lupus Anticogulant

Mixing Studies

Plasminogen

Prekallikrein

نکته: در aptt  وPT علاوه بر سه علت ذکر شده ، همولیز واضح نیز موجب عدم پذیرش نمونه خواهد بود

علل رد در سایر عوامل

Amino Acid,Urine: در صورتی که وزن مخصوص ادرار کمتراز 010/0 باشد نمونه پذیرش نشود.

ACE:استفاده از ضد انعقادEDTA چرا که سبب مهار آنزیم می گردد.

ADH: نمونه به صورت منجمد

CSF Protein Electrophoresis,CSF IgG/Albumin Ratio,CSF,Glycine: آلوده شدن نمونه CSF با خون (پونکسیون تروماتیک )

Cold Agglutinin Titer:در صورتی که لخته در  37C تشکیل نشده باشد و یا قبل از جدا کردن سرم آن را داخل یخچال قرار داده باشند

CBC: استفاده از لوله های نامناسب ، نمونه لخته ،نمونه همولیز ، رقیق شدن خون با مایعات داخل وریدی

Cryofibirinogen: استفاده از لوله نامناسب ، بیشتر از دو ساعت تاخیر در انتقال نمونه به آزمایشگاه ،عدم ارسال نمونه د رآب گرم

Cryoglobulin: عدم استفاده از لوله یا سرنگ از قبل گرم شده ، بیشتر از دو ساعت تاخیر در انتقال نمونه به آزمایشگاه ، عدم ارسال نمونه در آب گرم

Folic Acid:نمونه هایی که بیشتراز 8  ساعت در معرض نور بوده اند ،نمونه همولیز

Gastrin.Serum: نمونه گیری با ضد انعقاد

Homocysteine,Plasma: جدا نکردن پلاسما از از سلول ها در عرض یک ساعت

HPV DNA Detection: بافت برداری های بزرگتر از 5/0 سانتی متر

Iron Stain,BoneMarrow: مغز استخوان بدست نیامده باشد (dry tap) یا در گستره ها هیچ پارتیکلی از مغز استخوان وجود نداشته باشد

Lactic Acid,Whole Blood or Plasma: نمونه ای که روی یخ دریافت نشده باشد

Lecithin/Sphingimyelin Ratio,Amniotic: آلوده بودن نمونه مایع آمنیوتیک با خون

Leukocyte Alkaline Phosphatase: خون گرفته شده با ضدانعقاد EDTA ، زمان انتقال به آزمایشگاه بیشتر از 30 دقیقه ، تعداد نوتروفیل کمتر از  1000/mm3 در خون محیطی

Lithium,Serum: نمونه هایی که با ضدانعقاد هپارین لیتیم گرفته شده باشند و نمونه های همولیز

Lymphocyte Transformation Test:نمونه کهنه ، نمونه فاقد لنفوسیت های زنده ،نمونه هایی که در یخچال قرار داده شده یا منجمد شده اند .

Mycobacteria by DNA Probe: ظروفی که با سطوح خارج آلوده شده باشند ، نمونه هایی که بیشتر ا ز12 ساعت در دمای اتاق مانده باشند چرا که سایر باکتریها رشد می کنند.

NBT: انتقال نمونه به آزمایشگاه بیشتراز یک ساعت طول کشیده باشد.

Osmotic Fragility: همولیز ، نمونه لخته ، بیشتر از 6 ساعت از نمونه گیری گذشته باشد ، استفاده از ضد انعقاد اگزالات یا سیترات

PH &PCO2  Blood : نمونه دارای لخته ، حباب های هوا یا عدم ارسال بر روی یخ ، سوزن هایی که درب آنها محکم بسته نشده باشند.

Platelet Aggregation: نمونه ای که از گرفتن بیشتراز دو ساعت گذشته باشد  ،نمونه لخته ،نمونه ای که روی یخ ارسال شده باشد

PNH Test by flow Cytometry: نمونه های کهنه یا نگهداری شده در دمای پایین چرا که می تواند موجب نتایج مثبت کاذب شود .

Potassium,Serum or Plasma:نمونه همولیز ، جدا نکردن سرم از لخته در بیمارانی که تعداد پلاکت آنها بالاست .

