دستورالعمل آنالیز ادرار

دستورالعمل آنالیز ادرار

1-  هدف: هدف از تدوین این دستورالعمل مطلع ساختن مسئول بخش آنالیز ادرار از روش استاندارد انجام انالیز ادرار و آزمایش های وابسته  جهت کاهش خطاهای کاربری.
2- دامنه کاربرد :  دامنه این روش ، بخش آنالیز ادرار می باشد.
3- تعاريف : اصطلاحات بکار برده در محدوده ی آزمایشگاه تشخیص پزشکی میباشد.
4- مسئولیت   :کلیه بخش هایی که از سمپلر استفاده می کنند   مسئولیت  نظارت بر حسن اجرای این ر وش بر عهده مسئول کنترل کیفیت و مدیر فنی آزمایشگاه می باشد.
5 – مدارك مرتبط:روش اجرایی کنترل مدارک و سوابق ،روش اجرایی کنترل محصول نامنطبق، روش اجرایی اقدام اصلاحی و پیشگیرانه،روش اجرایی تامین کنندگان ،دستورالعمل نمونه برداری،دستوراعمل کشت ادرار.


توجه : همکار گرامی لطفا” توجه فرمایید ; این دستورالعمل با فرمت استاندار15189  ISO و بر اساس روشهای معمول نگارش شده است ، لذا هر آزمایشگاه می بایست با الگو برداری از این متن اقدام به تکمیل کردن و یا اصلاح کردن آن بر اساس روش ، کیت و دستگاه مورد استفاده  در آزمایشگاه خویش ، آن را شخصی سازی کند .    
* شرح عمليات:
الف ) مواد وتجهیزات لازم :  
میکروسکوپ، سانتریفیوژ،لوله 100*16،لام ،لامل، نوار ادرار ،اسید سولفوسالیسیلیک ولوگل وارلیخ
  ب ) شرایط آزمایش :
طبق دستورالعمل نمونه گیری برای راهنمایی بیماران
* شرح انجام :
شرح اقدامات: پس از انتقال نمونه‌هاي مربوطه به بخش بيوشيمي ادرار نمونه‌ها با work list يا ليست كاري روزانه مطابقت داده مي‌شوند سپس نام و نام خانوادگي بيمار، تاريخ، شماره پذيرش بيمار يادداشت مي‌گردد. نمونه‌هايي كه داراي كشت مي‌باشند به بخش ميكروبشناسي تحويل داده مي‌شوند. براي آزمايش كامل ادرار معمولي كه براي غربالگري انجام مي‌شود بايد نمونه ادرار تازه (كمتر از يك ساعته) باشد و با روش تميز بدون آلودگي گرفته شده باشد. اگر فرصت نداريم نمونه ادرار را با سرعت مورد مطالعه قرار دهيم بايستي آن را در يخچال نگه داريم (ادراري كه در دماي اتاق براي زمان طولاني نگه داشته شود دچار ليزكستها (casts) و RBC ها شده و PH آن قليايي مي‌شود. حدود 10-5 ميلي ليتر ادرار تكان داده شده را درون يك لوله سانتريفوژ بريزيد. وزن مخصوص ادرار را به وسيلة رفراكتومتر تعيين نمائيد.
يادآوري1: در صورتي كه حجم ادرار كمتر از ml3 باشد، بدون عمل سانتريفوژ و تغليظ، چنين نمونه‌اي را مورد تجزيه قرار داده و در جواب آزمايش، سانتريفوژ نشدن نمونه ذكر شود. نماي ظاهري را بررسي كنيد (رنگ، شفافيت يا كدر بودن، بو)با استفاده از نوارهاي مخصوص Dipstick نمونه ادرار را آزمايش مي‌كنيم (يا با استفاده از دستگاه خوانشگر نوار ادرار كه نوارهاي خاص خود را دارد)
يادآوري2: نتايج آزمايش يا Dipstick را بايد به شكل تغيير رنگ و مقايسه آن با رنگهاي ثبت شده روي ظرف حاوي نوارها به دست آوريد. در صورت استفاده از دستگاه خوانشگر نوار ادرار، نوار مربوطه روي قسمت خاص دستگاه قرار مي‌گيرد و نوار به صورت اتوماتيك خوانده شده و نتايج ثبت شده و پرينت مي‌شوند از بين نتايج آزمايش Dipstick بايد گلوكز، كتونها، خون، پروتئين، ph ، نيترات و استرازگويچه سفيد را در صورت وجود حتماً ثبت كنيد.
مطمئن شويد كه ظرف حاوي نوارها را بعد از استفاده محكم بسته‌ايد. زيرا عواملي نظير پيريديوم (pyridium) كه رنگ ادرار را تغيير ميدهند، ممكن است روي نتايج آزمايش اثر نامطلوب بگذارند. نمونه به مدت 5 دقيقه و با دور 2500-2000 دور در دقيقه سانتريفوژ مي‌شوند.
قسمت اعظم ادرار لولة سانتريفوژ شده را به آرامي در لولة ديگري ريخته و سپس آن را دور بريزيد. رسوب باقيمانده را به همراه ml1 از ادرار كه در لوله اول باقي مانده است خوب تكان دهيد و با انگشت چند ضربه به لوله بزنيد تا خوب مخلوط شود، سپس 20 ميكروليتر از آن را روي يك لام بريزيد. لامل را روي نمونه موجود در روي لام بگذاريد. با بزرگنمايي كم ميكروسكوپ (عدسي شيئي 10 برابر) بايد 10 نماي مختلف را از نظر وجود سلولها اپيتليال، كستها (casts) و كريستالها و مولكول بررسي نماييد.
كستها تمايل دارند در لبه‌ها و اطراف نمونه روي لام، تجمع پيدا كنند. با بزرگنمايي زياد ميكروسكوپ (عدسي شيئي 40 برابر) چندين نماي مختلف را از نظر وجود سلولهاي اپيتليال، كريستالها، گويچه‌هاي سرخ، گويچه‌هاي سفيد و باكتريها و انگلها (تريكوموناس) بررسي نمائيد. گويچه‌هاي سفيد و سرخ و باكتريها را معمولاً به صورت تعداد در هر نماي درشت ميكروسكوپي گزارش مي‌كنند.
در اينجا دو سيستم رايج براي گزارش كردن اين عناصر در نماي ميكروسكوپي، ذكر مي‌شود.
سيستم اول: سيستم دوم: موجود در: تعداد در هر نماي ميكروسكوپي: كمتر از  نماي ميكروسكوپي:Trace كمتر از 2 عدد: Rareنماي ميكروسكوپي:  1+ بين 5-3 عدد: Occasional نماي ميكروسكوپي:  2+ بين 9-5 عدد: Frequent نماي ميكروسكوپي:  3+ تعداد بسيار زياد: Many تمام نماي ميكروسكوپي:  4+ بيش از حد قابل شمارش: TNTC   ولي بهتر است به عنوان استاندارد در تمام آزمايشگاهها از جدول زير استفاده شود. Casts and abnormal    Crystals/hpf RBC and WBC/hpf neg 0-2 2-5 5-10 10-25 25-50 >50 0-2 2-5 5-10 10-25 25-50 50-99 >100                     1 )
*خواص فیزیکی :
1-رنگ  (Color): جهت بررسي رنگ ادرار بايد با استفاده از نور كافي و مناسب در حاليكه ظرف نمونه ها را در مقابل زمينه سفيدي قرار داده ايم و از بالا به آن نگاه ميكنيم تشخيص داد. رنگ طبيعي ادرار بر حسب رژيم غذايي و غلظت نمونه از زرد كم رنگ تا زرد كهربايي تيره متغير است فعاليت فيزيكي سوخت و ساز متابوليكي و مصرف موادي مانند ويتامين B و يا شرايط پاتولوژيكي خاص مي توانند سبب تغيير رنگ ادراري گردد در آزمايشگاه باليني بايد از ترمينولوژي مشخص جهت توصيف رنگ ادرار استفاده شود مانند Green- Red- Yellow و… شفافيت نمونه ادرار Clarity ادرار مخلوط شده را بايد مقابل منبع نوري يا امتحان چشمي مشاهده كرد.
ادرار تازه طبيعي معمولاٌ شفاف است. آزمايشگاههاي باليني جهت توصيف ميزان شفافيت ادرار ميتوانند از واژه هاي شفاف (Clear) –  كدر -(Turbid)نیمه كدر(Slight Turbid/ (Semi Turbid استفاده كنند.
2– بو  (Odor): به هر بوي غير طبيعي در نمونه هاي ادراري ميبايد توجه شود. بوهاي آمونياكي زننده ناشي از تجزيه اوره توسط باكتريها نشانگر يك نمونه ادرار كهنه و يا عفونتهاي سيستم ادراري ميباشد.
وزن مخصوص  (Specific Gravity): عبارتست از چگالي ادرار در مقايسه با چگالي همان حجم از آب مقطر در دماي مشابه و به سادگي با استفاده از رفركتومتر قابل اندازه گيري است. استفاده از رفركتومتر بعلت نياز به حجم كم نمونه (يك يا دو قطره) و عدم نياز به تصحيح دمايي ترجيح داده ميشود.
PH: در ادرار برای اندازه گیری  PH ادرار از نوار مخصوص استفاده میکنیم .
 نکات مهم :
1- PHنرمال ادرار در حدود 6 است اما در طول روز میتواند بین 7-5 تغییر کند .
در دیابت  : خستگی های عضلانی – واسیدوز PH ادرار بین 5/4 الی 5/5 متغیر است .
2-در عفونتهای دستگاه ادراری و یا استفاده بیش از حد از سبزیجات ادرار قلیایی میشود.
3-کریستالهای اگزالات واسید اوریک درادرار اسیدی و کریستالهای فسفات و کربنات در ادرارقلیایی مشاهده میشوند.
