• هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

  • ورود

روش انجام آزمایش مایع سمینال اسپرموگرام

1-  هدف:

هدف از تدوین این دستورالعمل مطلع ساختن مسئول بخش آنالیز اسپرم از نحوه انجام صحیح تست اسپرم، در نتیجه راهنمایی بهتر بیمار و پزشک در تشخیص بیماری است.

2- دامنه کاربرد :        

دامنه این روش ، بخش آنالیز مایع سمینال می باشد.

3- تعاريف :

  اصطلاحات بکار برده ،مربوط به اصطلاحات پزشکی وآزمایشگاهی می باشد.

 4- مسئولیت   :

  مسئول بخش آنالیز ادرار  می باشد.

   مسئولیت  نظارت بر حسن اجرای این روش بر عهده سوپروایزر و مسئول کنترل کیفی و مدیر فنی آزمایشگاه می باشد.

5 – مدارك مرتبط:

روش اجرایی کنترل مدارک و سوابق

روش اجرایی کنترل محصول نامنطبق

روش اجرایی اقدام اصلاحی و پیشگیرانه 

 روش اجرایی تامین کنندگان

توجه : همکار گرامی لطفا” توجه فرمایید ; این دستورالعمل با فرمت استاندار15189  ISO و بر اساس روش های معمول نگارش شده است ، لذا هر آزمایشگاه می‌بایست با الگو برداری از این متن اقدام به تکمیل کردن و یا اصلاح کردن آن بر اساس روش ، کیت و دستگاه مورد استفاده  در آزمایشگاه خویش ، آن را شخصی سازی کند .

مقدمه :

تجزیه منی به عنوان روشی مقرون به صرفه در زوج هایی توصیه میشود که پس از شش ماه مقاربت بدون پیشگیری موفق به باروری نشده اند. نتایج حاصل از این آزمایش وپیگیری آنها در آزمایشهای بعدی جزئیات مهمی از وضعیت بهداشت تولیدمثل و نازایی مرد ارائه میدهد.آزمایش منی شامل تعیین غلظت تحرک و درصد شکل طبیعی اسپرم بر اساس معیارهای WHO است.

به بیمار گفته میشود پس از 3 روز و حداکثر 5 روز پرهیز جنسی نمونه منی خود را تهیه کند.نام و تاریخ و زمان تهیه نمونه مدت پرهیز و فاصله بین تهیه نمونه تا انجام ازمایش نیز باید روی برگ گزارش تجزیه منی ثبت شود.پرهیز به مدت طولانی تر معمولا باعث افزایش حجم منی میشود اما تحرک اسپرم کاهش میابد.درصورت شک به پرهیز طولانی مدت می توان نمونه دوم را بلافاصله دوساعت بعداز نمونه اول تهیه نمود.بیمار باید پیش از انزال مثانه نمونه خود را تخلیه کند.ظرف پلاستیکی استریل دارای سرپوش پیچی باید از سوی ازمایشگاه در اختیار بیمار قرار گیرد.نمونه منی باید در عرض یک ساعت به ازمایشگاه منتقل شود و در این فاصله برای حفظ گرما نزدیک به بدن باشد.نمونه های منی ناقص نباید ازمایش شوند.بررسی ماکروسکوپی اولیه منی باید پس از میعان که معمولا ظرف کمتر از 20 دقیقه  در دمای اتاق روی می دهد بعمل اید

پیش از انجام ازمایش مخلوط کردن کامل نمونه منی و ثبت ویسکوزیته ان دارای اهمیت است.حجم نمونه با توجه به تفاوت وزن ظرف قبل و بعد از جمع اوری نمونه قابل اندازه گیری است.دامنه PH  از 2/7 تا 8/7 متغیر است.

ازمایش میکروسکوپی اولیه برای براورد غلظت تحرک اگلوتیناسیون اسپرم انجام میگیرد.چون تحرک و سرعت اسپرم بستگی به دما دارد ارزیابی تحرک توسط میکروسکوپی صورت گیرد که صفحه ان گرم است.حجم ثابت 20 لاندا در زیر لامل قرار گیرد.برای شمارش اسپرم از هموسیتومتر استفاده شود.عمل شمارش باید حداقل در چهار میدان متفاوت  از هریک از دو میانگین هشت شمارش ثبت شود. سپس تعداد کل اسپرم از طریق ضرب در فاکتور رقت ضرب در حجم ان محاسبه شود.

 تحرک بصورت درصد اسپرمهای متحرک و حرکت به جلو(محدوده طبیعی2 و حداکثر 4 در موارد عالی)ثبت میشوند. اسپرم هایی که به سرعت در خط مستقیم و بدون انحراف  و حرکات جانبی پیش میروند درجه 4 و در صورت حرکت کندتر درجه 3 میگیرند.تحرک درجه 2 باز هم کندتر بوده و با تغییر جهت قابل توجه همراه است.درجه 1 فاقد حرکت به جلو است درجه صفر نشان دهنده فقدان هرگونه حرکت است.