Pregnancy Test,Urine: نمونه ادراری که ب صورت واضح آلوده باشد ، وزن مخصوص پایین ادرار و پروتئینوری

Pregnancy Test,Serum: لیپمی واضح یا کدر بودن سرم

Protein Electrophoresis,Urine: پروتئین توتال به قدری کم باشد که نتوان اندازه گیری کرد یا نتوان الگوی الکتروفورزی قابل استفاده ارائه کرد

Semen Analysis: نمونه ای که بیشتراز دو ساعت مانده باشد

TRAP: گستره های ثابت نشده و خونی که تازه نباشد

Urinalysis: تاخیر در انتقال نمونه ، آلودگی نمونه با مدفوع و رشد بیش از حد باکتری

VDRL:نمونه پلاسما 

زمان مورد نیاز جهت سانتریفیوژ نمونه :

تهیه سرم و پلاسما : نمونه در ظرف درپوش دار باید به مدت 15-10 دقیقه درg  1200-1000  سانتریفیوژ شود . در صورتی که آزمایش تا 4 ساعت بعد از جداسازی سرم انجام نگیرد ، سرم یا پلاسما باید در دمای 6-4 درجه سانتیگراد نگهداری گردد.

تهیه پلاسما جهت آزمون های انعقادی : نمونه در ظرف درپوش دار باید به مدت 15 دقیقه در g  1500  سانتریفیوژ گردد.

مرحله پس از سانتریفیوژ :

نگهداری نمونه :

پلاسما و سرم حداکثر تا 8 ساعت پس از جداسازی در دمای اتاق قابل نگهداری است . در صورتیکه سنجش مورد نظر تا 8 ساعت صورت نگیرد نمونه باید در یخچال نگهداری گردد.

در صورتیکه امکان انجام آزمایش تا 48 ساعت مقدور نباشد یا در صورت نیاز به نگهداری طولانی تر ، سرم یا پلاسما باید در دمای 20- درجه نگهداری شود.

نکته : باید از آب شدن و یخ زدن مکرر نمونه های فریز شده جدا پرهیز گردد، زیرا این امر سبب از بین رفتن بعضی ترکیبات در سرم یا پلاسما می شود . استفاده از فریزرهای بدون برفک نیز جهت نگهداری نمونه پیشنهاد نمی گردد.

درصورت استفاده از مواد آنتی گلیگولیتیک ( نظیر فلوراید) گلوکز پلاسما تا 24 ساعت در دمای 25درجه و تا 48 ساعت در دمای 8-2 درجه پایدار می ماند . ( حتی در صورت عدم جداسازی پلاسما از سلول ها ) قابل ذکر است در صورتی که گلبول های قرمز ، پلاکت و گلبول های سفید نمونه بالاتر از حد طبیعی باشند ، اثر گلیکولیتیک این مواد کاهش می یابد. به دلیل مشکل بودن مهار گلیکولیز در نوزادان ، باید پلاسما در اسرع وقت از سلول جدا گردد.

– در صورت استفاده از لوله های جمع آوری خلاء داراری ژل جداکننده همراه با افزودنی یا فعال کننده لخته ، باید ملاحظات زیر صورت گیرد:

– به محض جمع آوری خون جهت سرعت بخشیدن ، تکمیل عمل لخته شدن و روند ضد انعقاد ، لوله ها باید10-5 بار تکان داده شوند.

– نیروی نسبی سانتریفیوژ و زمان لازم جهت جداسازی سرم یا پلاسما بسته به کارخانه سازنده ممکن است متفاوت باشد.

– بطور کلی می توان سرم را در لوله های محتوی ژل تا 48 ساعت در دمای 4 درجه نگهداری نمود ولی باید قوام ژل بطور چشمی نیز بررسی گردد.

تداخلات:

از لوله های جمع آوری خون حاوی ژل جداکننده جهت اندازه گیری میزان پروژسترون ، داروهای سه حلقه ای ضد افسردگی ، اندازه گیری سطح دارویی و آزمون های ایمونولوژی ( بانک خون) نباید استفاده شود.

0 پاسخ به "دستورالعمل بخش نمونه برداری"

ارسال یک پیغام

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

درباره

گروه فن آور دی مِیک با سابقه ده ساله در حوزه مدیریت و فن آوری اطلاعات از سال 1397 با تشکیل مجموعه شرکت های دانش بنیان مستقر در پارک علم و فن آوری، فعالیت خود را آغاز کرد. ما بر آنیم تا با ارائه خدمات ویژه به جامعه پزشکی و آزمایشگاهی کشور و بهره گیری از افراد متخصص و خلاق در زمینه های مختلف، خدمات جامع و کاملی را با بهترین کیفیت و بهترین قیمت به مشتریان خود ارئه کنیم .

آکادمی

 

تماس

  • تلفن: (021) 91312424
  • واحد فروش: 09021110087
مرکز انفورماتیک گروه فن آور دی مِیک 2020
X