* خواص شیمیایی ( نوار ادرار): براي انجام آزمايش ابتدا بايد نمونه ادرار كه بهتر است نمونه اول صبح باشد و 2 ساعت از جمع آوري آن بيشتر نگذشته است را كاملاٌ مخلوط كرد و سپس نوار را مدت كوتاهي در ادرار فرو برد و حين خروج نوار از نمونه ادرار اضافي را پاك كرد تا از تداخل مواد شيميايي جلوگيري گردد.سپس بايد صبر كرد تا مدت زمان لازم براي هر واكنش براساس دستورالعمل كارخانه سازنده سپري گردد. پيشنهاد ميشود هنگامي كه نميتوان از زمان بندي دقيق پيروي كرد واكنشها را در زمان 60 ثانيه مشاهده نمود و هرگز بيش از 120 ثانيه زمان صرف نگردد واكنش لكوسيتها را در پايان بخوانيد رنگهاي حاصله از واكنش را با شاخصهاي رنگي موجود به هر واكنش روي قوطي محتوي نوارها مقايسه نماييد و بهتر است براي مقايسه رنگها نوار را افقي نگه داريد و از منبع نور خوب و كافي جهت مشاهده رنگها استفاده نماييد.
نوارهاي ادراري را بايد از فساد بر اثر رطوبت و گرما و مواد شيميايي محافظت كرد و در ظروف محكم دربسته نگهداري نمود.
هميشه به تعداد نمونه هاي مورد آزمايش نوار برداشت كرده و مجدداٌ در قوطي را محكم ببنديد. هيچگاه نوارهاي مصرف نشده را مجدداً داخل محفظه آن برنگردانيد. همچنين از ادغام نوارهاي مربوط به ظروف مختلف حاوي نوار خودداري نماييد.عليرغم مشاهده فساد قابل توجه در معرفهاي نوارهاي ادراري پس از تاريخ انقضاء آنها ليكن ضروري است به تاريخ انقضاء نوارها توجه نمود و پس از باز كردن حداكثر ظرف 6 ماه آن را مصرف نماييم.
نکات مربوط به استفاده از نوارمخصوص ادرار
نوارها را باید در ظروف مخصوص خود نگه داشت و از مجاورت آنها با گرما و رطوبت جلوگیری کرد طرز استفاده از نوارهای ادراری به این شکل میباشد که نواررا باید 2 ثانیه در ادرار قرار داد وهنگام خارج کردن آن از ادرار . آنرا روی لبه لوله آزمایش کشیده تا باقیمانده ادرار از روی آن جدا شودو پس از30 الی 60 ثانیه آن را قرائت کرد زیرا ازپس این مدت جواب مثبت یا منفی کاذب خواهد داد.
*تجسس پروتئین بنس جونز در ادرار :
 پروتئین بنس جونز با اسید سولفاسالیسیلیک رسوب می دهد مثل سایر پروتئین های موجود در ادرار و استفاده از این اسید برای شناسایی پروتئین بنس جونز روش مناسبی نیست. تست رسوبی گرما : پروتئین بنس جونز در درجه حرارت های بین 40 تا 60 درجه سانتی گراد رسوب می کند ولی مجددا در حرارت 100 درجه سانتی گراد حل می شود. با سرد کردن مجدد رسوب دوباره در حدود 60 درجه ساتی گراد ظاهر شده و مجددا در حرارت پایین تر از 40 درجه سانتی گراد حل می شود.
روش انجام :
1-حداقل 5 میلی لیتر از ادرار سانتریفوژ  شده را در یک لوله ریخته و با استفاده از اسید استیک 10 % ، PH  را به 5 تا 5.5 برسانید.
  2- 15 دقیقه در حرارت 60 درجه قرار داده اگر رسوبی تشکیل شد دلالت بر وجود پروتئین بنس جونز می باشد.
3- اگر رسوب تشکیل شد لوله را در 100 درجه به مدت 3 دقیقه در دمای جوش نگهداری کنید. کاهش رسوب و حل شدن مربوط به پروتئین بنس جونز است ولی اگر رسوب افزایش یافت  مربوط به سایر پروتئین هاست.( ولی اگر رسوب افزایش پیدا کرد مربوط به سایر پروتئین هاست) اگر در 100 درجه رسوب بیشتر شد ادرار را صاف کنید( قبل از اینکه دما به کمتر از 70+ درجه برسد ) تا افزایش رسوب مربوط به سایر پروتئین ها حذف شود. پروتئین بنس جونز در این دما بصورت محلول می باشد و در مایع صاف شده باقی می ماند. با سرد کردن مایع صاف شده از حرارت 100 درجه به پایین تر پروتئین بنس جونز در حدود 60 درجه دوباره رسوب  می کند و در حرارت زیر 40 درجه رسوب ایجاد شده حل می شود.
* تجسس رنگ دانه های صفراوی در ادرار:
در بیماری های کلیوی ، آنمی ها، برخی از عفونتها ،احتمال دفع رنگیزه های صفراوی از طریق ادرار وجود دارد . افزودن لوگول به ادرار باعث ایجاد رنگ سبز میشود .
طریقه انجام آزمایش :
4 ML  ادرار داخل  لوله آزمایش ریخته و سپس 4 قطره لوگل به آن اضافه کرده و آنرا مخلوط میکنیم . نتیجه منفی  : تغیر رنگ جزئی به شکل زرد  مایل به قهوه ای
نتیجه مثبت : رنگ سبز تولید میگردد ( سبز روشن  + /  سبز تیره  +  2   5)
*تجسس ارو بیلی نوژن در ادرار:
ml 5  ادرار تازه داخل یک لوله آزمایش ریخته و به آن  ml 5/.  محلول ارلیخ اضافه کرده پس از 5 دقیقه تغییر رنگ را بررسی  کرده . تولید رنگ قرمز نشان دهنده مقدار زیاد اورو بیلینوژن میباشد .درصورت وجودرشته قرمزکم رنگ یا مایل به قهوه ای مقدارآن نرمال میباشد.
* مواد کتونی :
مواد کتونی را بوسیله نوار مخصوص ادرار اندازه گیری کرد .
نتیجه منفی  :  تغیر رنک حاصل  نمی شود . نتیجه مثبت  :  بنفش براساس شدت رنگ  Trace ، + ، ++ ، +++ 7)
*كنترل پروتئين در ادرار:
ارزیابی پروتئین ادرار ،پارامتری مهمی در بررسی  عملکرد کلیه است . پروتئین به طور طبیعی د رادرار وجود ندارد. زیرا  فضای موجود در غشا گلومرولی برای عبور پروتئین خیلی کوچک است . اگر غشا گلومرولی صدمه بیند این فضاها بزرگتر می شوند  و پروتئین  وارد منابع فیلتره و سپس وارد ادرار می شود . وجود پروتئین در ادرار عمدتا دلیل بر بیماری کلیوی است .زیرا  پروتئین  به طور طبیعی  توسط کلیه ها با زجذب شده و نباید در ادرار  دیده می شود . البته دفع پروتئین می تواند فیزیولوژیک بوده در اثر  وزن سنگین یا مجاورت  در سرما  دیده شود . در حضور پروتئین  ، نوار ادرار  به رنگ سبزو در عدم حضور آن به رنگ زرد می باشد. نوار ادرار تنها حضور Alb را گزارش می کند .
منفی کاذب: مقادیر بالای غلظت های نمک سدیم و پتاسیم
مثبت کاذب: ادرار قلیایی ، آلودگی باکترییایی
روش انجام :
 کل ادرار پس از سانتریفوژ کردن داخل لوله تمیز ریخته می شود سپس 1 سی سی   اسید سولفوسالیسیلیک 3-5 درصد به همراه کمی اتانول که از قبل آماده شده را روی ادرار می ریزیم و پس از 5 دقیقه نتیجه  قرائت می شود.
پروتئین های ایجاد کننده کدورت در این روش : آلبومین – گلبولین – بنس جونز
مثبت کاذب:ازدیاد باکتری- افزايش موکوس-رادیوگرافی
منفی کاذب: PH بالاتر از 5/9
* اصول انجام آزمايش ادرار :
جهت انجام آزمايش تجزيه ادرار ابتدا نمونه ها را به ترتیب مرتب مي كنيم. سپس به تعداد نمونه لوله 100× 16 آماده مي كنيم و شماره گذاري مي كنيم سپس ليوان ادراري محتوي نمونه را به نحوي بهم مي ريزيم تا كاملاً يكنواخت شود بعد به حجم 10 cc‌از نمونه ادرار را در داخل لوله مربوطه مي ريزيم و نمونه ها را از لحاظ Color و Apperance مورد بررسي قرار مي دهيم سپس يك عدد نوار ادراري به لوله ها اضافه مي كنيم حداكثر زمان خواندن واكنش هاي نواري يك دقيقه مي باشد. براساس تغيير رنگ هر يك از معرف هاي نوار ادرار و مقايسه آن با راهنماي موجود در ظرف مخصوص نوار ادرار شدت تغييرات را به صورت كيفي از منفي تا 4 پلاس گزارش مي كنيم سپس لوله هاي آزمايش محتوي ادرار را با دور 1500 دور بر دقيقه به مدت 10دقيقه سانتريفوژ مي كنيم بعد لوله ها را از داخل سانتريفوژ در آورده سپس تمامي ادرار موجود در لوله سانتريفوژ شده را خالي مي كنيم بطوري كه در ته لوله رسوب و مقدار حجم 1cc ادرار باقي بماند رسوب ادرار باقي مانده را خوب به هم مي زنيم بعد به اندازه يك قطره معادل 50 لاندا نمونه ادرار از رسوب يكنواخت شده برداشت كرده و روي يك لام تميز مي ريزيم و يك عدد لام 18 × 18 روي آن قرار مي دهيم و پس از گذشت 20-15 ثانيه كه حركت ادرار بين لام و لامل متوقف شد نمونه را زير ميكروسكوپ با عدسي 40 و در مواردي با عدسي 10 سلولها و ذرات موجود در ادراري را بررسي مي كنيم.
نكته : كليه سلولها ، ذرات و كريستال ها با عدسي 40 و تمامي انواع سيلندرها با عدسي 10 و با شمارش ميانگين 10 ميدان گزارش مي شود.