در نمونه هایی که هیچ اسپرمی قابل مشاهده نباشد مانند منی پس از وازکتومی تمام نمونه باید سانتریفوژ شده و رسوب ان با حداکثر دقت ممکن از نظر وجود اسپرم سالم یا قطعات اسپرم تخریب شده ازمایش گردد.تجزیه منی باید به فاصله 4 تا 6 ماه صورت گیرد.

سلولهای گرد به دو دسته تقسیم میشود:سلولهای ژرمینال نارس  با یک یا دو هسته بشدت متراکم  و سیتوپلاسم به نسبت وسیع تر و لکوسیت های چندهسته ای که کوچکتر از سلولهای ژرمینال بوده و نسبت هسته به سیتوپلاسم انها پایین تر است.

موارد کاربرد:

بعد از وازکتومی، در پزشکی قانونی در موارد تجاوز دارای کاربرد است.

در آزمایش مایع سمینال بعد از وازکتومی تنها وجود اسپرم ارزشمند می­باشد که بایستی حتی اسپرم را هم به حساب بیاوریم نمونه اول یک ماه بعد و نمونه دوم دو ماه بعد از انجام عمل وازکتومی انجام می­گیرد تا زمانی که در دو نمونه پشت سر هم هیچ اسپرمی دیده نشود ضمن آن در این حالت نمونه بایستی هم به صورت معمولی و هم به صورت سانتریفوژ شده مورد بررسی قرار گیرد. 

جهت گزارش نتیجه فوق : در بررسی میکروسکوپی ته نشین نمونه بیمار فوق هیچ اسپرمی مشاهده نشد.

تجهیزات، مواد، لوازم و آماده ­سازی­های مورد نیاز قبل از انجام کار:

آماده کردن مواد و وسایل مورد نیاز: از قبیل لام نئوبار، لام معمولی، لامل، سواپ، استریل، آب مقطر

صلاحيت و شايستگي كاربر :

از آنجا که این تست توسط اپراتور بخش آنالیز ادرار انجام می­شود لذا تمامی موارد صلاحیت و شایستگی در بخش مربوطه از جمله تحصیلات، مهارت، تجربه و آموزش باید رعایت گردد.

کنترل کیفیت قبل از انجام کار و حین کار:

کنترل کالیبراسیون سمپلرهای مورد استفاده

کنترل انکوباتور

نوع نمونه  :

مایع منی

مستندات ( سوابق مورد نیاز جهت ردیابی، نگهداري و شناسایی عملکرد): 

فرم Log Book

فرم درخواست کالا

دفتر کار

فرم کنترل دمای انکوباتور

فرم کنترل دمای محیط

فرم کالیبراسیون سمپلرها

نكات ايمني  :

استفاده از دستکش حین کار

کلیه موارد معمول در آزمایشگاه در هنگام کار با معرف­ها و محلول­ها رعایت گردد.

رعایت تمام دستورالعمل­ های ایمنی و بهداشت دفع مواد زائد و پسماندها.

مراحل اجرایی کار:

انجام آزمایش اسپرموگرام به دو بخش ماکروسکوپی و میکروسکوپی می­باشد.

الف: بررسی ماکروسکوپی:

– حجم (Volome):

حجم طبیعی مایع سمینال حدود 5-1.5 میلی لیتر می­باشد و با  کشیدن نمونه در یک سرنگ استریل به دقت اندازه گیری شود . درصورتی که حجم نمونه کمتر از  0.5mlباشد نمونه تکرارشود.حجم کمتر از1 میلی لیتر باعث کاهش احتمال تماس اسپرمها با سرویکس میشود و حجم بیش از7میلی لیتربه دلیل رقیق سازی سبب کاهش تعداد اسپرمها در ناحیه سرویکس میشود.

– ویسکوزیته(Viscosity):

بوسیله سمپلر مورد ارزیابی قرار دهید نمونه طبیعی باید به صورت قطره قطره در ظرف ریخته شود و هیچ گونه تجمع یا چسبندگی (تشکیل یک رشته نخی شکل طویل تر از2 سانتیمتر)نداشته باشد و به صورت درجه­ هایی ازHigh,Normal گزارش کنید. 

  -سیال شدن (Liquefaction):

نمونه چند لحظه بعد از جمع آوری به صورت لخته در می­ آید اگر نمونه طبیعی پس از خروج از بدن به مدت 30-60 دقیقه در حرارت محیط قرار گیرد به صورت مایع در می­ آید که این زمان تبدیل به مایع شدن را مایع سمینال(LIQUEFACTION) می­گویند.بوسیله سرنگ استریل چندین بار نمونه را پروخالی کرده تا کاملا باز شود.

-ظاهر(Appearance) :

ظاهر غیر طبیعی در مایع سمینال مانند وجود خون، پیگمان و یا افزایش کدورت که ممکن است ناشی از وجود گلبول­های سفید باشد باید گزارش شود (رنگ طبیعی Milky و گاهی به زردی متمایل می­شود).