اجزاء داخل رسوب : 1-گلبول قرمز  2 – گلبول سفید  3- مخمرها  4- تریکوموناس 5 – اسپرماتوزوئید  6- سلولهای اپیتلیال
7-باکتری سیلندرها شامل:  1– هیالین 2- گرانولار 3- نیمه گرانولار 4- سیلندرهای کاذب 5- گلبول قرمز 6- گلبول سفید 7- اپیتلیال
8- چربی  کریستالهاشامل: 1 – اگزالات کلسیم2- اسید اوریک 3- تریپل فسفات 4- اورات آمورف 5- کریستالهای کمیاب سیستین 6– کلسترول7 – بیلی روبین
*آزمايشات بيوشيميايي ادرار :
1-گلوکز:گلوکز در حالت طبیعی در ادرار دیده نمی شود و وجود آن در ادرار را می توان  ازطریق نوار ادراری مشخص نمود .وجود گلوکز در ادرار همیشه نشان دهنده بیماری است .این امر ممکن است فیزیولوژیک باشد مثل حاملگی  یا بلافاصله بعد ازخوردن یک وعده غذای پر کربوهیدرات  یا مصرف آمپول وریدی  حاوی دکستروز. گلوکز در ادرار مشخصه اصلی است دیابت است و زمانی در ادرار گلوکز ظاهر می شود که قند خون بالاتر از 180 mg/dl  باشد.روش شناسایی شیمیایی گلوکز در ادرار آزمایش بندیکت است .
موارد مثبت کاذب :وجود هوا در  اکسید کننده قوی یا شوینده (وایتکس) در محیط و داروهایی مثل اسید استیل سالیسلیک، استپرپتوماسین و سولفونامیدها  
موارد منفی کاذب: مواد احیا کننده مثل اسید آسکوربیک – مقادیر بالای کتون – خوردن آسپرین – تتراسیکلین بیلی روبین در صورت  تکان دادن یک نمونه طبیعی ادرار کفی تشکیل خواهد شد که پس از مدتی از بین می رود .بیلی روبین می تواند خصوصیات کف ادرار را تغییر دهد. در تکان دادن نمونه مشکوک کفی زرد رنگ  بوجود می آید که حاصل از وجود پیگمان  بیلی روبین است .
مثبت کاذب: مصرف داروهای فئوتینازین – کلوپرومازین
منفی کاذب: نگهداری غیر صحیح نمونه ،چون بیلی وردین  در مقابل  نور اکسیده شده و تبدیل به بیلی روبین می شود . افزایش غلظت اسید اسکوریک – افزایش  نیتریت
دستورالعمل شناسایی شیمیایی بیلی روبین در ادرار:
روش دیگری برای تشخیص بیلی روبین ادرار وجود دارد ،به این صورت که به 4ccادرار 4 قطره لوگول غلیظ اضافه می کنیم . در صورت بوجود آمدن رنگ سبز علامت  مثبت در غیر این صورت منفی می باشد. اوروبیلی نوژن مانند بیلی روبین یک رنگدانه صفراوی است .به طور طبیعی روزانه حدود 0/2-1 mg از ادرار دفع می شود اوروبیلی نوژن یک از محصولات تجزیه RBC بوده که توسط  باکتریها در روده تشکیل می شود .بیشترین میزان دفع آن ادرار ساعت 4-2  بعداز ظهر می باشد .
در زردی ناشی از آنمی همولیتیک این پارامتر به طور مداوم مثبت است و منفی بودن آن دلیل انسداد مجاری صفراوی بوده که با دفع مدفوع روشن همراه است .نتیجه منفی این تست فاقد اهمیت می باشد .اوروبیلی نوژن درادرار اسیدی ناپایدار بوده و در مقابل نور فعالیت آن از بین می رود.اساس واکنش نوار ادرار برای اوروبیلی نوژن واکنش ارلیخ است به صورت رنگ قرمز آزو گزارش می شود .
روش آزمایش :
5/0  سی سی از معرف مذکور را به 5  سی سی ادرار اضافه کنید . ایجاد رنگ قرمز دال بر وجود اوروبیلی نوژن است.
آزمایش مواد احیا کننده ادرار:
روش انجام طبق بروشور کیت آزمایش آنالیز سنگ :
روش انجام طبق بروشور کیت
دستورالعمل کشت ادرار :
الف ) مواد وتجهیزات لازم ظروف جمع اوری وکشت ادرارمحیط کشت ادرارلوپ استانداردشعله اتوکلاو ب) شرایط آزمایش :در دستورالعمل جمع آوری ادرار تمیز جهت کشت ادرار درج شده است. ج) شرح انجام آزمایش: ابتدا ظرف ادرار را به هم زده ( به آرامي ) و درب آن را باز كنيد. سپس به مقدار يك لوپ استاندارد از نمونه ادرار برداشت كنيد. نحوه برداشت نمونه بايستي به صورت عمودي انجام شود. نمونه برداشت شده را بر روي پليت محتوي محيط BA و EMB كشت دهيد.
نحوه کشت دادن :بايستي ابتدا در قسمت A نمونه را كشت داد و سپس لوپ را استريل نموده از قسمت A به صورت زيگزاگي به قسمت B‌بكشيد و دوباره لوپ را استريل كرده و از قسمت B به قسمت C بكشيد.       ابتدا پليت را 4 قسمت ميكنيم سپس در يك قسمت از پليت و در ناحيه A يك لوپ از ادرار برداشته شده را به صورت متراكم كشت ميدهيم سپس از ناحيه A يك خط لوپ از ادرار پاساژ داده شده را در قسمت هاي باقيمانده پليت بصورت زيگزاگ و با فاصله بسيار كم تا انتها كشت ميدهيم تا كلني ها ي پيور و تك بدست آيد.     در اين روش پليت بايستي نصف شود و براي هر بيمار از نصف پليت استفاده شود.نمونه ها پس از كشت دادن بايستي به مدت 24 ساعت در حرارت c º 37 قرار گيرد.جهت تعیین تعداد کلنی در هر میلی لیتر ادرار باید تعداد کلنی بدست امده از کشت روی پلیت را در عکس ضریب رقت لوپ،ضرب کرد. بطور مثال اگر ضریب رقت لوپ مجهول 1/100 وتعداد کلنی های روی پلیت 500  عدد باشد. باید 500 را در 100 ضرب ونتیجه را بصورت       cfu/ml 000/50   گزارش نمود. در اين روش براي تشخيص باكتري و آنتي بيوگرام بايستي از كلني هاي تك و غالب استفاده كرد و مراحل تشخيص را كامل نمود.اگر كلني Mix‌بود و WBC در ادرار زياد بود به بيمار توصيه شود تا دوباره نمونه گيري كرده و آزمايش تكرار شود. همچنين اگر باكتري خالص و زياد باشد ولي WBC‌نداشته باشيم بايد كشت مجددا تكرار شود تا آلودگي مدفوعي از باكتريوري بدون پيوري تميز داده شود.


دستورالعمل اجرايي استاندارد شمارش گلبول­های قرمز دیس مورفیک نمونه ادرار
  هدف:  تشخیص شمارش و گرفتن درصد گلبول­های RBC Dismorphic در نمونه ادرار
 موارد کاربرد:  این SOP در بخش آنالیز ادرار جهت تشخیص و شمارش RBC Dismorphic کاربرد دارد از آنجایی که RBCها نمی­توانند به پالیده یک نفرون سالم وارد شوند، لذا در رسوب نمونه­ های ادرار فردی به طور مداوم گلبول­های قرمز بیابیم، این یافته غیر طبیعی است تعداد زیاد RBCها اغلب با گلومرولونفریت همراه است ولی در شرایط دیگری نظیر عفونت­های حاد، واکنش­های سمی و ایمنی شناختی بدخیمی­ ها و اختلالات گردش خونی که سلامت مویرگ­های کلیوی را مختل می­کنند نیز دیده می­شوند مشاهده میکروسکوپی برای تشخیص رنگ کلیه ضروری است در نمونه ادرار بانوان باید احتمال آلودگی با ترشحات قاعدگی را در نظر داشته باشیم. مطالعات اخیر روی ریجنت شناسی گلبول­های قرمز ادرار نشان داده که از این راه می­توان به تعیین محل خون ریزی کلیوی کمک نمود گلبول­های قرمزی که از نظر اندازه متغیر بوده، زاویه سلولی دارند یا قطعه قطعه شده ­اند یا دارای برجستگی­ هایی هستند به گلبول­های بد شکل یا Dysmorphic معرف هستند.
صلاحیت و شایستگی کاربر:  با توجه به انجام این تست در این بخش باید تمام موارد رعایت گردد.
نمونه:  نمونه ادرار که به صورت راندوم یا زمانبندی شده جمع آوری شده می­گردد. حتما باید نمونه ادرار تازه باشد.
 تجهیزات، مواد، لوازم و آماده ­سازی­های مورد نیاز قبل از انجام کار:  ظرف دهان گشاد و دردار جهت جمع آوری نمونه ادرار، لوله آزمایش، رک لوله، سانتریفوژ، نوار ادرار، لام، لامل، میکروسکوپ  نکات ایمنی:  دستکش – ماسک – روپوش
مراحل اجرایی کار:  طبق SOP آنالیز ادرار عمل می­نمائیم با این تفاوت که پس از دیدن لام و گزارش تعداد RBCها به شکل RBCها و نرمال یا ابنرمال بودن آنها توجه می­شود از تعداد کل RBCهای شمرده شده تعداد RBC آبنرمال یا Dismorphic را شمرده و جدا می­نویسیم سپس به صورت تناسب درصدی از این RBCهای Dismorphic را پیدا کرده و در کامپیوتر در قسمت مربوطه به RBC Dismorphic به صورت روبرو درج می­نمائیم:RBC:……%Abnormal
نکته: قابل ذکر است که تشخیص RBC دیسمورفیک تنها زمانی ارزش دارد که نمونه ادرار تازه باشد زیرا در صورت ماندن بیش از حد نمونه RBCها شروع به تغییر شکل دادن نموده و لیز شده و یا به صورت Dismorphic دیده می­شوند. اگر نمونه درخواست شمارش Dismorphic داشت ولی بیش از 3 عدد RBC دیده نشد به صورت زیر گزارش می­شود: RBC: Not Detect Able
محدودیت ها و عوامل مداخله گر در آزمایش:
در صورتی که نمونه کهنه باشد و زمان زیادی از نمونه گیری گذشته باشد RBCها تغییر شکل داده و شروع به لیز شدن و Dismorohic شدن می­نمایند و در نتیجه تعداد گزارش شده Dismorphic RBC به صورت کاذب بالا می­رود. تفسیر ( علل تکرار، چگونگی و نحوه گزارش آن):  برخی عقیده دارند که حضور گلبول­های قرمز بد شکل یا Dismorphic در ادرار تازه نمونه گیری شده، به معنای خونریزی گلومرولی است و جهت تشخیص محل خونریزی با منشاء گلومرولی و کلیوی کاربرد دارد و مقادیر بیش از %20 گلبول دیس مورفیک پاتولوژیک محسوب می­گردد.
دستورالعمل اجرایی استاندارد اندازه گیری گلوکز در ادرار  
هدف: تشخیص تست کیفی وجود گلوکز در ادرار با دقت حداقل %90 و صحت با حداکثر خطای %15
 نوار ادرار:  این روش بر مبنای یک شیوه اختصاصی است گلوکز موجود در ادرار تحت تاثیرگلوکز اکسیداز به اسیدگلوکرونیک و پراکسیدازهیدروژن تبدیل میگردد. پراکسیدهیدروژن حاصله تحت تاثیرپراکسیداز اکسیژن تولید میکنددر مرحله بعد اکسیژن تولید شده کروموژن موجود در گلوکویاب را اکسید نمده و تولید رنگ مینماید.شدت رنگ حاصله بامیزان گلوکز موجود در نمونه متناسب است. یک واکنش دوگانه انزیمی است.این روش برای گلوکز اختصاصی است.اسید اسکوربیک باعث نتایج منفی کاذب میشود.
 موارد کاربرد: گلوکز در فیلتره گلومرولی وجود دارد اما بوسیله لوله­ های پروکسیمال بازجذب می­شود با این در صورتی که مقدار گلوکز خون بالاتر از توان بازجذب توبولی باشد، گلوکز وارد ادرار می­شود قند در ادرار (گلوکوز وری یا گلیکوزوری) حتماً به معنی غیر عادی بودن نیست این ماده پس از غذای سنگین یا فشارهای روحی نیز در ادرار یافت می­شود. این ماده در دیابت نوع دوم وارد ادرار می­شود از علل دیگر گلیکوروزی می­توان در گلیکوزوری همراه با هیپوگلسیمی در اختلالات آندوکرین متعددی مشاهده می­شود این موارد شامل اختلالات هیپوفیز و آدرنال مانند اکدومگالی، سندرم کوشینگ، هیپرتیروئیدسیم و فئوکروموسیتوم می­باشند بیماری پانکراس همراه با فقدان سلول­های جزیره­ای فعال نیز با گلیکوزوی در ارتباط است که به عنوان نمونه می­توان از کارسنیوم، پانکرالیت و فیبروزسیتیک نام برد.
نمونه:  از نمونه های ادرار تازه در هرزمان میتوان استفاده نمود بهتراست نمونه مورد ازمایش اولین ادرار صبحگاهی باشد.
تذکر: نمونه ادرار در ظرف تمیز و غیرالوده جمع اوری شود.انجام ازمایش روی نمونه کهنه(بیش از 4 ساعت مانده)توصیه نمی گردد.
تجهیزات، مواد، لوازم و آماده­ سازی­های مورد نیاز قبل از انجام کار: ظرف دهان گشاد و دردار تمیز، نوار ادرار، نوار گلوکویاب، لوله آزمایش، رک لوله.
روش انجام: نوار را از قوطی خارج نموده و درب ان را محکم ببندید انتهای نوار را بمدت چند ثانیه  در ادرار فرو برده و اضافی ادرار را با کناره ظرف حاوی نمونه پاک نمایید.پس از یک دقیقه رنگ حاصله را با جدول رنگی روی قوطی مقایسه نمایید.
تذکر2: از قرائت رنگ حاشیه نوار و همچنین جواب های بیش از زمان یک دقیقه خودداری کنید.
کنترل کیفیت قبل از انجام کار و حین کار: با توجه به سابقه بیمار، آزمایشات مرتبط (FBS)
محدودیت ها و عوامل مداخله گر در آزمایش: مواد ضد عفونی کننده نتایج مثبت کاذب  و موادی از قبیل اسیداسکوربیک و مواد کتونی(در غلظت بالا)نتایج منفی کاذب ایجاد میکنند. عدم توانایی فرد در خوردن تمامی غذا  و زیاد گرسنه ماندن می تواند قند خون را کاهش دهد و یا استرس سطح قند خون را بالا می برد حساسیت ازمایش: نوار گلوکویاب (1000-30)میلی گرم درصد به خوبی تشخیص میدهد.
تذکر3: پس از هربار استفاده درب قوطی را محکم ببندید و دمای پایین تر از 30 درجه و در خارج یخچال نگهداری نمایید.
تفسیر ( علل تکرار، چگونگی و نحوه گزارش آن):  در حاملگی میزان فیلتراسیون گلومرولی افزایش می­یابد و تمام گلوکز فیلتر شده ممکن است باجذب شود در این وضعیت گلیکوزوری با وجود سطح نسبتاً کم قند خون ظاهر می­شود گلیکوزوی مداوم یا بیشتر از مقادیر “جزیی” را باید پیگیری کرد تحمل گلوکز در فرد مسن ممکن است کاهش پیدا کند به خصوص زمانی کع بیماران کربوهیدرات کمی دریافت کنند اما این حالت لزوماً همراه با گلیکوزوری نیست.
دستورالعمل اجرايي استاندارد اندازه گیری پروتئین ادرار
هدف:  تشخیص و اندازه گیری میزان پروتئین در نمونه ادرار با دقت حداقل %90 و صحت با حداکثر خطای %15 
 موارد کاربرد: بطور طبیعی روزانه حداکثر 150 میلی گرم پروتئین در ادرار دفع میشود که نسبت به حجم ادرار پروتئین ان در حدود 2 تا 100 میلی گرم تغییر میکند. کشف مقادیر غیرطبیعی پروتئین در ادرار نشانگر مهمی برای بیماری کلیوی محسوب میشود زیرا حداکثر میزان بازجذب پروتئین بسیارپایین استو فیلتراسیون مقادیر زیاد پروتئین به سرعت مکانیزم بازجذب را اشباع مینماید.روش نوار ادراری نسبت به البومین حساس است.روش های رسوب اسید تمام پروتئین ها از جمله البومین و گلوبولین را تشخیص میدهد.باید در نظر داشت یک نمونه راندم خیلی رقیق ممکن است بطورکاذب پروتئین پایینی را نشان دهد.از انجا که یک نتیجه مثبت برای پروتئین مهم است میبایست انرا با یک روش ثانویه و روی نمونه تکراری تایید نمود.با توجه به تاریخچه و معاینات بالینی در منار تستهای تاییدی برای افزایش دفع پروتئین باید ارزیابی عملکرد کلیه ازمایش رسوب ادراری و کشت ادرار را در نظرگرفت. آزمون­های شیمیایی که به طور روزمره بر روی ادرار انجام می­شود تعیین پروتئین شاخص­ترین آزمایش برای بیماری­های کلیوی است اغلب مراحل اولیه بیماری کلیوی با پروتئين اوری همراه است که باعث می­شود آزمون پروتئین ادرار بخش مهمی از هر آزمایش فیزیکی باشد آلبومین به علت وزن ملکولی پائینی که دارد پروتئین عمده سرمی است که در ادرار یافت می­شود به هر حال اگر چه آلبومین از غلظت­ های بالا در سرم وجود دارد ولی مقدار طبیعی آلبومین در ادرار پائین است زیرا در واقع تمام آلبومین که به گلومرول می­رسد پالایش نمی­شود و بیشتر آلبومین پالایش شده به وسیله توبول­ها باز جذب می­شود آسیب غشاء گلومرولی و اختلال در باز جذب توبولی و پالایش پروتئین و افزایش سطح سرمی پروتئین با وزن ملکولی پائین اصلی ترین علل پاتولوژیکی پروتئینوری هستند.
صلاحیت و شایستگی کاربر:  این تست توسط بخش آنالیز ادرار صورت گرفته و باید تمام موارد را رعایت کند .
 نمونه: نمونه ادرار می­تواند صبحگاهی یا به صورت تصادفی یا Random نمونه گیری شده باشد. این نمونه در ظرف دردار دهان گشاد و تمیز باید جمع آوری گردد.
 تجهیزات، مواد، لوازم و آماده ­سازی­های مورد نیاز قبل از انجام کار:  ظرف دهان گشاد دردار جهت جمع آوری ادرار، لوله آزمایش تمیز و شفاف، راک لوله، سانتریفوژ، پیپور حاوی اسید سولفوسالسیلیک %7
 نکات ایمنی:  دستکش – ماسک – روپوش
مستندات (سوابق مورد نیاز جهت ردیابی، نگهداري و شناسایی عملکرد):
فرم درخواست کالا از انبار، ورک لیست­ های مربوط به آنالیز ادرار، SOP آنالیز ادرار، کامپیوتر
کنترل کیفیت قبل از انجام کار و حین کار:  استفاده از سرم یا آلبومین گاوی در ادرار . کنترل با اندازه گیری ادرار 24 ساعته، سابقه بیمار و آزمایشات میکروسکوپی و آزمایشات مرتبط (Bun , Cr)  مراحل اجرایی کار: این روش شناسایی پروتئین برمبنای تشکیل رسوب استوار است. نمونه ها باید سانتریفوژ شده و مایع روئی استفاده شود.به 3 میلی لیتر از ادرار روئی موجود در یک لوله ازمایش تمیز  حجمی معادل از اسبد سولفوسالیسیلیک 7 درصد اضافه کنید.دقیقا ده دقیقه صبر کنید با استفاده از نور معمولی اتاق (نه در برابر لامپ)میزان کدورت و یا رسوب را مشاهده کرده و درجه انرا بر اساس شرح زیر بیان کنید: منفی: عدم کدورتTrace: جزئی کدورت قابل تشخیص1+: کدورت مشخص اما بدون گرانولاسیون مجزا2+:کدورت همراه گرانولاسیون و فلوکولاسیون3+:توده پروتئین رسوب کرده یا رسوب جامد محدودیت ها و عوامل مداخله گر در آزمایش:  حساسیت نوار به آلبومین بیشتر از گلوبولین و پروتئین بنس جونز است مقادیر بالای نمک نتایج را کاهش می­دهد استثنائاً در ادرار قلیایی یا به شدت بافری شده ممکن است در غیاب پروتئینوری نتایج مثبت ایجاد کند که کاذب می­باشد یا ترکیبات چهار ظرفیتی آمونیوم کلرهگزین دیده می­شود محدوده نرمال برای پروتئین منفی می­باشد نمونه رندوم خیلی رقیق می­تواند به صورت کاذب منفی نشان دهد.