:PH-

مایع سمینال طبیعی کمی قلیایی می­باشد و محدود­ه­ ی PH آن 8-2/7 می­باشد به منظور اندازه گیری PH از PH مترهای کاغذی استفاده کنید.

ب: بررسی میکروسکوپی:

*بررسی حرکت اسپرم ها بطور مستقیم در زیر میکروسکوپ بابزرگنمایی40 و میزان نمونه 20 لاندا

*شمارش تعداد ژرمینال سل و گلبول سفید در زیر میکروسکوپ بوسیله نمونه مستقیم

*شمارش اسپرم:

 اندازه گیری تعداد اسپرم در مایع منی یک منبع معتبر برای قدرت باروری است هر چند که امکان باروری حتی با یک اسپرم هم وجود دارد جهت شمارش اسپرم بایستی از تحرک آن جلوگیری به عمل آورید که این کار به وسیله ­ی رقیق نمودن اسپرم توسط مایع رقیق کننده انجام می‌شود .در شمارش اسپرم مایع سمینال را 20/1 رقیق کنید و در خانه شمارش RBC در لام نئوبار شمارش کنید و عدد به دست آمده را در 000/200 ضرب کنید که هم مرحله رقیق کردن و هم مرحله شمارش اسپرم به صورت دوبله انجام شود مقدار طبیعی آن 200-50 میلیون عدد در هر میلی لیتر است که شمارش 50-40 میلیون به عنوان Border Line محسوب می­شود.

*تحرک و فعالیت:

تحرک اسپرم همانند تعداد اسپرم در باروری دارای ارزش می­باشد جهت بررسی تحرک نمونه نباید رقیق شود قطره ­ای از مایع سمینال(20 لاندا) را در زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار دهید اسپرم­ ها باید دارای حرکت جلورونده و تغییر مکانی مستمر باشند برای این منظور نیز حداقل 25 میدان میکروسکوپی با بزرگنمایی 40× بررسی نموده و میانگینی از آنها را به صورت درصد گزارش نمائید برخی آزمایش­ها روند تحرک را در زمان­های مختلف بررسی کرده که عموماً به صورت 3 ساعته می­باشد.

گزارش نتایج:

  • در صورتی که در بررسی میکروسکوپی و لام مستقیم نمونه, اسپرم ها همگی مرده باشند و از عدم وجود اسپرم زنده در نمونه اطمینان حاصل شد نمونه گزارش شود: در بررسی میکروسکوپی نمونه بیمار فوق هیچ اسپرم زنده ای مشاهده نشد.
  • در صورتی که در بررسی میکروسکوپی ولام مستقیم نمونه,اسپرم های زنده کمتر از تعدادی باشد که دستگاه قادربه خوانش آن باشد و درصورت اطمینان نتیجه،گزارش شود: در بررسی میکروسکوپی نمونه بیمار فوق حرکت اسپرم ها به ندرت مشاهده شد.  
  • درصورتی که در بررسی میکروسکوپی و لام مستقیم  نمونه تعداد کل اسپرم ها کمتر 1,000,000 باشد گزارش میشود: تعداد اسپرم  <  1,000,000

ساخت محلول رقیق کننده اسپرم:

  • 5grبیکربنات سدیم(جوش شیرین)
  • 10cc فرمالین 10%
  • مواد فوق را به حجم 100cc میرسانیم.

محدودیت ها و عوامل مداخله گر در آزمایش:

  • رعایت نکردن شرایط صحیح نمونه گیری
  • آلوده بودن ظرف
  • نرسیدن نمونه در زمان مناسب به آزمایشگاه
  • آلودگی مایع منی به ادرار

تفسیر ( علل تکرار، چگونگی و نحوه گزارش آن):

درصورتی که حجم نمونه کمتر از  0.5mlباشد نمونه تکرارشود.

هرگونه مواردی که با علائم بالینی بیمار تطابق نداشته باشد.

مواردی که شرایط صحیح نمونه گیری رعایت نشده و در زمان مناسب به آزمایشگاه نرسیده باشد.

هرگونه موارد تکرار باید در فرم تکرار تست نوشته شود.

منابع و مراجع:

ادرار ودیگر مایعات بدن هنری دیویدسون

859 پاسخ به "روش انجام آزمایش مایع سمینال اسپرموگرام"

  1. Awesome write-up. I am a normal visitor of your website and appreciate you taking the time to maintain the nice site. I will be a frequent visitor for a long time. Mildrid Berti Nedra

  2. Very nice write-up. I certainly appreciate this site. Keep writing! Mellicent Boot Steffi

  3. What a data of un-ambiguity and preserveness of valuable experience regarding unexpected feelings.| Amalita Adolpho Hafler

  4. Some truly interesting information, well written and loosely user genial. Dottie Kristofor MacCarthy