تفسیر( علل تکرار، چگونگی و نحوه گزارش آن):  کشف مقادیر طبیعی در ادرار نشانگر مهمی برای بیماری کلیوی است از آنجا که یک نتیجه مثبت برای پروتئین مهم است می­ بایست آن را با یک روش ثانویه و روی نمونه­ های تکراری تائید نمود با توجه به تاریخچه و معاینات بالینی بیمار در کنار تست­ های تائیدی برای افزایش دفع پروتئین باید ارزیابی عملکرد کلیه رسوب ادراری و کشت را نیز در نظر گرفت.            
دستورالعمل اجرايي استاندارد انجام سیستین
 هدف : آشنایی با نکات تئوری و عملی انجام تست. موارد کاربرد: کریستالهای سیستین در ادرار ی با PH  اسیدی مشاهده میشوند و بصورت صفحاتی نازک بی رنگ و شش گوشه دیده میشوند.این کریستال مهمترین کریستال غیرطبیعی دارای منشا فیزیولوژیک هستند.که بندرت یکی از اجزا ادرار است.کرسیتال سیستین در ادرار بیمارانی که مبتلا به نوعی ناهنجاری متابولیسمی ارثی خانوادگی که انتقال کلیوی اسیدهای امینه مختلف را مختل میکند دیده میشود.بیماران مبتلا به سیستینوری مستعد تشکیل سنگ سیستین هستند و ممکن است سبب اسیب کلیه شوند. تایید سیستین ممکن است توسط واکنش سیانید-نیتروپروسایدانجام گیرد.
در این واکنش سیانید سدیم به سیستین احیا میشود.گروه سولفهیدریل حاصل یا نیتروبروسید واکنش میکند و رنگ ارغوانی قرمز ایجاد میشود.
صلاحیت و شایستگی کاربر:  از آنجائی که این تست توسط پرسنل بخش آنالیز ادرار انجام می شود باید موارد مربوطه رعایت شود .
 نکات ایمنی:  استفاده از دستکش – روپوش
معرف ها: هیدروکسید امونیوم10% : 17 میلی لیتر هیدروکسید امونیوم غلیظ را توسط اب مقطر تا 100 میلی لیتر رقیق سازید سیانید سدیم 5% :  5 گرم سیانید سدیم را در اب مقطر حل کنید و ان را تا 100 میلی لیتر رقیق کنید. 200 میکرولیتر هیدروکسید امونیوم 28%(رقیق 1 به 2 هیدروکسید امونیوم بعنوان نگهدارنده) به ان بیافزایید. نیتروپروسید سدیم 5% : 0.5 گرم از کریستالهای بخوبی کوبیده شده نیتروپروسید سدیم را در اب مقطر دیونیزه حل کنید و تا 10 میلی لیتر رقیق سازید ان را بمدت یک هفته در دمای 8-2 درجه نگهداری کنید.
 مراحل اجرایی کار: سه تا چهار قطره از ته نشین ادرار را دریک لوله ازمایش کوچک بریزید.یک قطره از هیدروکسید امونیوم 10% را اضافه کنید.یک قطره از سیانید سدیم 5% را اضافه کنید و 5 دقیقه صبر کنید.دو تا سه قطره نیتروپروساید5% را اضافه کنید.بلافاصله نتایج را بخوانید. جواب های مثبت:رنگ قرمز چغندری(قرمز-ارغوانی) رنگ براثر ماندن ممکن است بصورت نارنجی-قرمز تغییر یابد.               Cirate excretion urine
هدف: شناسايي افراد در معرض خطر ايجاد سنگ كليه و مبتلايان به اسيدوز كليوي  
موارد کاربرد: اسید سیتریک یک واسطه مهم در متابولیسم است .در انسان متابولسم و دفع این ماده در کلیه ها صورت می گیرد و حضور این ماده در کلیه ها صورت می گیرد و حضور آن در ادرار باعث جلوگیری از تشکیل کریستال های نمک کلسیم می گردد .هیپوسیتراتمیا در بیماران Calcium nephrolithasis مشاهده شده است .سیترات هم از طریق مکانیسم کنترل سطحی به منظور ممانعت از تشکیل و تجمع کریستال ها و هم از طریق تشکیل کمپلکس محلول پایدار با کلسیم عمل می کند .لذا تشخیص کلینیکی سیترات ابزار مهمی در تشخیص میزان اشباع ادرار از اگزالات کلسیم و فسفات می باشد .
اصول آزمایش: اثر آنزیم سیترات لیاز بر سیترات یک a-کتو اسید (یا دوa-کتواسید در صورت وجود اگزالواستات دکربوکسیلاز در محیط)مینماید که این a-کتو اسید ها سریعا با فنیل هیدرازین در PH تقریبا اسیدی واکنش داده و فنیل هیدرازین تولید می کند .ترکیب ایجاد شده دارای جذب در طول موج 330nm می باشد که میزان آن متناسب با غلظت سیترات است.
  هشدار و موارد ایمنی: برای هر سری از آزمایش یک منحنی استاندارد جدید رسم کنید عملیات رقیق سازی ،سمپل کردن و مخلوط کردن وانکوبه باید در دمای آزمایشگاهی صورت بپذیرد ،معرف های استفاده نشده باید فورا پس از استفاده در یخچال گذاشته شود و یا در مکانی خنک نگهداری شود معرف ها با Lot های مختلف نباید با هم مخلوط شوند .
   صلاحیت و شایستگی کاربر: کارشناس علوم ازمایشگاهی دارای  کار در بخش بیوشیمی یا هرمون دارای مهارت در کار با سمپلر، تفسیرنتایج مثبت و منفی، رقیق سازی آموزش در موارد ایمنی، مستند سازی، SOP دستگاه فتومتر، SOP انکوباتور  
عوامل مداخله گر در آزمایش: در آماده سازی نمونه باید به نکات زیر توجه کرد: نمونه قبل از انجام آزمايش بايستي به درجه حرارت اتاق رسيده و كاملاً مخلوط شده باشد مستندات ( سوابق مورد نياز جهت رديابي ، نگه داري و شناسايي عملكرد )
    نکات ایمنی:استفاده از دستکش در حین انجام کار ریختن سرسمپلرهای مورد استفاده در محلول حاوی دترجنت دستورالعمل نگهداری نمونه­ و بایگانی آنها پوشش مناسب دستورالعمل کلی ایمنی و بهداشت کاری   مستندات ( سوابق مورد نیاز جهت ردیابی، نگهداري و شناسایی عملکرد):  فرم Log Book فرم درخواست کالا دفتر کار فرم کنترل دمای انکوباتور فرم کنترل دمای محیط فرم کالیبراسیون سمپلرها پرینت دستگاه الایزا (نتیجه­ی آزمایشات)
  کنترل کیفیت قبل از انجام کار و حین کار: کنترل کیفی آب مقطر مورد استفاده (آب دیونیزه) قرار دادن یک سرم مثبت در ران کاری و برخورد با آن همانند سایر نمونه­ ها کنترل کالیبراسیون سمپلرهای مورد استفاده    
نمونه لازم : 10ml از ادرار 24h بيمار كه در ظرف حاوي 10ml اسيد كلريدريك غليظ جمع اوري مي شود و به ويال هاي پلاستيكي تميز با درپوش هاي غير فلزي منتقل مي شود و در كنار كيسه يخ ارسال مي شود PH ادرار قبلاً بايد در محدوده  2-5/1 تنظيم گردد طي جمع اوري از مصرف ويتامين c خودداري گردد .  
توجه : هر نوع دارويي كه باعث اسيدي و يا آلكالمي مي گردد مي تواند در ترشحات سيترات ادرار تغيير به وجود بياورد لذا يك روز قبل بايد از مصرف آنها خودداري نمود .
  محدوده رفرانس:                    mmol/24 h                    Normale  : 250-850        

محدودیت ها و عوامل مداخله گر در آزمایش: خطا در آماده سازی نمونه­های رقیق شده و محلول شستشو رعایت نکردن شرایط دمایی و نوری در هر مرحله استفاده از سرسمپلر آلوده ایجاد وقفه در بین مراحل محتویات استفاده شده­ی کیت از یک سری کیت نباشد. PH آب مقطر در محدوده­ی مورد نظر نباشد (آب دیونیزه) اختلالات دستگاه                                          
دستورالعمل سنجش اگزالات در ادرار هدف: اندازه گیری اگزالات ادرار در بیماران مبتلا به سنگ های کلیوی و بیمارانی که تحت شرایط مستعد افزایش دفع اگزالات هستند (سندروم های اولیه و ثانویه هیپراگزالوریک )حائز اهمیت کلینینکی می باشند.
اصول آزمایش: بیشتر متد های معمولی برای اندازه گیری اگزالات ادرار شامل جداسازی آن از مواد تداخلگر موجود در ادرار از طریق رسوب گیری و استخراج با کروماتوگرافی و اندازه گیری اگزالیک اسید به روش هایی چون تیتراسیون حجمی،کالریمتریو اندازه گیری اگزالیک اسید به روش هایی چون تیتراسیون حجمی،کالریمتری،اسپکتروسکپی جذب اتمی ،فلوریمتری و کروماتوگرافی مایع می باشد که علاوه بر طولانی بودن مراحل آن هر یک به نوبه خود دارای عیوبی بوده و از طرفی میزان بازیابی متد پایین است .در این روش از روش آنزیمی استفاده شده که در آن اگزالات ادرار توسط آنزیم اگزالات اکسیداز به دی اکسید کربن و پر اکسید هیدروژن تیدیل می شود .پر اکسید هیدروژن ایجاد شده سپس در حضور آنزیم پراکیداز با اکسیداسیون کروموژن مناسب ایجاد کمپلکس رنگی نموده که به روش اسپکتوفوتومتری اندازه گیری می گردد و شدت رنگ آن متناسب با غلظت اگزالات خواهد بود.
هشدار و موارد ایمنی: برای هر سری از آزمایش یک منحنی استانداد جدید رسم کنید عملیات رقیق سازی ،سمپل کردن و مخلوط کردن وانکوبه باید در دمای آزمایشگاهی صورت بپذیرد ،معرف های استفاده نشده باید فورا پس از استفاده در یخچال گذاشته شود و یا در مکانی خنک نگهداری شود معرف ها با Lot های مختلف نباید با هم مخلوط شوند محاسبه :
استفاده از رابطه زیر غلظت اگزالات ادرار 24 ساعته را بدست آورید غلظت ادرار (mmol/24 h )=غلظت اگزالات محاسبه شده از طریق منحنیX 2 Xحجم ادرار 24 ساعته بر حسب لیتر X 9        

صلاحیت و شایستگی کاربر: کارشناس علوم ازمایشگاهی دارای  سابقه­ ی کار در بخش بیوشیمی یا هرمون دارای مهارت در کار با سمپلر، تفسیرنتایج مثبت و منفی، رقیق سازی آموزش در موارد ایمنی، مستند سازی، SOP دستگاه فتومتر، SOP انکوباتور  
نقش تشخيصي : در بررسي درمان سنگ هاي كليوي و افراد در معرض خطر تشكيل سنگ كليه اگزالاتي  

عوامل مداخله گر در آزمایش: در آماده سازی نمونه باید به نکات زیر توجه کرد: نمونه قبل از انجام آزمايش بايستي به درجه حرارت اتاق رسيده و كاملاً مخلوط شده باشد .
نتایج آزمایش و اهمیت بالینی: نکات ایمنی:استفاده از دستکش در حین انجام کار ریختن سرسمپلرهای مورد استفاده در محلول حاوی دترجنت دستورالعمل نگهداری نمونه­ و بایگانی آنها پوشش مناسب دستورالعمل کلی ایمنی و بهداشت کاری
مستندات ( سوابق مورد نیاز جهت ردیابی، نگهداري و شناسایی عملکرد):  فرم Log Book فرم درخواست کالا دفتر کار فرم کنترل دمای انکوباتور فرم کنترل دمای محیط فرم کالیبراسیون سمپلرها فرم کالیبراسیون فتومتر
نمونه لازم : 10ml از ادرار 24h بيمار كه در ظرف حاوي 10ml اسيد كلريدريك غليظ جمع اوري مي شود و به ويال هاي پلاستيكي تميز با درپوش هاي غير فلزي منتقل مي شود و در كنار كيسه يخ ارسال مي شود PH ادرار قبلاً بايد در محدوده  2-5/1 تنظيم گردد طي جمع اوري از مصرف ويتامين c خودداري گردد
محدوده رفرانس :                        Mmol/24 h                 Male : 20-60 Female:20-58           
Stone Analysis – semiquantitative
هدف: آشناییی با نکات تئوری و عملی آزمایش آنالیز سنگ
روش شيميايي اقدامات وابسته:   آشنایی با اصول ایمنی آشنایی با روش انجام تست و خطاهای تکنیکی گذراندن یک دوره­ی آموزشی برای اشنایی با روش انجام
موارد کاربرد: این روش جهت انجام تست در بخش آزمایشگاه استفاده می­شود.  
اصول آزمایش: رنگ سنجی (کیفی)
  نکات ایمنی: استفاده از دستکش در حین انجام کار ریختن سرسمپلرهای استفاده شده در محلول حاوی دترجنت دستورالعمل نگهداری نمونه­ های و بایگانی آنها پوشش مناسب دستورالعمل کلی ایمنی و بهداشت کاری  


صلاحیت و شایستگی کاربر: داشتن حداقل مدرک تحصیلی کاردان آزمایشگاه آشنا بودن با این تست از نظر تئوری جزئیات مربوط به
روش کار: سنگ ها را طبق لیست، ردیف و شماره گذاری کنید نگهداری کیت در دمای 20°c-25°c کنترل حجم Reagentها پر کردن ظرف آب مقطر در اولین مرحله سنگ­ها باید به خوبی توسط آب مقطر شسته شوند تا هرگونه لخته خون یا فیبرین از سطح آنها پاک شود در برخورد با یک نمونه سنگ ابندا تعداد آنها را می شماریم و یادداشت می کنیم اگر سنگ حالت پودروهموژن در آورده و یکنواخت کنید.واژه powderدر مواردی که سنگ حاتل پودری دارد واگر تعدادش زیاد بود many استفاده می شود در مرحله بعدی رنگ و سطح آن را دقت کرده و از واژه های smooth وrough در مورد سطح سنگ استفاده می شود  سنگ­های اگزالاتی معمولاً بسیار سخت و نامنظم می­باشند در حالی که سنگ­های فسفاتی بسیار نرم می­باشند سنگ­های سیستینی دارای یک بافت فرم و مویی هستند.  
رنگ سنگ ها می تواند yellowوBrownوBlack که هر کدام می تواند lightو یاDark باشد وزن سنگ را با استفاده از ترازوی دیجیتالی که کالیبره شده است اندازه گیری کنید سنگ ها را داخل هاون تمیز قرار داده و آنقدر بکوبید  تا بطور کامل پودر گردد یک سر اسپاچول از آن را در ظرف قرمز رنگ مخصوص داخل کیت بریزید و 100 لاندا از اسید داخل کیت را روی آن ریخته و آن را در اسید حل کنید محلول به دست آمده را با استفاده از آب مقطر به حجم 50ml برسانید و برای هر تست از یک ظرف5ml استفاده کنید   در مورد ca در ظرف 5 ml 2 قطره معرف 2 و یک سر اسپاچول معرف 3 ریخته و آنقدر معرف 4 را در ظرف بریزید تا از رنگ بنفش به آبی تغییر کند در مورد ox در ظرف 5ml 2 قطره معرف 5 و 3 قطره معرف 6 و 3 قطره معرف 7 در ظرف بریزید و رنگ بدست آمده را با چارت رنگی داخل کیت مقایسه کنید در مورد pho4 در ظرف 5ml 5 قطره معرف 9 و 5 قطره معرف 10 بریزید 5 دقیقه صبر کنید و رنگ بدست آمده را با چارت رنگی داخل کیت مقایسه کنید در مورد U.A در ظرف 5 ml 3 قطره معرف 13 بریزید 5 دقیقه صبر کنید سپس 3 قطره معرف 5 را ریخته و رنگ بدست آمده را با چارت رنگی مقایسه کنید در مورد mg در ظرف 5ml ،1ml از محلول مربوطه را بریزید و به حجم 5ml  برسانید سپس 10 قطره معرف 11 و 10 قطره معرف 12 راریخته و رنگ بدست آمده را با جارت رنگی مقایسه کنید و….. در نهایت با بدست آوردن در صد ها با استفاده از خط کش موجود در کیت در صد ترکیبات زیر را بدست آورید Coax Cahpho4 Tricapho4 Mghpho4 UA UANH4  
نقش تشخیصی: املاح کلسیم ،اسید اوریک ،سیستئین و استروویت(MgNH4Po4)اجزای اصلی اکثر سنگ های کلیه را تشکیل می دهند .سنگ های اگزالات کلسیمی و فسفات کلسیمی 85-75%تمام سنگ ها را تشکیل می دهد .و ممکن است با هم مخلوط در یک سنگ وجود داشته باشد فسفات کلسیم در سنگ ها معمولا بصورت هیدروکسی آپاتیت (Ca5(PO4)OH )یا با شیوع کمتر بروشیت (CaHPO4H2O )است سنگ های کلسیمی در مرد ها شایع تر است ،سن متوسط شیوع علایم در دهه سوم است .تقریبا 60%افرادی که یک سنگ کلسیمی می سازند ،نهایتا سنگ دیگری در ظرف 10 سال ساخته خواهد شد و فاصله بین دو سنگ متوالی بهتدریج کم می شود یا ثابت باقی می ماند .میزان متوسط تشکیل سنگ جدید در بیمارانی که سابقه سنگ قبلی داشته اند ،حدود یک سنگ در هر 2 یا 3 سال است .بیماری سنگ کلسیمی اغلب خانوادگی می باشد. در ادرار بلور های کلسیم اگزالات مونوهیدرات (whewellite)معمولا به شکل بیضی های مقعر الطرفینی رشد می کند که از نظر شکل و اندازه مشابه گلبول های قرمز خون است اما ممکن است بزرگتر و دنبل مانند یاشد .در زیر نور پلاریزه ،در برابر زمینه تیره ،بلور ها در خشان به نظر    می رسد و شدت این درخشندگی بستگی به جهت گیری آنها دارد ،این خاصیت را شکست مضاعف گویند .بلور های کلسیم اگزالات دی هیدرات یا ) weddillite ( بصورت دو هرم مشترک القائده بوده و خاصیت شکست مضاعف ضعیفی دارند .بلور های آپاتیت خاصیت شکست مضاعف ندارند و بی شکل به نظر می رسند زیرا بلور های واقی بقدری کوچکند که که با میکروسکپ نوری قابل مقایسه نمی باشند .
بروشیت بلور های دراز و تخته مانند(باریک ،بلند و مستطیلی شکل )ایجاد می شود سنگ های اسید اوریکی شفاف به شعله اند و اینها وهم در آقایان شایع تر است نیمی از افراد دارای سنگ های اسید اوریکی مبتلا به نقرس بوده ،صرف نظر از وجود یا عدم وجود نقرص ساختن سنگ های اسید اوریکی معمولا خانوادگی است .در ادرار بلور های اسید اوریکی معمولا رنگ نارنجی مایل به قرمز دارند زیرا رنگدانه اورین را جذب می کنند .اسید اوریک بدون آب بلور های کوچکی را ایجاد می کند که در زیر میکروسکپ نوری بی شکل به نظر می رسد .این بلور ها به جز از نظر خاصیت شکست مضاعف غیر قابل افتراق از بلور های آپاتیت هستند .اسید اوریک دی هیدراته متمایل به تشکیل بلور های قطره اشکی و صفحات مربعی صاف دارند .هر دو حالت قوینا خاصیت شکست مضاعف دارند .سنگ ریزه های اسید اوریکی شکل غبار قرمز رنگ بنظر می رسند و سنگ ها هم گاهی قرمز یا نارنجی رنگ هستند .سنگ ها ی سیستئینی نا شایع اند و به رنگ زرد لیمویی بوده و برق می زنند ،حاجب بودن به اشعه به علت محتوی گوگرد آن است .بلور های سیستئین به صورت صفحات صاف شش ضلعی در ادرار ظاهر می شود . سنگ های استروویتی شایع و بالقوه خطرناکند .این سنگ ها عمدتا در خانم ها یه بیمارانی که نیاز به کاتتریزاسیون مزمن مثانه دارند ،دیده می شوند و بر اثر عفونت ادراری ناشی از باکتری های مولد اوره آز (معمولا سویه پروتئوس)به وجود می آید .این سنگ ها می توانند تا اندازه های بزرگ رشد کرده ،لگنچه و کالیس ها را پر کنند و نمای شاخ گوزنی ایجاد می کنند .سنگ های استروویتی ،حاجب به اشعه اند و تراکم داخلی آنها متغیر است .در ادرار بلور های استروویتی ،حاجب به اشعه اند و تراکم داخلی آنها متغیر است و در ادرار بلور های استروویتی به شکل منشور های مستطیلی هستند که گفته می شود به در تابوت شباهت دارند در بررسی سنگ­ها سه گروه از سنگ­ها از اهمیت بیشتری برخوردار می­باشند. سنگ­های ادراری که در مثانه و لگنچه تشکیل می­گردند این سنگ­ها ممکن  است ساده باشند (شامل یک ماده) مخلوط باشند (شامل دو یا چند ماده) یا دارای یک ماده خارجی به عنوان هسته­ی مرکزی باشند شایع ترین مواد تشکیل دهنده این سنگ­ها شامل اگزامات کلسیم، اسیداوریکف ادوات­ها، فسفات کلسیم و منیزیم هستند. سنگ­های فسفات آمونیوم منیزیم، کربنات کلسیم، سیتین و گرانتیت به ندرت یافت می­شوند. سنگ­های صفراوی که در کیسه­ی صفرا تشکیل می­گردند بر سه نوع می­باشند:
الف: سنگ­های کلسترولی که معمولاً روشن و صاف هستند.
ب: سنگ­های پیگیمان­های صفراوی که معمولاً کوچک، تیره و خشن هستند.
ج: سنگ­هایی که مخلوط کلسترول، پیگمان و کلسیم می­باشند.
سنگ­های بزاقی و پانکراس: این سنگ­ها نادر هستند و معمولاً حاوی کربنات کلسیم، فسفات کلسیم یا مخلوط اینها هستند. این سنگ­ها نیز مانند سنگ­های ادراری آزمایش می­شوند.  
صلاحیت و شایستگی کاربر: کارشناس علوم آزمایشگاهی دارای  سابقه­ی کار در بخش بیوشیمی دارای مهارت در کار با سمپلر، تفسیرنتایج مثبت و منفی، رقیق سازی آموزش در موارد ایمنی، مستند سازی، SOP دستگاه الایزا، SOP تست Helico Igm، SOP انکوباتور  
عوامل تداخل کننده: سنگ به اندازه کافی کوبیده نشود به خوبی در اسید حل نشود رعایت نکردن شرایط دمایی و نوری در هر مرحله استفاده از سرسمپلر آلوده ایجاد وقفه در بین مراحل محتویات استفاده شده­ی کیت از یک سری کیت نباشد. PH آب مقطر در محدوده­ی مورد نظر نباشد (آب دیونیزه) نتایج آزمایش و اهمیت بالینی
نکات ایمنی: استفاده از دستکش در حین انجام کار ریختن سرسمپلرهای استفاده شده در محلول حاوی دترجنت دستورالعمل نگهداری نمونه­های و بایگانی آنها پوشش مناسب
دستورالعمل کلی ایمنی و بهداشت کاری مستندات ( سوابق مورد نیاز جهت ردیابی، نگهداري و شناسایی عملکرد):  فرم درخواست کالا و خدمات فرم ثبت علل تکرار تست دفتر مربوطه جهت ثبت مشخصات بیمار و نتایج آزمایشات  فرم Log Book فرم درخواست کالا دفتر کار فرم کنترل دمای محیط فرم کالیبراسیون سمپلرها    
نمونه لازم: سنگ كليه دفع شده به صورت خشك تحويل گردد.
دستورالعمل اجرايي استاندارد سنجش میزان اوروبیلی نوژن  نمونه ادرار
هدف:  سنجش میزان اوروبیلی نوژن در ادرار با دقت حداقل %90 و صحت با حداکثر خطای %15    

موارد کاربرد: این روش در تشخیص زود رس بیماری­های کبدی، اختلالات همولیتیکی و تشخیص پورفینوری قابل انجام است در بیماری­های کبدی و اختلالات همولیتیکی مقدار اوروبیلی نوژن در ادرار افزایش پیدا می­کند نقص عملکرد کبد در هپاتیت و سیرو، توانایی کبد را در شکستن اوروبیلی نوژن برگشتی از روده کاهش داده و کلیه اوروبیلی نوژن اضافی را که در خون مانده پالایش می­کند اندازه گیری اوروبیلی نوژن ادرار می­تواند در کشف زود رس بیماری کبدی ارزشمند باشد گرچه یرقان بالینی مربوط به اختلالات همولیتیکی به دلیل بیلی روبین غیر کنژوگه حاصل از تخریب گلبول­های قرمز است، مقادیر به شدت افزایش یافته بیلی روبین هم در کبد کنژوگه شده و به روده وارد می­شود در نتیجه در روده تولید اوروبیلی نوژن زیاد شده و باز جذب آن در گردش را می­افزاید و کبد با کار زیادی که پیدا کرده در ترشح اوروبیلی نوژن باز جذب شده مشکل خواهد داشت بنابراین مقدار زیادی آن در ادرار دفع خواهد شد فقدان اوروبیلی نوژن نیز در ادرار و مدفوع از نظر بالینی مهم است و نمایاگر انسدادی در مجرای صفراوی است که از عبور طبیعی بیلی روبین به روده ممانعت می­کند رابطه اروبیلی نوژن و بیلی روبین ادراربه شرح زیر است:
  بیلی روبین ادرار اوروبیلی نوژن ادرار انسداد مجرای صفراوی +++ طبیعی آسیب کبدی + یا – ++ بیماری همولیتیک – +++  
روش کار: مقدار 3 سی سی ادرا بیمار را در لوله ازمایش ریخته و یک سی سی از محلول ارلیخ به نمونه اضافه میکنیم درصورتیکه رنگ نمونه ارغوانی شد نمونه از نظر اوروبیلی نوژن مثبت است .  
دستورالعمل استاندارد روش انجام  Test  Pregnancy عنوان روش انجام آزمايش Pregnancy Test
هدف: تعیین بارداری بروش بیولوژیکی
موارد کاربرد: شرايط بيمار جهت نمونه گيري صحيح يك ماه از موعد سيكل ماهانه گذشته باشد. ازمونهای بیولوژیکی از سال 1920 انجام میشده.نتیجه این ازمون چهل روز پس از اخرین قاعدگی مثبت میشود..هماتوری و پروتئینوری ادرار موجب نتایج مثبت کاذب میشود.ازمونهای بارداری با استفاده از ادرار بر حسب رقت ادرار تغییر میکند.سطح HCG در ادرار رقیق ممکن است غیر قابل اندازه گیری باشد. ازمونهای ایمنولوژیکی ارزان تر دقیق تر و سریعتر است.  
صلاحیت و شایستگی کاربر: مهارت تفسیر آزمایش آموزش در انجام کار  
 تجهیزات، مواد و لوازم مورد نياز :  شیکر آنتی ژن اسلاید مشکی چراغ مطالعه  
 نمونه: ادرار تازه  
نکات ایمنی: استفاده از دستكش در حين كار رعايت تمامي موارد و دستور العمل هاي ايمني  و بهداشت در آزمايشگاه  
شرايط نگهداري آنتي ژن : آنتي ژن را نبايد در معرض نور شديد ، حرارت زياد و يا سرمائي كه باعث يخ بستن آنها گردد قرار داد در ضمن بايد توجه داشت كه هنگام استفاده از اين فراورده ها به مواد شيميايي و يا ميكروب آلوده نگردد زيرا چنانچه در شرايط مناسب و حرارت 8-4 درجه سانتي  گراد نگهداري شوند .  

کنترل کیفیت قبل از انجام کار و حین کار: چك كردن تاريخ مصرف كيت استفاده از شاهد مثبت و منفي   اساس آزمايش : آگلوتيناسيون فعال يا مستقيم  
روش کار: مقدار یک قطره از ادرار بیمار را روی اسلاید مشکی گداشته و یک قطره از انتی ژن بر روی نمونه بریزید و بوسیله اپلیکاتور مخلوط کنید و بمدت 3 دقیقه روی شیکر قرار دهید. کنترل منفی  و مثبت در کنار نمونه انجام شود. در صورت مشاهده اگلوتیناسیون واضح نمونه مثبت تلقی میشود و در صورت عدم اگلوتیناسیون نمونه منفی گزارش میشود.
  محدودیت ها و عوامل مداخله گر در آزمایش: هماچوری و پروتئینوری ادرار موجب نتایج مثبت کاذب میشود
نحوه گزارش : نتیجه بصورت Positive & Negative   گزارش میشود .
آزمایش ائوزینوفیل ادرارنام اختصاری: EOS, urine
سایر نام ها: شمارش ائوزینوفیل ادرار، رنگ آمیزی هانسل Eosinophils, Urine/  Hansel Staning بخش انجام دهنده: آنالیز ادرار
نوع نمونه قابل اندازه گیری: ادرار
حجم نمونه مورد نیاز: یک اسلاید
دستورالعمل جمع آوری نمونه: یک نمونه ادرار راندوم جمع آوری نمایید. در صورت جمع آوری نمونه در خارج از آزمایشگاه آن را بلافاصله به آزمایشگاه ارسال نمایید.2.     10 میلی لیتر از ادرار راندوم را سانتریفیوژ نمایید.مایع رویی را دور ریخته و سدیمان آنرا  جهت وجود گلبول های سفید (WBC) مورد بررسی قرار دهید. در صورت عدم مشاهده WBC تست ائوزینوفیل قابل انجام نمی باشد. اگر WBC مشاهده گردید با استفاده از رسوب سدیمانت (Spun Sediment) اسلاید تهیه نمایید.پیش از رنگ آمیزی اسلاید نمونه باید در طی 2 ساعت پس از جمع آوری ادرار تهیه شود.به مدت 5 دقیقه با استفاده از سانتریفیوژ cytospin با دور 750 rpm سانتریفیوژ گردد.راهنمایی برای تهیه اسلاید. با استفاده از دستور زیر از سدیمانت اسلاید تهیه کنید: ü 150 میکرولیتر نمونه برای هر 1 تا 3 گلبول سفید در هر hpf ü 100 میکرولیتر نمونه برای کمتر از 50 سلول در هر hpf ü 50 میکرولیتر نمونه بیشتر از 50 سلول در هر hpf ü 25 میکرولیتر نمونه سدیمانت با  تجمع سلول (packed fields of sediment) اسلاید های cytospin رنگ شده به مدت 7 روز قابل نگهداری است.
موارد عدم پذیرش نمونه: نمونه مانده ادرار نمونه غیر راندوم نمونه ادرار آلوده شده نمونه بدون برچسب یا با بر چسب اشتباه
شرایط نگهداری:  نمونه ادرار به مدت 24 ساعت در دمای اتاق و 14 روز در دمای یخچال پایدار است. اسلاید تهیه شده رنگ امیزی شده به مدت 7 روز قابل نگهداری است.
کاربردهای بالینی: کمک به تشخیص نفریت حاد بینابینی القاء شده با دارو روش مرجع: Hansel Staining روش ارجح: Hansel
Staning سایر روشها: Gimsa Staning، Wright Staning
مقادیر مرجع: منفی: < 1% مثبت: > 4% مشکوک: 1-4%
تفسیر: ائوزینوفیل از جمله گلبول های سفید خون می باشد که در حالت نرمال نباید در ادرار ظاهر شود. ظاهر شدن ائوزینوفیل در ادرار نشاندهنده نفریت حاد بینابینی است که توسط یک واکنش آلرژیک (به طور معمول داروها) ایجاد می شود. ائوزینوفیلی بیشتر از 4 درصد به احتمال قوی نشان دهنده نفریت حاد بینابینی القائ شده با دارو می باشد. مقادیر بین 1 تا 4 در صد مشکوک تلقی می گردد.
عوامل مداخله گر : تهیه اسلاید نامناسب و درصد رنگ نامناسب می تواند منجر به عدم صحت در نتایج آزمایش گردد. ادرار بیش از حد مانده ،ادرار آلوده شده و ادرار غیر راندم منجر به نتایج  ناصحیح می گردد.

توضیحات: روش ارجع در تعیین ائوزینوفیلی ادرار  رنگ آمیزی هانسل می باشد و رنگ های رایت و گیمسا از اختصاصیت کمتری برخوردار می باشند. تست ائوزینوفیل ادرار به علت اهمیت بالینی آن جزء تست های اورژانسی محسوب می گردد و باید در کوتاه ترین زمان ممکن گزارش گردد.                        

بنز جونز پروتئین
روش اجرایی آزمایش بنز جونز پروتئین به روش حرارتی (پرسی پیتاسیون)
۱-    عنوان :
روش کلی آزمایش بدین صورت است که بعد از آنکه بن ماری به دمای ۵۶ درجه رساندیم ، نمونه ادرار را که قبلاً با بافر استات(به نسبت ۴ سی سی ادرار و ۱ سی سی بافر استات)  مخلوط شده است ، در بن ماری قرار داده به مدت ۱۵ دقیقه بماند و سپس کدورت ایجاد شده بررسی میگردد .
۲-    اقدامات وابسته :مواردی که قبل از آزمایش باید بدان توجه شود :
الف – بر چسب نمونه : رجوع شود به S.O.P.  آزمایش کامل ادرار .
ب- نمونه: مقداری نمونه به اندازه کافی حداقل ۱۰ سی سی باشد تا اگر نیاز به تکرار بود مقدار نمونه کافی باشد.
ضمناً  نمونه آلوده به مواد خارجی مثل مدفوع و ……نباشد .
ج- از آنجائیکه کــــــدورت سنجی در ایــــن روش بکار میرود لازم است نمونه های غیر شفاف قبل از آزمایش
سانتریفوژ شودو باقسمت شفاف آن آزمایش انجام  گیرد .
د- بن ماری مخصوص این آزمایش باید به نحو شایسته تمیز گردد ضمناً از آب مقطر برای پر کردن بن ماری استفاده
میگردد و نظافت هفتگی کافی میباشد.
۳  – هدف : این آزمایش جهت بررسی وجود بنز جونز پروتئین به روش کیفی و نیمه کیفی انجام میگیرد.
۴-  کاربرد :
 هدف از ایـــــن آزمایش جستجوی پروتئین بنـز جونز(Bjp) در بیماران مشکوک به مالیتپل میلوما و دیگر بدخیمی ها شامل لنفوما ، ماکروگلوبولینمی ، لوسمی، سارکوم استئوژنیک ، آمیلوئیدوز،………… می باشد .
۵- صلاحیت و شایستگی : پرسنل انجام دهنده این آزمایش : رجوع شود به S.O.P.  آزمایش کامل ادرار
۶- نمونه: بهترین نمونه برای این آزمایش ،ادرار صبحگاهی و (تازه و Fresh) است و این آزمایش با ادرار ۱۲ ساعته
۲۴ ساعته نیز انجام میگیرد .  
۷-تجهیزات و مواد لازم:
بن ماری مناسب که تا ۱۰۰ در  جه سانتی گراد  گرم شود-  سمپلر ۱ سی سی و سر سمپلر
مخصوص آن – ورتکس – آب مقطر – لوله آزمایش – بافراستات –  کاغذ صافی-  قیف شیشه ای و ارلن .
۸- نکات ایمنی : رجوع شود به S.O.P.  آزمایش کامل ادرار .
۹– مستندات: S. O. P ‌ آزمایش بنز جونز پروتئین – محلول با فر استات که دارای مشخصات محلول میباشد-دفتر گزارش آزمایش بنز جونز پروتئین – درخواست کامپیوتری و جواب تایپ شده برای بنز جونز پروتئین در کامپیوتر
۱۰  – کنترل کیفیت : قبل از انجام آزمایش ، ادرار بیمار با اسید سولفوسالیسیک ۳% از نظر وجود کلی پروتئین بررسی میشود . اگر جواب منفی بود حتماً جواب بنز جونز پرئتئین نیز منفی خواهد بود و گرنه اشکالی درکار میباشد. دمای بن ماری توسط دماسنج کنترل میشود.
۱۱-  روش اجرایی: روش کامل آزمایش Bjp بدین صورت است که ابتـــدا در یک لوله آزمایش بلند ۴  سی سی  ادرار سانتریفوژ شـده و شفاف  را با ۱ سی سی بافر استات (تامپون )مخلوط کرده تا PH آن اسیـــــدی گردد . سپس لـــــوله مـذبور را در  بن مــــاری که قبلا به  دمــــای ۵۶ درجه سانتی گــراد رسیده است بمدت ۱۵ دقیقه قرار میدهیم . در صـــورت عدم وجــــــود کدورتجواب منفی است ولــــی اگر کدورت ایجاد شده دمای بن ماری را به ۱۰۰درجه سانتیگراد (جوش   رسانده اگر رسوب یا کدورت کمتر  شده Bjp تاییــــد میگردد ولی در صورت افزایش یا عدم کــــاهش کـــدورت   یا رسوب جـــواب منفی بـــوده و این کدورت مربوط به پروتئین های دیگربجز BJP پروتئین است
۱۲- محدودیت ها و عوامل داخله گر :
نکاتی که هنگام کار دراین آزمایش باید بدان توجه گردد :
الف- بن ماری مورد آزمایش باید مجهز به دما سنج مناسب ( جیوه ای ) باشد که رنج دمایی د رمحدوده ۴۰ تا ۶۰ در جه سانتی گراد را نشان دهد حداکثر ۱۰۰ درجه سانتی گراد رانیز داشته باشد و درمدت انجام آزمایش رنج دما بین ۴۰ درجه سانتی گراد تا۶۰ درجه سانتی گراد باشد واز آن خارج نگردد.
ب-بهترین PH برای این روش PH ایزوالکتریک(۵٫۵-۵=PH)است .
ج- اگر غلظت پـروتئین در ادرار زیــــاد باشد اغلب رسوب ایجاد شده در اثر جوشاندن بطور کامل حل نمی شود
بنابراین باید این آزمایش را روی نمونه ادرار رقیق شده تکرار کرد .
د- از آنجائیکه نتیجــــه مثبت کــــاذب با پروتئین های دیگری بجز بنز جونز پروتئین ممکن است ایجاد شود مثل
آلبــومین،  لازم است بعد از ایجاد رسوب ،دمای بـــن ماری به ۱۰۰ درجه سانتی گراد بــرسد ، اگر رسوب حل
شد بنز جونز پروتئین  تایید میگردد و گرنه بعـــد از صاف کردن با کاغذ صافی دوبــاره باید آزمایش بنز جونز
پروتئین روی مایع صاف شده انجام  گیرد .
ه- برای جستجوی Bjp ابتدا آزمایش اسید سولـفوسالسیک انجام میشود ،اگر نتیجه منفی بود پس هیچ پروتئینی
حتی Bjpدر ادرار نیست و اگر مثبت بود آزمایش Bjp انجام شود تا نوع پروتئین آن شناسایی گردد .
و- موارد مثبت و منفی کاذب این آزمایش به قرار زیر است :
منفی کاذب : غلظت بالای بنز جونز پروتئین که در اثر حرارت بالا حل نمیشود .
مثبت کاذب :Other globulines  که با اسید استیک در حرارت رسوب میکند .
* ضمناً بنز جونز پروتئین در موارد زیر بصورت صحیح مثبت است : مالیتپـــل میولمـــا – مالیتپل گــــلوبینما –
Malignant lymphomas

        مراجع :   کتاب بررسی آزمایشگاهی و بالینی مایعات بدن         آموزش گام به گام آنالیز آزمایشگاهی ادرار و مایعات بدن           ماهنامه اخبار آزمایشگاهی           
          کتاب هنری  دیویدسون                                    
به بالای صفحه بردن